Ngày 22-4, Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM và Sở Du lịch TP.HCM tổ chức hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của TP.HCM sau hợp nhất” tại TP.HCM.
Tham dự sự kiện có ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch Hội Đồng Nhân Dân TP.HCM, lãnh đạo VCCI cùng chuyên gia, doanh nghiệp.
Khai thác 1.000 tỉ đồng từ kinh tế cuối tuần
Ông Trần Hoàng, Tổng biên tập Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn cho biết sau quá trình mở rộng không gian đô thị, TP.HCM không chỉ gia tăng về quy mô dân số, diện tích, mà còn đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm những mô hình tăng trưởng mới, hiệu quả hơn, sáng tạo hơn và bền vững hơn.
Trong bối cảnh đó, “kinh tế cuối tuần” nổi lên như một hướng tiếp cận đáng chú ý. Thực tiễn tại nhiều đô thị lớn trên thế giới cho thấy kinh tế cuối tuần đã trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái phát triển đô thị.
Thông qua các phiên tham luận và thảo luận, ban tổ chức kỳ vọng sẽ làm rõ một số vấn đề trọng tâm. Đặc biệt là các đề xuất về cơ chế, chính sách, mô hình tổ chức và giải pháp triển khai nhằm phát huy hiệu quả của lĩnh vực này trong thời gian tới.
Tiến sĩ Nguyễn Lưu Bảo Đoan - Đại học Kinh tế TP.HCM cho biết kinh tế cuối tuần có đặc điểm khác biệt so với kinh tế ban đêm hay hoạt động ngày thường ở chỗ đây là khung thời gian duy nhất mà các thành viên trong gia đình có thể cùng nhau đi ra ngoài. Ông nhận định kinh tế cuối tuần gồm năm mảng cốt lõi là thể thao, vui chơi giải trí, bán lẻ, ăn uống và sáng tạo nghệ thuật.
Khu vực lõi TP.HCM hiện có khoảng 2,7 triệu hộ gia đình, giả định có khoảng một phần ba số hộ gia đình ra ngoài vui chơi. Nếu mức chi tiêu đạt một triệu đồng/hộ thì doanh thu thuần trong hai ngày cuối tuần sẽ đạt 810 tỉ đồng. Khi tính thêm hệ số lan tỏa vào các dịch vụ liên quan, con số này có thể lên tới 1.000 tỉ đồng.
Trong khi đó, PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách Đại học Quốc gia TP.HCM cho rằng kinh tế cuối tuần tại các trung tâm và khu chế xuất công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích sức mua. Hoạt động này còn giải quyết bài toán văn hóa cho cộng đồng, đặc biệt là đối với khối công nhân. Đây là lực lượng lao động chiếm tỉ trọng lớn và cần những không gian thư giãn phù hợp sau giờ làm việc.
Theo TS Tình, hiện nay các mô hình phố đi bộ và ẩm thực đêm như Nguyễn Huệ hay Bùi Viện đã tạo được dấu ấn lớn. Tuy nhiên, TP.HCM cần đánh giá lại toàn diện những ưu điểm và hạn chế của các mô hình này. Một nhóm chuyên gia đang tham gia tư vấn cho thành phố về luật đô thị đặc biệt để tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các không gian này.
Thách thức về hạ tầng, ô nhiễm môi trường
Theo TS Bảo Đoan, hiện nay các trung tâm thương mại đang đóng vai trò chủ chốt trong việc thu hút kinh tế cuối tuần. Mô hình này giải quyết tốt bài toán hạ tầng trên quỹ đất hạn chế. "Aeon Bình Tân có thể tiếp nhận 5.000 xe máy và 1.500 xe hơi", tiến sĩ Nguyễn Lưu Bảo Đoan nói.
Những nơi như Sài Gòn Centre hay Sài Gòn Square thì hướng đến tệp khách hàng có thu nhập cao hơn. Tuy nhiên, khi bước ra khỏi một số khu vực, các gia đình đối mặt với câu hỏi "gửi xe ở đâu?" và "hạ tầng tiếp cận có dễ dàng không?". Ngay cả khi sử dụng xe buýt hay Metro, chi phí và thời gian chuyển tiếp vẫn là rào cản.
Cùng nhìn nhận trên, TS Tình cho rằng kinh tế cuối tuần vẫn tồn tại một số vấn đề nan giải. Công tác quản lý đô thị và hạ tầng đang thiếu một quy hoạch đồng bộ. Tình trạng ùn tắc giao thông và thiếu bãi đậu xe vẫn là nỗi trăn trở lớn đối với người dân và du khách.
Bên cạnh đó, hệ thống vệ sinh công cộng và phương tiện giao thông ban đêm vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Ô nhiễm tiếng ồn, khói thuốc và tệ nạn xã hội tại các khu phố đêm gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh thành phố. Ngoài ra, việc thiếu các quảng trường lớn và không gian cộng đồng chất lượng cao khiến các hoạt động thường phải tận dụng lòng lề đường, gây ra nhiều phiền toái.
Cần nhiều chính sách đồng bộ
Theo TS Tình, để thúc đẩy kinh tế cuối tuần, TP.HCM cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Quan trọng nhất là thúc đẩy kết nối các tour cuối tuần liên vùng giữa TP.HCM, Vũng Tàu và Bình Dương. Khi hạ tầng giao thông được hoàn thiện, thành phố sẽ có những lời giải hiệu quả cho bài toán liên kết vùng.
Thành phố cũng cần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và kích thích tiêu dùng nội thành. Việc nghiên cứu các khu phố đi bộ, chợ đêm phù hợp gắn với nghệ thuật đường phố và ẩm thực ven sông Sài Gòn là hướng đi cần thiết. Đặc biệt, thành phố cần có chính sách thanh toán ưu tiên và nhiều chương trình khuyến mãi để thu hút du khách.
Trong quá trình này, vai trò của Nhà nước là giải quyết các vấn đề hạ tầng cốt lõi và vệ sinh công cộng. Tuy nhiên, vai trò của doanh nghiệp mới là quan trọng nhất. Thành phố cần tận dụng Nghị quyết 98 để tạo cơ chế ưu đãi, thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Phát triển công nghiệp văn hóa gắn với hạ tầng số sẽ là nền tảng để kinh tế cuối tuần phát triển bền vững và hiệu quả.
Theo TS Bảo Đoan, TP.HCM cần tham khảo mô hình từ New York và Singapore để đa dạng hóa không gian kinh tế. Thành phố nên kết hợp các trục đường du lịch với khu mua sắm và không gian công cộng. Chính quyền cần áp dụng chính sách giá gửi xe linh hoạt theo hướng giảm giá vào cuối tuần. Việc cho phép đậu xe dưới lòng đường tại những nơi phù hợp vào Thứ Bảy và Chủ Nhật sẽ hỗ trợ người dân rất nhiều.
Thành phố cũng cần chuyển đổi tư duy sang phát triển hệ sinh thái đa cực. Việc kết nối các cực kinh tế từ Bình Dương đến Long An sẽ giúp tăng tổng nguồn thu. Ngoài ra, thành phố cần đầu tư mạnh vào thư viện, bảo tàng và nghệ thuật biểu diễn. Đây là những không gian có điều hòa phù hợp với khí hậu nóng ẩm, đáp ứng tốt nhu cầu của người già và trẻ em.
Ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM cho biết một trong những đặc điểm của kinh tế cuối tuần là tính “tức thời” và “tập trung cao”, điều này đòi hỏi cách tiếp cận cũng phải khác.
Theo lãnh đạo Sở Du lịch TP.HCM, kinh tế cuối tuần nếu được nhìn nhận đúng và triển khai phù hợp, không chỉ là tăng doanh thu dịch vụ, mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân. Quan trọng hơn, làm cho thành phố trở nên hấp dẫn hơn, đáng sống hơn.
“Đây cũng là một trong những hướng đi giúp TP.HCM phát huy lợi thế của một đô thị lớn, nơi không chỉ là điểm đến để làm việc mà còn là nơi để trải nghiệm và tận hưởng”, ông Bình nói.
Thành phố không chỉ cần có sản phẩm, mà cần một môi trường vận hành đủ linh hoạt. Giao thông thuận tiện hơn trong những khung giờ cao điểm cuối tuần, không gian công cộng được khai thác hiệu quả hơn, các hoạt động dịch vụ có thể kéo dài thời gian phục vụ và các quy định quản lý cần có độ mở nhất định để khuyến khích sáng tạo. Đây không chỉ là bài toán của riêng ngành du lịch, mà là một bài toán liên ngành, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lĩnh vực.
Ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM
