TP.HCM đang nỗ lực chuyển mình, quyết tâm biến hệ thống sông ngòi dày đặc thành sản phẩm du lịch chiến lược nhằm thu hút dòng khách hạng sang và nâng tầm thương hiệu đô thị sông nước.
Sản phẩm mới đón khách chi tiêu cao
Theo Sở Du lịch TP.HCM, du lịch đường sông đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi hạ tầng từng bước được cải thiện và sản phẩm liên tục được làm mới. Thành phố đã xây dựng hơn 60 chương trình tour, tuyến và sản phẩm du lịch đường thủy, trong đó có 7 chương trình thường kỳ và hơn 15 tour mới.
Theo báo cáo tổng kết về phát triển sản phẩm du lịch đường thủy giai đoạn 2023 – 2025 của Sở Du lịch, lượng khách tăng trưởng ổn định. Năm 2023 đạt khoảng 500.000 lượt, năm 2024 tăng lên 550.000 lượt và ước đạt 600.000 lượt khách vào năm 2025.
Hiện thành phố có khoảng 150 doanh nghiệp tham gia khai thác với hơn 300 phương tiện phục vụ du khách, bao gồm tàu nhà hàng, du thuyền, buýt sông, buýt sông hai tầng, cano và tàu gỗ du lịch.
Đáng chú ý, LuxGroup sẽ giới thiệu dự án Amiral Cruises với tổng vốn đầu tư khoảng 1.000 tỉ đồng. Đây là mô hình du thuyền sông đô thị kết nối từ bến Bạch Đằng đến địa đạo Củ Chi, hướng đến dòng sản phẩm “du lịch chậm”.
Ngành du lịch có thêm cơ hội thu hút dòng khách hạng sang để đạt mục tiêu tăng chi tiêu trên mỗi khách, kéo dài thời gian lưu trú, nâng cấp hình ảnh điểm đến.
Giai đoạn đầu từ tháng 6-2026, dự án sẽ vận hành tàu cao tốc và du thuyền trên tuyến Bạch Đằng - Củ Chi. Các giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng sang du thuyền nghỉ đêm, kết nối TP.HCM với Cần Giờ, Vũng Tàu và vùng Mekong, hướng đến các hành trình dài ngày kết hợp sông, biển vào năm 2030.
Với chiều dài khoảng 80 km, sông Sài Gòn được xem là tài nguyên giàu giá trị để phát triển du lịch. Ông Phạm Hà, CEO LuxGroup, cho rằng tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, du lịch đường sông là một phần không thể thiếu của trải nghiệm đô thị.
Theo ông Hà, sông Sài Gòn hoàn toàn có thể trở thành một “sân khấu văn hóa” đặc sắc, nơi hội tụ các hoạt động trải nghiệm về lịch sử, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống Nam Bộ.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch phát triển tài nguyên du lịch (Sở Du lịch TP.HCM), cho biết thành phố đã triển khai nhiều kế hoạch nhằm phát triển du lịch đường sông thành sản phẩm đặc trưng. Các mô hình như buýt sông, tàu hai tầng hay tour trải nghiệm dọc sông đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm và thu hút du khách.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy loại hình này vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Hệ thống bến bãi chưa đồng bộ, thiếu các điểm dừng đạt chuẩn; quy hoạch hành lang sông và quỹ đất phục vụ du lịch còn hạn chế, gây khó khăn trong thu hút đầu tư.
Bên cạnh đó, sự kết nối giữa các điểm đến còn yếu, trong khi hệ sinh thái dịch vụ ven sông chưa đủ phong phú. Tình trạng rác thải trên sông, kênh rạch cũng ảnh hưởng đến mỹ quan và trải nghiệm, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải thiện môi trường.
Hiện nay vẫn thiếu cơ chế cho thuê đất, mặt nước trong hành lang bảo vệ để phát triển các công trình dịch vụ du lịch có thời hạn, khiến việc xã hội hóa đầu tư chưa đạt kỳ vọng.
Từ phía doanh nghiệp, nhiều đơn vị đã chủ động đầu tư phương tiện hiện đại, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng các sản phẩm trải nghiệm chuyên biệt.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cho rằng cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn trong quy hoạch điểm dừng, kết nối sản phẩm và chia sẻ dữ liệu thị trường. Đồng thời, việc đơn giản hóa thủ tục đầu tư, khai thác bến thủy và tạo điều kiện tiếp cận quỹ đất sẽ là yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển.
Cần chiến lược dài hạn, đồng bộ
Theo các doanh nghiệp, so với những quốc gia có du lịch đường sông phát triển như Pháp, Trung Quốc hay Thái Lan, TP.HCM vẫn chưa khai thác tương ứng tiềm năng. Cảnh quan hai bên bờ sông còn thiếu điểm nhấn, chưa hình thành các tổ hợp kiến trúc, giải trí hấp dẫn khiến trải nghiệm du khách còn đơn điệu.
Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, quyền Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, nhận định TP.HCM sở hữu lợi thế hiếm có với sông Sài Gòn uốn lượn qua nhiều khu vực, hội tụ cả giá trị tự nhiên lẫn văn hóa. Tuy nhiên, các sản phẩm hiện nay chủ yếu dừng ở mức tham quan hoặc trải nghiệm đơn giản.
Nguyên nhân nằm ở hạn chế về hạ tầng và dịch vụ khiến doanh nghiệp chưa thể mở rộng quy mô. Do đó, cần tập trung phát triển các tour có chiều sâu, tăng tính trải nghiệm và khám phá.
Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, cho biết thành phố đang tích cực hoàn thiện hạ tầng bến bãi và mạng lưới giao thông đường thủy nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư. Nhiều tuyến du lịch liên vùng đã được khai thác hiệu quả, trong khi khu vực trung tâm tập trung phát triển các sản phẩm cao cấp để thu hút nhóm khách chi tiêu cao.
Trong thời gian tới, TP.HCM sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy du lịch đường sông. Trọng tâm là tích hợp quy hoạch đường thủy vào quy hoạch tổng thể đô thị, đảm bảo phát triển hài hòa giữa hạ tầng, cảnh quan và không gian ven sông. TP cũng đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư, ưu tiên phát triển hệ thống bến thủy đạt chuẩn gắn với các dịch vụ ẩm thực, mua sắm và giải trí.
Đồng thời, việc tăng cường liên kết vùng được chú trọng thông qua hợp tác với các tỉnh Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long để hình thành các tuyến du lịch liên tỉnh, mở rộng không gian trải nghiệm, thậm chí hướng đến kết nối quốc tế. Công tác cải thiện môi trường sông nước, nâng cao ý thức cộng đồng và tăng cường quản lý cũng được đẩy mạnh nhằm đảm bảo phát triển bền vững.
Giai đoạn 2026–2030, thành phố đặt mục tiêu nâng số phương tiện lên khoảng 500 chiếc, đưa doanh thu du lịch đường thủy chiếm 20–25% tổng doanh thu ngành. Đồng thời, xây dựng 3 cảng hành khách quốc tế, 14 bến nội địa đạt chuẩn, triển khai bản đồ số du lịch, thuyết minh đa ngôn ngữ và ứng dụng công nghệ AR/VR; thí điểm tàu lưu trú qua đêm và các hoạt động thể thao dưới nước như SUP, kayak, dù lượn.
