Thông tin với báo Pháp Luật TP.HCM, đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (Ban Giao thông), cho biết 5 năm qua, dưới sự chỉ đạo Thành ủy TP.HCM, UBND TP đã tập trung nguồn lực và quyết liệt triển khai hàng loạt công trình trọng điểm, tạo nên những dấu ấn đậm nét trong phát triển hạ tầng đô thị, đặc biệt là hạ tầng giao thông.
Dấu ấn hạ tầng nhiệm kỳ 2020–2025
Theo Ban Giao thông, một trong những dấu ấn mang tính lịch sử nhất trong nhiệm kỳ 2020 - 2025 của TP.HCM chính là việc hoàn thành toàn bộ quá trình xây dựng và chính thức đưa vào vận hành thương mại tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) vào cuối năm 2024. Bên cạnh metro số 1, nút giao thông An Phú cũng là một điểm nhấn đáng nhớ của TP.HCM nhiệm kỳ 2020 - 2025, khi nhiều hạng mục của dự án lần lượt được đưa vào sử dụng.
Ngoài ra, dự án xây dựng đường nối Trần Quốc Hoàn - Cộng Hòa cũng thể hiện trách nhiệm của TP.HCM đối với cửa ngõ hàng không Tân Sơn Nhất. Dự án không chỉ giảm tải cho đường Cộng Hòa, mà mục tiêu cốt lõi là mở tuyến đường lưu thông thứ hai, kết nối trực tiếp vào nhà ga hành khách T3 của Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.
Song song đó, việc đầu tư xây dựng dự án xây dựng đường Vành đai 3 đoạn qua TP.HCM (bao gồm cầu Kênh Thầy Thuốc) với tổng chiều dài khoảng 47,3 km cũng góp phần phát triển hạ tầng giao thông TP.HCM.
Ở phía Tây TP, việc mở rộng Quốc lộ 50 không chỉ là câu chuyện của riêng TP.HCM mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc thúc đẩy liên kết vùng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa, nông sản từ các tỉnh miền Tây lên TP...
Trong năm 2025, Ban Giao thông đã tổ chức khởi công hàng loạt công trình, dự án: cầu đường Nguyễn Khoái, Vành đai 2 TP.HCM, mở rộng đường nối cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (đoạn từ nút giao thông An Phú đến đường Vành đai 2), cao tốc TP.HCM - Mộc Bài,...
Theo Ban Giao thông, ở nhóm dự án đang thi công, năm nay, TP sẽ tăng tốc để hoàn thành: nút giao thông Mỹ Thủy, nút giao thông An Phú, xây dựng các đường Vành đai TP.HCM, cầu Rạch Tôm, mở rộng, nâng cấp TL8 (đoạn từ cầu Kênh N31A đến Ngã tư Tân Quy)...
TP.HCM cũng sẽ hoàn tất các thủ tục để khởi công: Dự án đường Vành đai 4, xây dựng Cầu đường Bình Tiên, dự án Liên cảng Cát Lái Phú Hữu, các dự án BOT cửa ngõ....
Bên cạnh đó, các công trình then chốt hướng biển như cầu Cần Giờ, nút giao Rừng Sác cũng được khởi công trong năm nay. Dự án đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu và đường ven biển TP.HCM, dự án cầu Thủ Thiêm 4 cũng đang được nghiên cứu đề xuất, đầu tư.
"Khi loạt dự án này hoàn thiện, các cửa ngõ của TP.HCM sẽ được thông suốt. Trên quy mô vùng Đông Nam Bộ, đến năm 2026, cơ bản sẽ hoàn thành hạ tầng chiến lược. Đến năm 2028, cơ bản mạng lưới đường vành đai, cao tốc và quốc lộ sẽ được hình thành, dựng nên bộ khung giao thông then chốt kết nối toàn vùng" - Ban Giao thông nhận định.
17.316 tỉ đồng
là tổng số vốn đầu tư 6 dự án trọng điểm TP.HCM đã khởi công ngày 19-12.
Cách làm mới để phát triển đồng bộ hạ tầng
"TP.HCM đã mạnh dạn “nghĩ khác, làm khác”, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển hạ tầng giao thông. Nếu như trước đây, các dự án giao thông thường được đầu tư rời rạc, manh mún, thì nay TP đã chuyển sang cách làm mới: triển khai đồng thời nhiều dự án lớn, được quy hoạch bài bản, có sự kết nối chặt chẽ và mang tính liên kết vùng", ông Phan Hữu Duy Quốc, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Xây dựng số 1 cho biết.
Theo ông Quốc, minh chứng rõ nét cho hướng đi mới này là hàng loạt dự án trọng điểm đã và đang được TP.HCM tập trung triển khai. Trong đó có việc mở rộng nhà ga T3 tại sân bay Tân Sơn Nhất nhằm giảm áp lực cho hàng không khu vực phía Nam; đầu tư mở rộng tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành để tăng cường kết nối với sân bay quốc tế Long Thành trong tương lai; mở rộng xa lộ Hà Nội, trục giao thông huyết mạch phía Đông TP.
Bên cạnh hạ tầng đường bộ, TP.HCM cũng xác định phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn là hướng đi chiến lược lâu dài. Đối với hệ thống metro, TP đặt mục tiêu khởi công tuyến metro số 2 vào đầu năm 2026. Xa hơn, đến năm 2030, TP.HCM phấn đấu hoàn thành và đưa vào vận hành tổng cộng 6 tuyến metro.
"Khi mạng lưới metro được hình thành tương đối đầy đủ, việc khai thác đồng bộ sẽ cho thấy rõ hiệu quả về kinh tế – xã hội, góp phần giảm ùn tắc, cải thiện chất lượng sống và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đô thị trong tương lai", ông Quốc đánh giá.
Còn theo ông Khương Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội KTS TP.HCM, bức tranh giao thông của TP.HCM vào năm 2025 đã xuất hiện những điểm sáng rõ nét, phản ánh một giai đoạn chuyển động mạnh mẽ và có chiều sâu trong đầu tư hạ tầng.
"Hệ thống đường bộ, cầu, nút giao, các tuyến giao thông kết nối và đặc biệt là đường sắt đô thị được triển khai với quy mô lớn không chỉ góp phần cải thiện tình trạng ùn tắc, mà còn từng bước tái cấu trúc không gian đô thị, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của TP", ông Mười nói.
Ông Mười cho rằng, bước sang giai đoạn phát triển mới, bài toán giao thông nội đô TP.HCM cần được đặt ở vị trí trung tâm, trong đó, phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là mạng lưới metro được xem là giải pháp mang tính căn cơ để giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, từ đó từng bước giải nén cho đường phố.
Khu vực dự kiến làm đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu. Ảnh: NHƯ NGỌC
"Kinh nghiệm từ Thái Lan - nơi từng đối mặt với tình trạng kẹt xe nghiêm trọng. Trước khi có metro, việc di chuyển giữa các điểm trong đô thị có thể mất từ 3 đến 4 tiếng đồng hồ, nhưng khi hệ thống metro hình thành, thời gian đi lại được rút ngắn rõ rệt, người dân dần thay đổi thói quen, chuyển sang sử dụng giao thông công cộng. Phương tiện cá nhân từ chỗ là lựa chọn chính cho sinh hoạt hằng ngày đã thu hẹp vai trò, chỉ còn phục vụ cho những chuyến đi cuối tuần hoặc nhu cầu đặc biệt", ông Mười nêu ví dụ.
Nêu quan điểm của mình, Kỹ sư cầu đường Trần Văn Tường cho biết năm 2025 là năm bước ngoặt của giao thông TP khi nhiều dự án giao thông trọng điểm được khởi công, trong đó có những công trình mở hướng phát triển về phía Nam và khu vực Cần Giờ.
"Đáng chú ý, tuyến metro số 2 chính thức được khởi động, tạo thêm một trục giao thông xương sống, kết nối các khu vực quan trọng trong nội đô, đồng thời bổ sung năng lực cho mạng lưới giao thông công cộng của TP. Song song đó, nhiều dự án giao thông quy mô lớn đã được TP.HCM xác định rõ lộ trình, mục tiêu và nguồn lực triển khai, thể hiện tầm nhìn dài hạn trong quy hoạch hạ tầng", ông Tường phân tích.
Tuy nhiên, theo ông Tường, để những thành tựu này phát huy hiệu quả tối đa, TP.HCM cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính căn cơ và đột phá, trước hết là việc đẩy nhanh tiến độ các dự án đang triển khai, sớm hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông nhằm tạo sự kết nối liền mạch.
"Cùng với đó, TP cần chủ động kêu gọi, thu hút đầu tư cho các dự án trọng điểm như cầu Cần Giờ, hệ thống đường trên cao, những công trình có khả năng tạo ra cú hích lớn cho phát triển không gian đô thị", ông Tường góp ý.
Ông PHAN CÔNG BẰNG, Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR):
Bức tranh metro năm 2026 sẽ sáng rõ
Nhìn lại giai đoạn 2020-2025, có thể khẳng định đây là một chặng đường đặc biệt khó khăn và nhiều thách thức đối với MAUR nói riêng và lĩnh vực đầu tư hạ tầng nói chung. Trong bối cảnh đó, việc duy trì tiến độ các dự án đường sắt đô thị là áp lực rất lớn. Tuy nhiên, chính trong điều kiện nhiều khó khăn, ngành đường sắt đô thị TP.HCM đã từng bước vượt qua thách thức, ghi dấu những kết quả quan trọng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Thành tựu nổi bật nhất của nhiệm kỳ là việc tuyến đường sắt đô thị số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) được đưa vào vận hành thương mại. Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu tròn một năm vận hành tuyến metro số 1, với hơn 20 triệu lượt hành khách sử dụng.
Năm 2026, MAUR xác định là giai đoạn mở ra bước chuyển quan trọng trong phát triển hệ thống metro. Điểm nhấn quan trọng trong năm 2026 là việc khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) vào ngày 15-1-2026. Song song đó, các tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm và Thủ Thiêm - Long Thành cũng được xác định là những tuyến trọng điểm có vai trò kết nối chiến lược.
Sau khi hoàn thành, ba tuyến metro này sẽ hình thành trục liên kết quan trọng giữa khu vực trung tâm TP, Cảng HKQT Tân Sơn Nhất và Cảng HKQT Long Thành, qua đó tăng cường năng lực kết nối vùng, liên vùng và quốc tế, góp phần mở rộng không gian phát triển, với mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030.
