Cấm xe bán tải vào nội đô: Lãnh đạo Cục Đăng kiểm lên tiếng

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết thời gian qua một số đơn vị đã kiến nghị sửa Thông tư 53/2024 liên quan đến phân loại xe pickup. Tuy nhiên ông cho rằng quy định trên nhằm phục vụ hoạt động nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp, không phải để phân luồng giao thông.

Cần phân biệt mục đích của Thông tư

Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, việc phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup hiện được căn cứ vào nhiều yếu tố như kết cấu xe, tỉ lệ giữa tổng khối lượng người được phép chở với khối lượng hàng hóa cho phép chở, cũng như diện tích hữu ích của thùng hàng.

Ông khẳng định các tiêu chí này không phải quy định mới mà đã được xây dựng từ năm 2003 tại Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7271:2003 về phân loại ô tô theo mục đích sử dụng.

Hiện nay, Thông tư 53/2024 là căn cứ để áp dụng các chính sách liên quan đến nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp, kiểm định, cải tạo đối với xe pickup nói riêng và phương tiện cơ giới đường bộ nói chung. Quy định này, theo ông An, hoàn toàn phù hợp với TCVN 7271:2003.

Ông An cũng cho biết khi cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp hoặc cải tạo, cơ quan chức năng đã ghi rõ loại phương tiện là ô tô con pickup hay ô tô tải pickup.

Ngay từ khi mua xe, người dân có thể nhận biết sự khác biệt này thông qua giấy chứng nhận, cũng như giá bán. Cụ thể, ô tô con pickup chịu mức thuế như xe con nên giá cao hơn đáng kể so với ô tô tải pickup.

Ngoài ra, giấy chứng nhận kiểm định của ô tô tải pickup cũng ghi rõ niên hạn sử dụng là 25 năm kể từ năm sản xuất, tương tự các loại xe tải khác. Trong khi đó, ô tô con pickup không bị khống chế niên hạn.

Không phải công cụ để cấm xe vào nội đô

Theo ông Nguyễn Tô An, Thông tư 53/2024 không phải là công cụ để tổ chức giao thông. Việc hạn chế xe bán tải vào nội đô thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý đường bộ và chính quyền địa phương, không thuộc phạm vi quản lý của ngành đăng kiểm.

“Thông tư 53/2024 là căn cứ để các cơ quan quản lý áp dụng các chính sách pháp luật liên quan, đặc biệt là chính sách thuế đối với dòng xe pickup” - ông An nhấn mạnh.

Cũng theo ông, nếu muốn điều chỉnh cách phân loại xe pickup, cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá đầy đủ các tác động kinh tế - xã hội. Việc sửa đổi phải bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và tuân thủ hệ thống pháp luật hiện hành.

Về ý kiến “hạ tải” xe pickup xuống dưới 950 kg để được xếp là ô tô con, từ đó tránh bị hạn chế lưu thông, ông An cho rằng điều này không dễ thực hiện.

Để một mẫu xe được đưa ra thị trường, phương tiện phải trải qua quy trình thử nghiệm, đánh giá chất lượng của nhà sản xuất và thủ tục chứng nhận trong sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu.

Bên cạnh đó, hai dòng xe này chịu các chính sách thuế khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán và chi phí lăn bánh. Do đó, nhà sản xuất không thể đơn giản điều chỉnh thông số trên giấy tờ để chuyển đổi giữa hai loại xe.

Ông An nhấn mạnh các tiêu chí phân loại cũng là một trong những định hướng để nhà sản xuất, nhập khẩu lựa chọn sản phẩm đưa ra thị trường. Tuy nhiên, ngoài yếu tố kỹ thuật, nhiều chính sách quản lý khác cũng ảnh hưởng đến quyết định của người mua, như niên hạn sử dụng, thuế và quy định lưu thông.

“Nhu cầu và lựa chọn của người sử dụng vẫn là yếu tố quan trọng nhất để các nhà sản xuất xây dựng kế hoạch cung cấp sản phẩm phù hợp” - ông An nói.

Cấm hay không do địa phương quyết định

Một chuyên gia trong lĩnh vực đường bộ cho biết pháp luật hiện hành trao quyền cho địa phương trong việc điều tiết giao thông, bao gồm cả việc hạn chế hoặc cấm một số loại phương tiện.

Theo vị này, trước đây xe bán tải thường được xem là xe con theo một số văn bản của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng), chẳng hạn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 41:2019 (đã hết hiệu lực từ 1-1-2025).

Tuy nhiên, trong bối cảnh công tác quản lý giao thông có sự chuyển giao và điều chỉnh, nhiều quy định cũng thay đổi. Dù vậy, thẩm quyền quyết định hạn chế phương tiện vẫn thuộc về địa phương: “Vì lâu nay xe bán tải vẫn được xem là xe con”- vị chuyên gia này nói.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng việc hạn chế xe bán tải cần được nghiên cứu kỹ để tránh tác động lớn đến người dân và doanh nghiệp.

Theo ông, xe bán tải hiện chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân, kết hợp chở hàng hóa nhỏ, không phải xe kinh doanh vận tải. Chẳng hạn như đi du lịch dùng để chở lều, xe đạp, đồ cá nhân…

Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam hiện đang tiếp tục nghiên cứu các quy định pháp lý và thực tiễn vận hành. Theo ông Quyền, nếu cấm cần bảo đảm tính thống nhất, hài hòa và không gây cản trở sinh hoạt, vận chuyển hàng hóa nhỏ.

Ghi nhận thực tế cho thấy nhiều người dân đang chịu tác động trực tiếp từ quy định này. Anh Nguyễn Văn Cầu (phường Đại Mỗ) cho biết bản thân vừa mua xe bán tải nhưng nay lại rơi vào tình cảnh khó sử dụng.

“Bao năm gom góp mới mua được xe, tưởng thuận tiện hơn trong công việc và sinh hoạt. Nhưng giờ muốn đi lại phải chờ đến đêm khuya khi mọi người đã đi ngủ hết” - anh nói.

Theo anh Cầu, chính sách thiếu lộ trình rõ ràng khiến người dân bị động. Nếu có kế hoạch từ trước vài năm, người dân có thể cân nhắc lựa chọn phương tiện phù hợp.

Khảo sát của phóng viên cho thấy những ngày gần đây, nhiều chủ xe đã rao bán xe bán tải. Không ít xe mới mua phải bán cắt lỗ vài trăm triệu đồng, trong khi xe cũ chỉ còn giá 200-400 triệu đồng.