Nghị định mới về kiểm dịch y tế có hiệu lực từ ngày 1-7 yêu cầu người nhập cảnh, xuất cảnh và quá cảnh qua các cửa khẩu Việt Nam phải thực hiện khai báo y tế. Quy định được kỳ vọng tăng cường năng lực giám sát dịch bệnh xuyên biên giới nhưng vẫn bảo đảm thuận lợi cho hoạt động đi lại, du lịch và giao thương quốc tế.
Tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 165/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh. Trong đó bổ sung nhiều quy định liên quan đến kiểm dịch y tế đối với người nhập cảnh, xuất cảnh và quá cảnh tại Việt Nam.
Theo đó, từ ngày 1-7, người nhập cảnh, xuất cảnh và quá cảnh qua các cửa khẩu Việt Nam phải thực hiện khai báo y tế theo quy định. Việc khai báo được thực hiện bằng hình thức điện tử hoặc giấy, tùy theo yêu cầu phòng chống dịch trong từng thời kỳ và phải hoàn thành trong vòng 7 ngày trước khi làm thủ tục qua cửa khẩu.
Người thực hiện khai báo có trách nhiệm cung cấp các giấy tờ liên quan đến tiêm chủng hoặc các biện pháp phòng bệnh khi được yêu cầu. Cơ quan kiểm dịch y tế sẽ giám sát sức khỏe, kiểm tra thân nhiệt nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi mắc bệnh truyền nhiễm. Đồng thời, cơ quan chức năng có thể xác minh thông tin dịch tễ và áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn ngừa nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Không chỉ áp dụng đối với hành khách, hoạt động kiểm dịch y tế tại cửa khẩu còn được thực hiện đối với phương tiện vận tải, hàng hóa, thi thể, hài cốt, tro cốt cùng các mẫu bệnh phẩm, mô và bộ phận cơ thể người vận chuyển qua biên giới.
Là du khách thường xuyên đến Việt Nam để du lịch và công tác, ông Michael Anderson (quốc tịch Úc) cho biết hoàn toàn ủng hộ các biện pháp kiểm soát y tế tại cửa khẩu nếu quy trình được thực hiện minh bạch và thuận tiện.
"Sau đại dịch COVID-19, nhiều quốc gia đã nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của việc giám sát dịch bệnh xuyên biên giới. Tôi cho rằng khai báo y tế là cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Điều tôi quan tâm nhất là thủ tục phải đơn giản, có thể thực hiện trực tuyến và không làm phát sinh thêm thời gian chờ đợi tại sân bay", ông Michael Anderson nói.
Trong khi đó, anh Nguyễn Minh Tuấn (phường Long Bình, TP.HCM), cho rằng quy định khai báo trước trong vòng 7 ngày là hợp lý nếu hệ thống cho phép cập nhật hoặc chỉnh sửa thông tin khi lịch trình thay đổi.
Đại diện Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết đơn vị đang phối hợp với các cơ quan kiểm dịch y tế, xuất nhập cảnh và các hãng hàng không để rà soát quy trình phục vụ hành khách theo quy định mới.
Sân bay sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn hành khách khai báo y tế trước chuyến đi nhằm hạn chế tình trạng ùn ứ tại các khu vực làm thủ tục. Trong bối cảnh lượng khách quốc tế và nội địa tiếp tục tăng cao, việc ứng dụng công nghệ và bố trí nhân sự hợp lý sẽ đóng vai trò quan trọng để bảo đảm quá trình kiểm tra, kiểm dịch diễn ra nhanh chóng, thuận lợi.
Đẩy mạnh số hóa để tạo thuận lợi cho hành khách
Theo đại diện một số doanh nghiệp lữ hành, quy định khai báo y tế mới sẽ góp phần nâng cao năng lực giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu và tăng tính chủ động trong công tác phòng chống dịch. Tuy nhiên, để tránh ảnh hưởng đến trải nghiệm của hành khách, các thủ tục cần được số hóa tối đa và liên thông với hệ thống xuất nhập cảnh cũng như các hãng hàng không.
Các doanh nghiệp cũng kiến nghị cơ quan chức năng sớm công bố quy trình thực hiện cụ thể để đơn vị lữ hành, hãng vận chuyển và du khách có thời gian chuẩn bị trước khi quy định chính thức có hiệu lực.
Theo TS Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch TP.HCM, việc khôi phục cơ chế khai báo y tế trong những trường hợp cần thiết là xu hướng được nhiều quốc gia áp dụng nhằm nâng cao khả năng ứng phó với các nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới.
Tuy nhiên, theo TS Minh, hiệu quả của chính sách không nằm ở số lượng biểu mẫu hay thủ tục mà phụ thuộc vào mức độ thuận tiện đối với người dân và du khách. Nếu quy trình được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số, kết nối với dữ liệu xuất nhập cảnh và y tế, hành khách gần như không phát sinh thêm thời gian nhưng cơ quan quản lý vẫn có thể thu thập được những thông tin cần thiết phục vụ công tác giám sát dịch tễ.
"Mục tiêu của quy định không chỉ là thu thập thông tin mà còn phải bảo đảm sự thuận tiện cho hành khách và không làm ảnh hưởng đến năng lực khai thác của sân bay. Nếu quy trình khai báo được số hóa hoàn toàn, tích hợp với hệ thống làm thủ tục hàng không và xuất nhập cảnh, thời gian thực hiện của hành khách sẽ được rút ngắn đáng kể, đồng thời giúp cơ quan chức năng dễ dàng sàng lọc", TS Minh nhận định.
Các chuyên gia hàng không cũng cho rằng những sân bay lớn như Tân Sơn Nhất, Nội Bài và Long Thành trong tương lai cần đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong công tác giám sát y tế cửa khẩu. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả phòng chống dịch bệnh mà còn góp phần xây dựng hình ảnh môi trường hàng không hiện đại, an toàn và thân thiện đối với du khách quốc tế.
Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần ban hành hướng dẫn thống nhất, công khai bằng nhiều ngôn ngữ để hành khách dễ dàng tiếp cận và chuẩn bị trước chuyến đi. Việc truyền thông đầy đủ, minh bạch sẽ giúp hạn chế những bỡ ngỡ trong giai đoạn đầu triển khai, đồng thời tạo sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp lữ hành và các hãng hàng không.
Hãng hàng không tăng tải dịp hè
Để đáp ứng nhu cầu đi lại dịp cao điểm hè, Vietnam Airlines Group (gồm Vietnam Airlines, Pacific Airlines và VASCO) dự kiến cung ứng gần 5,5 triệu ghế trên các đường bay nội địa đến ngày 16-8. Tổng cộng 28.300 chuyến bay sẽ được khai thác, tăng 5% về số chuyến và 3% về số ghế so với cùng kỳ năm ngoái. Các chuyến bay tập trung trên các đường bay kết nối Hà Nội, TP.HCM với các điểm du lịch và địa phương có nhu cầu đi lại lớn.
Các hãng duy trì nhiều mức giá ưu đãi với khoảng 40% số ghế mở bán thuộc nhóm giá tiết kiệm. Nhiều chuyến bay sáng sớm và tối muộn cũng được bổ sung nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của hành khách.
Trên thị trường quốc tế, Vietnam Airlines tiếp tục mở rộng mạng bay với các đường bay mới và tăng tần suất trên một số chặng trọng điểm. Hãng đồng thời triển khai chương trình giảm giá vé trực tuyến từ 10% đến 15%.
Trong khi đó, Vietjet tung ra nhiều chương trình khuyến mãi hè. Các chương trình gồm vé Eco giá từ 0 đồng trên các đường bay nội địa và quốc tế, giảm giá hạng Deluxe trên một số chặng dài. Hãng đồng thời đẩy mạnh khai thác các điểm đến mới như Nhật Bản, Kazakhstan, CH Czech, Hàn Quốc và Australia.
