Căng thẳng địa chính trị và đồng USD mạnh đã kéo giá vàng thế giới đi xuống, giảm 15% từ đầu tháng. Mặc dù diễn biến cùng chiều, song biên độ điều chỉnh tăng giảm không tương xứng khiến giá vàng trong nước và thế giới ngày càng giãn rộng, hiện đang neo ở vùng cao kỷ lục.
Vì sao giá vàng trong nước cao chót vót?
Đầu giờ chiều 31-3, Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) cùng nhiều doanh nghiệp kinh doanh vàng đồng loạt điều chỉnh giá vàng miếng SJC lên 171,9 triệu đồng/lượng mua vào và 174,9 triệu đồng/lượng bán ra, tăng 1,1 triệu đồng so với đóng cửa hôm qua, nhưng chỉ bằng một nửa mức tăng ghi nhận lúc mở cửa sáng.
Tương tự, vàng nhẫn trơn 99,99 của SJC cũng hạ biên độ tăng từ 2,2 triệu đồng đầu giờ sáng xuống còn 1,1 triệu đồng cả hai chiều, đưa giá mua bán hiện tại lần lượt ở 171,7 triệu đồng/lượng và 174,7 triệu đồng/lượng.
Trên thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay dao động quanh ngưỡng 4.558 USD/ounce, tăng thêm 48 USD/ounce so với chốt phiên gần nhất và thấp hơn 30 USD/ounce so với giờ mở cửa của phiên giao dịch sáng nay tại thị trường Việt Nam.
Quy đổi theo tỉ giá tại các ngân hàng thương mại, giá vàng thế giới tương đương khoảng 144,8 triệu đồng/lượng chưa bao gồm các loại thuế, phí và thấp hơn giá vàng miếng SJC khoảng 30 triệu đồng/lượng.
Đây là mức chênh lệch cao kỷ lục giữa hai thị trường, song đáng nói tình trạng này đã kéo dài khoảng vài tuần qua và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi mà nguồn cung vàng nguyên liệu trong nước vẫn thiếu hụt.
Vàng 2026: Tài sản rủi ro giữa biến động toàn cầu
Theo các chuyên gia kinh tế về thị trường hàng hóa tại HSBC, năm 2026, kim loại quý màu vàng trên thị trường quốc tế đang chuyển mình từ một tài sản phòng ngừa rủi ro truyền thống sang vai trò tài sản rủi ro hơn. Tài sản trú ẩn an toàn này chịu áp lực giảm mạnh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và đồng USD mạnh.
Các chuyên gia của quỹ HSBC Asset Management nhận định rằng tình hình giá vàng kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát đã “đi ngược hoàn toàn kỳ vọng của thị trường”. Thay vì tăng giá như thường xảy ra mỗi khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, vàng thế giới đã giảm khoảng 15% tính đến giữa tháng Ba, phản ánh sự chi phối mạnh mẽ của các yếu tố kinh tế vĩ mô khác như đồng USD mạnh và kỳ vọng chính sách lãi suất mới của Fed.
Nguyên nhân chính được chỉ ra là đồng USD mạnh khiến nhà đầu tư ngoài Mỹ dè chừng, kết hợp với chính sách thắt chặt tiền tệ làm tăng chi phí cơ hội khi nắm giữ tài sản không sinh lời như vàng. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng trong năm 2022, vàng đã chống chịu tốt với biến động USD và lãi suất cao, làm suy yếu lập luận truyền thống cho rằng kim loại quý này luôn tăng giá khi đồng USD mạnh hoặc lãi suất leo thang.
Bên cạnh đó, trong báo cáo mới nhất về thị trường vàng do Heraeus - Tập đoàn công nghệ và khai thác kim loại quý của Đức công bố, các nhà phân tích thị trường vàng tại tổ chức này cho rằng động thái bán vàng từ ngân hàng trung ương cũng là một trong những nguyên nhân khiến giá vàng đi xuống.
Đơn cử, Ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã giảm dự trữ vàng trong kho ngoại hối khoảng 53 tấn, đưa tổng dự trữ xuống còn 772 tấn, bao gồm 22 tấn bán trực tiếp và 31 tấn thông qua các giao dịch hoán đổi tiền tệ. Dù chỉ là một trường hợp đơn lẻ, động thái này cho thấy vàng đang được sử dụng như một tài sản thanh khoản chiến lược trong các giai đoạn bất ổn tài chính và kinh tế mà không cần đến đối tác giao dịch trực tiếp.
Dù vậy, Quỹ HSBC Asset Management cho rằng quá trình phi đô la hóa toàn cầu vẫn sẽ tạo cơ hội cho đầu tư vàng trong dài hạn. “Những biến động gần đây nhắc nhở rằng đa dạng hóa danh mục đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện”, tổ chức này nêu quan điểm.
Ngoài ra, ông James Steel, nhà phân tích kim loại quý hàng đầu tại HSBC nhận định rằng trong năm 2026, sự biến động sẽ tiếp tục chi phối thị trường vàng, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và sức mạnh của đồng USD.
Ông lưu ý rằng mối tương quan truyền thống giữa vàng và lãi suất thực của trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã suy yếu trong những năm gần đây, khi nhu cầu từ nhà đầu tư cá nhân tăng mạnh, rủi ro địa chính trị leo thang và hoạt động mua vào từ các ngân hàng trung ương gia tăng.
“Vàng vẫn là nơi trú ẩn chất lượng, nhưng không đồng nghĩa với việc không biến động. Sự biến động, trên thực tế, sẽ là từ khóa cho thị trường vàng năm nay”, ông Steel nhấn mạnh.
Nhìn về dài hạn, vàng vẫn giữ vị thế tài sản phòng ngừa rủi ro, được củng cố khi đồng USD duy trì vai trò đồng tiền dự trữ toàn cầu, trong khi lượng mua vào từ các ngân hàng trung ương đã tăng gấp hai đến ba lần so với mức trung bình của 10 năm trước.
Tuy nhiên, ông James Steel, nhà phân tích kim loại quý hàng đầu tại HSBC nhấn mạnh: “Chỉ vì vàng là một tài sản an toàn không có nghĩa nó miễn nhiễm với biến động”, minh chứng cho bản chất hai mặt của kim loại quý, vừa là nơi trú ẩn, vừa là tài sản chịu tác động mạnh từ những biến động kinh tế và địa chính trị toàn cầu.
