Bán ly cà phê, tô phở 50.000 đồng phải xuất hóa đơn: Đã sát thực tế?

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý dự thảo nghị định quy định về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử. Một trong những nội dung được hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm là những hộ có doanh thu hàng năm từ 500 triệu đồng - 3 tỉ đồng, có các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ có giá trị dưới 50 nghìn đồng được phép xuất hóa đơn tổng vào cuối ngày.

Theo đó, với các giao dịch có giá trị dưới 50 nghìn đồng và người mua là cá nhân, không yêu cầu hóa đơn thì người bán không cần lập hóa đơn ngay tại thời điểm phát sinh mà có thể tổng hợp toàn bộ giao dịch để xuất một hóa đơn điện tử duy nhất vào cuối ngày.

Nâng lên ngưỡng 200 nghìn đồng để giảm chi phí

Đề xuất này được kỳ vọng giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh, hạn chế khối lượng thao tác lập hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ, đồng thời vẫn đảm bảo cơ quan quản lý có đầy đủ dữ liệu phục vụ công tác giám sát, quản lý thuế khi cần thiết.

Đặt trong thực tế vận hành kinh doanh nhỏ lẻ, đề xuất này được nhiều chuyên gia đánh giá là phù hợp. Các mô hình như quán ăn, cửa hàng tạp hóa hay sạp chợ dân sinh thường có tần suất giao dịch cao nhưng giá trị mỗi đơn nhỏ. Trong giờ cao điểm, việc vừa bán hàng vừa lập hóa đơn cho từng giao dịch không chỉ làm gián đoạn hoạt động mà còn làm giảm tốc độ phục vụ, yếu tố sống còn của loại hình kinh doanh này.

Theo TS. Nguyễn Thị Cẩm Giang, Giảng viên Khoa Tài chính (Học viện Ngân hàng), cơ chế hóa đơn tổng cuối ngày là giải pháp hợp lý, giúp giảm áp lực thao tác tại điểm bán mà vẫn đảm bảo kiểm soát doanh thu. Thực tế, mô hình này cũng đã được áp dụng tại một số quốc gia như Ấn Độ với các giao dịch giá trị nhỏ nhằm giảm chi phí tuân thủ.

Song, mức 50.000 đồng lại gây tranh luận về độ phù hợp với mặt bằng giá hiện nay, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt để vừa đảm bảo kiểm soát, vừa sát thực tế thị trường.

Trong bối cảnh giá cả nhiều mặt hàng tiêu dùng đã tăng đáng kể, mức ngưỡng này bị cho là có thể thu hẹp phạm vi áp dụng, khiến không ít giao dịch nhỏ lẻ bị loại khỏi cơ chế gộp hóa đơn, từ đó làm giảm hiệu quả của chính sách.

Dù bày tỏ sự đồng tình với đề xuất lập hóa đơn điện tử tổng cuối ngày, nhưng bà Nguyễn Thị Chiến, hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống tại phố Duy Tân (TP. Hà Nội) cho rằng, ngưỡng 50 nghìn đồng/lần chưa thực sự phù hợp với một số lĩnh vực.

Trong hoạt động ăn uống, mức giá phổ biến hiện nay dao động khoảng 40 - 50 nghìn đồng/suất. Với nhóm khách từ 2 người trở lên thì tổng giá trị giao dịch thường cao hơn mức đề xuất và người kinh doanh vẫn phải thực hiện xuất hoá đơn từng lần, trong khi đó không phải giao dịch quá lớn.

Do vậy, bà Chiến mong cơ quan soạn thảo xem xét, điều chỉnh nâng ngưỡng áp dụng, nhằm phù hợp với đặc thù của các lĩnh vực có giao dịch giá trị nhỏ nhưng phát sinh thường xuyên.

Còn chị Phạm Thu Nga, kinh doanh thịt bò tươi sống tại chợ Đồng Xa (Từ Liêm, Hà Nội) cho rằng, quy định này giúp các hộ kinh doanh yên tâm hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Nhưng, cơ bản nếu duy trì mức 50 nghìn đồng thì sẽ không tác động tích cực quá lớn đến hộ kinh doanh.

Lý giải, chị Nga cho hay, giờ một lạng thịt bò cũng xấp xỉ 30 nghìn đồng. Đa số khách hàng đến đều mua ít nhất 3-4 lạng, khoảng 80 - 100 nghìn đồng. Hay tại các quán cà phê cho giới trẻ hiện nay đều có mức giá dao động từ 50 - 70 nghìn đồng/đồ uống, nếu áp dụng như đề xuất thì khách nào gọi đồ uống thì cửa hàng đều phải xuất hoá đơn.

"Như vậy, hộ kinh doanh vẫn phải xuất hoá đơn từng lần tại thời điểm bán, trong khi đó, đây không phải giao dịch quá lớn. Rất mất thời gian và chi phí hoá đơn", chị Nga nói.

Còn ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho rằng mốc 50 nghìn đồng/giao dịch là quá nhỏ và không phù hợp cho giai đoạn hiện nay.

Nhìn lại quy định trước đây, theo ông Tuấn, Thông tư 39/2014 Bộ Tài chính từng cho phép gộp hóa đơn đối với các giao dịch dưới 200 nghìn đồng nếu người mua không yêu cầu hóa đơn.

Sau đó, người bán phải lập bảng kê bán lẻ hàng hóa, dịch vụ cho các giao dịch dưới 200 nghìn đồng này, đồng thời cuối mỗi ngày, người bán lập một hóa đơn cho giá trị bảng kê này.

Do đó, ông Tuấn kiến nghị nên nâng mức giá trị giao dịch được xuất gộp hóa đơn điện tử vào cuối ngày lên 200 nghìn đồng thay cho mức 50 nghìn đồng đề xuất.

"Quy định này khá tương đồng với nội dung dự thảo, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc dùng mốc 200 nghìn đồng/giao dịch. Điều này giúp hộ, cá nhân kinh doanh dễ dàng áp dụng, tiết kiệm chi phí hóa đơn", ông Tuấn nói.

Cho phép chuyển khoản thanh toán được gộp hoá đơn tổng

Ở góc nhìn khác, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế cho rằng, không nhất thiết phải khống chế giá trị các giao dịch dưới 50 nghìn đồng mà tất cả các giao dịch thanh toán qua ngân hàng, đảm bảo sử dụng các thiết bị thanh toán, có thể chứng minh được thì có thể sử dụng hóa đơn tổng cuối ngày để hạch toán kế toán.

Nói rõ thêm, bà Hải cho rằng, các hộ, cá nhân kinh doanh đã sử dụng các thiết bị chuyển khoản, các loa thông báo về nhận tiền chuyển khoản... hoàn toàn có thể thay một tờ hóa đơn. Bởi, những giao dịch này đã thể hiện được rõ luồng tiền, giao dịch thật và thanh toán thật. Và cũng đã được hỗ trợ bởi công nghệ số của các ngân hàng.

“Dần dần, chúng ta phải kết hợp với chứng từ thanh toán qua ngân hàng để những nội dung đã đảm bảo đầy đủ sẽ thay thế cho tờ hóa đơn. Và đó cũng là thông lệ quốc tế”, bà Duyên Hải nhấn mạnh.

Ngoài ra, bà Hải cho rằng, quy định này không cần khống chế áp dụng với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỉ đồng hay là trên 3 tỉ đồng. Bởi theo bà, việc doanh thu kinh doanh thay đổi sẽ diễn biến một cách rất linh hoạt, cho nên, việc khống chế số tiền doanh thu sẽ không có ý nghĩa. Đôi khi, còn có thể gây ra những vướng mắc trong thực tế.

Còn theo TS. Nguyễn Thị Cẩm Giang ngưỡng này không nên được “đóng khung” cố định mà cần có cơ chế rà soát, điều chỉnh trong trường hợp lạm phát kéo dài hoặc mặt bằng giá có biến động lớn thông qua các văn bản hướng dẫn luật để đảm bảo tính linh hoạt.