Nhằm góp phần lan tỏa thông điệp sử dụng Internet an toàn, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an và hỗ trợ truyền thông của Tạp chí An ninh mạng Việt Nam và VCCorp, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp cùng TikTok Việt Nam vừa tổ chức tọa đàm với chủ đề “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”.
Đây là sự kiện trong khuôn khổ chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025”.
Thủ đoạn giả danh người thân bằng AI để lừa tiền
Tọa đàm quy tụ sự tham gia của các chuyên gia đến từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; đại diện Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia; các chuyên gia tâm lý, giáo dục; các KOL và nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng TikTok...
Tọa đàm tập trung làm rõ bản chất công nghệ Deepfake, các thủ đoạn lừa đảo phổ biến và xu hướng tội phạm mạng mới. Các chuyên gia phân tích tình huống thực tế từ việc giả mạo khuôn mặt, giọng nói người thân để vay tiền, lừa chuyển khoản, đến giả danh doanh nghiệp, cơ quan chức năng chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, các chiêu trò lợi dụng tâm lý dịp Tết như khuyến mãi “sốc”, quà tặng cuối năm, thông báo trúng thưởng giả mạo được mổ xẻ cụ thể giúp người dân nhận diện rủi ro.
Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết: Báo cáo khảo sát an ninh mạng năm 2025 cho thấy số nạn nhân lừa đảo trực tuyến giảm rõ rệt so với năm 2024. Cụ thể, cứ khoảng 555 người thì có một người là nạn nhân, tương đương 0,18% (năm 2024 là 0,45%). Tuy nhiên, các hình thức lừa đảo đang chuyển sang phương thức tinh vi hơn, nổi bật là lợi dụng Deepfake giả mạo hình ảnh, giọng nói, gây khó khăn cho người dùng khi nhận diện thật - giả.
4 nguyên tắc vàng để tránh "sập bẫy" Deepfake
Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia đưa ra một số cảnh báo quan trọng đối với người dùng trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán.
Thứ nhất, hình ảnh, giọng nói và video không còn là căn cứ đủ tin cậy để xác thực danh tính. Người dùng cần thận trọng với các yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân qua cuộc gọi, tin nhắn, kể cả khi mang danh nghĩa người quen, lãnh đạo hay tổ chức.
Thứ hai, Deepfake thường đi kèm kịch bản tạo áp lực thời gian để buộc người dùng quyết định nhanh. Việc dừng lại xác minh thông tin qua nhiều kênh chính thống là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.
Thứ ba, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chia sẻ tùy tiện hình ảnh, giọng nói trên mạng xã hội có thể vô tình tạo điều kiện cho các hành vi giả mạo tinh vi.
Thứ tư, mọi giao dịch tài chính cần thực hiện thông qua kênh chính thức. Người dùng hạn chế chuyển tiền theo hướng dẫn riêng lẻ ngoài hệ thống hoặc qua liên kết lạ; chủ động dừng giao dịch khi phát hiện bất thường.
Đừng để nỗi sợ chi phối
Chuyên gia Vũ Duy Hưng, Hưng AI Creative nhận định: Deepfake đang trở thành thách thức nghiêm trọng khi ranh giới giữa thật và giả bị xóa nhòa. Chỉ riêng quý I-2025, tổng thiệt hại toàn cầu do lừa đảo Deepfake lên tới 200 tỉ USD, với tần suất tấn công cứ 5 phút xảy ra một vụ.
Không thể ngăn cản công nghệ phát triển, nhưng theo ông Vũ Duy Hưng, chúng ta có thể nâng cấp “bộ lọc” của chính mình. Từ việc CHẬM LẠI - đừng để nỗi sợ chi phối, tới việc KIỂM CHỨNG - luôn xác minh qua kênh thứ hai và BẢO VỆ - giữ kín dữ liệu sinh trắc học.
Ở góc độ tâm lý, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến người dân thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu cân nhắc rủi ro. Tâm lý đám đông và nhu cầu được chú ý là nguyên nhân khiến nhiều người dễ sa vào bẫy lừa đảo.
Thông qua việc đồng sáng tạo nội dung với các KOL, tọa đàm hướng tới mục tiêu lan tỏa thông điệp “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake” tới hàng triệu người dùng. Đây là “lá chắn” quan trọng để mỗi người dân yên tâm mua sắm, không trở thành nạn nhân của chiêu trò lừa đảo công nghệ cao.
