Hát nhép... “vạn tuế”!

Ngay cả những ca sĩ, nghệ sĩ cải lương hàng vơ-đét cũng rất ngại khoe giọng thiệt ở đây vì cát-sê đã không bằng những chương trình ở Lan Anh, Hòa Bình... mà còn rất dễ bị “đuối” khi chạy sô qua điểm diễn khác. Chính từ đây, những chiếc đĩa MD thu sẵn nhạc đệm và lời đã trở thành một thứ “bửu bối” mà bất kỳ ca sĩ nào hát tạp kỷ cũng phải thủ sẵn. Tất nhiên cái gì cũng có cái giá của nó. Nếu đã có những ca sĩ không bị phát giác hát nhép thì số ca sĩ “chết đứng” trên sân khấu vì “bửu bối” giở chứng cũng nhiều vô kể.

“Cháy nhà” lòi... hát nhép

Bẵng đi một thời gian, tôi hơi bất ngờ khi gặp lại “chú nhóc” con ông trưởng rạp N. (từng được nhắc đến trong bài 2 của phóng sự này). Trông H. đã gọn gàng hẳn ra và giọng hát thì khá lên rõ rệt. Chưa kịp buông lời khen, ông bầu X. tủm tỉm cười cho biết: “Tất cả nhờ nhép đấy!”. Thấy tôi có vẻ bất ngờ, bầu X. “sổ” luôn một tràng: “Chuyện bình thường thôi. Ngay cả ca sĩ Việt kiều H. có biết ca hát gì đâu, toàn là nhép theo giọng hát của ca sĩ Đ. nhưng đã được lọc tiếng, tăng âm cho trẻ hơn nguyên bản chứ giọng nó làm gì được thế...!” .

N., một tay trống trong ban nhạc B. hay diễn ở sân khấu Đầm Sen, Trống Đồng, đã chỉ cho tôi cách nhận ra ai đang hát nhép. Khi chào khán giả, tiếng nói của ca sĩ sẽ không giống như khi hát nhép: âm thanh to hoặc nhỏ hơn hát thật theo đĩa nhạc thu sẵn, giọng ca và nhạc khi hát nhép rất tròn, đầy, nhờ đã được lọc âm... Thế nhưng điều này chỉ có thể nhận ra trong những chương trình mà dàn âm thanh không tốt. Do đó, cách tốt nhất là chịu khó để ý lúc ca sĩ hát, xem khẩu âm và lời hát có khớp hay không. “Đặc biệt là khi có sự cố. “Cháy nhà” sẽ lòi hát nhép...” - N. tỉnh bơ nói. Trong một buổi diễn do tôi được bầu X. “ủy quyền” quản lý ca sĩ ở quán bar CĐ trên đường THĐ, do nhảy quá “sung” ca sĩ N. đã làm rớt micrô trong lúc tiếng hát của anh vẫn vang lồng lộng. “Sốc” hơn nữa là trường hợp của nghệ sĩ C. tại rạp H. Cảm động trước những bó hoa tươi thắm của khán giả, C. đã “Xin chân thành cảm ơn!” ngay trong micrô mà quên mất giọng anh vẫn đang ngân nga câu vọng cổ!

Có “hình” nhưng mất “tiếng”

Khi nói về chuyện các “sao” ca nhạc có thể hát cả chục bài trong một buổi diễn, một biên tập viên của sân khấu Đầm Sen khẳng định hầu hết đều hát nhép. Ca sĩ nào khỏe lắm cũng chỉ hát thật được khoảng 2/3 số bài. Theo ước đoán của nhạc sĩ Trần Quốc Hùng, người đang biên tập cho khá nhiều sân khấu tụ điểm, sô đi tỉnh, từ năm năm trở lại đây có trên 95% các chương trình lưu diễn ở tỉnh đều có các nghệ sĩ (tân nhạc và ca cổ) hát nhép và ban nhạc chỉ đứng “múa”.

Một nghệ sĩ từng là “dàn bao” của đoàn tuồng cổ M. trước đây đang rất hãnh diện khi chạy sô qua mặt được nghệ sĩ CT, vốn nổi danh với làn hơi dài khi xuống vọng cổ. Nhưng theo một nghệ sĩ ưu tú thì: “Bây giờ ca vọng cổ ai muốn có làn hơi dài gấp mấy lần nghệ sĩ CT cũng được. Nhép mà...!”.

Trong một chương trình ca nhạc từ thiện của một quỹ học bổng có tầm cỡ do nghệ sĩ P. tổ chức tại rạp H., mặc dù có MC “cứu” bồ nhưng nữ ca sĩ vơ-đét P. vẫn bị ê mặt khi phải hai lần xin lỗi hàng ngàn khán giả đang xem truyền hình trực tiếp do “có hình nhưng mất tiếng”. Buồn cười hơn nữa là khoảng nửa tiếng sau, cũng trong chương trình này, nam ca sĩ vơ-đét C. lại “sụp hố” sự cố trên. Cũng may lúc đó đã hết truyền hình trực tiếp nên anh chỉ đứng như trời trồng vài chục giây, rồi... nhoẻn một nụ cười dễ thương để “thay lời muốn nói”. Ca sĩ trẻ L. sau chuyến lưu diễn miền Trung gần đây về kể lại một câu chuyện “cười như mếu”, do mới vào nghề chưa có kinh nghiệm nhép nên anh đã bị một nữ khán giả phát hiện. Lúc lên tặng hoa, nàng nói nhỏ vào tai anh: “Anh rất đẹp trai nhưng nhép dở quá!”.

Không cho nhép, “sao” bỏ sô: Bầu “chết”

“Đang thu âm” - là câu trả lời của hầu hết ca sĩ, nghệ sĩ khi được hỏi về hoạt động chuẩn bị của họ dành cho buổi diễn trước “giờ G” ở sân khấu tạp kỷ. L., một nghệ sĩ cải lương trẻ đang khá ăn khách ở TP.HCM, trong một lần cao hứng đã thú nhận với tôi hát nhép 100% trong hai năm qua: “Tôi bị khan tiếng và mất giọng nên làm sao dám hát thật? Nếu không hát nhép để chạy sô kiếm sống thì chẳng biết làm sao”. Nhận xét vui về cô đào T., một nghệ sĩ kiêm MC khá nổi tiếng, một nghệ sĩ đàn chị cho biết: “T. chạy sô hát liên tục thì không sao nhưng làm MC có một buổi thì khan tiếng liền. Hát nhép mà, đâu có tốn hơi!”.

Cũng có sân khấu không chấp nhận việc làm ăn gian dối này nhưng lệnh cấm hát nhép của cơ quan chức năng cũng chỉ được áp dụng ở đấy một thời gian ngắn rồi đâu cũng vào đấy vì nếu không cho “sao” nhép, “sao” bỏ sô thì chỉ có nước... dẹp tiệm. Huống chi hiện nay có những chương trình ca nhạc tầm cỡ hoặc trực tiếp truyền hình còn yêu cầu ca sĩ, nghệ sĩ phải nhép để chất lượng âm thanh được tốt hơn. Trong buổi ca nhạc chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa tỉnh Vĩnh Long và được truyền hình trực tiếp, ca sĩ kiêm diễn viên điện ảnh T. hát đi hát lại một bài đến ba lần vẫn không được vì... “kẹt đĩa”. Mặt T. đỏ rần, ngượng ngùng chuyển sang bài khác. B., biên tập chương trình này, đã vội vàng đính chính không phải lỗi tại ca sĩ T. mà do muốn có những bài hát hợp chủ đề nên B. đã ép T. hát bài này. Thời gian quá ngắn, T. không kịp thuộc lời nên... phải nhép (!).