Từ hôm nay, ngày 1-1-2026, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10 chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước chuyển lớn trong quản trị, tổ chức và vận hành hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Với 9 chương, 46 điều, luật sửa đổi đã điều chỉnh toàn diện nhiều nội dung liên quan đến quyền tự chủ, cơ cấu tổ chức, trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học, cũng như vai trò quản lý của Nhà nước.
Kết thúc hoạt động của hội đồng trường
Luật Giáo dục đại học sửa đổi tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi là tự chủ đại học gắn với tự chịu trách nhiệm và trách nhiệm giải trình. Theo đó, các cơ sở giáo dục đại học được trao quyền quyết định nhiều hơn trong các lĩnh vực then chốt như xây dựng và tổ chức chương trình đào tạo, tuyển sinh, quản lý tài chính, sử dụng tài sản công, tổ chức bộ máy và hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, song song với việc mở rộng quyền tự chủ, luật cũng yêu cầu các trường phải chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo, hiệu quả sử dụng nguồn lực và kết quả hoạt động trước Nhà nước, người học và xã hội.
Trong bối cảnh đó, luật đã điều chỉnh lại mô hình tổ chức quản trị đại học, nhằm bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và phù hợp hơn với điều kiện thực tiễn của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Một trong những điểm thay đổi lớn nhất và gây nhiều chú ý là luật đã chính thức kết thúc hoạt động của hội đồng trường và hội đồng đại học tại các cơ sở giáo dục đại học công lập, khép lại một mô hình quản trị từng được kỳ vọng nhưng bộc lộ nhiều bất cập trong thực tiễn triển khai.
Theo quy định chuyển tiếp của luật, kể từ ngày 1-1-2026, hội đồng đại học công lập và hội đồng trường của cơ sở giáo dục đại học công lập kết thúc hoạt động và có trách nhiệm bàn giao toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan cho hiệu trưởng.
Hiệu trưởng các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý toàn bộ hồ sơ, tài liệu bàn giao và báo cáo kết quả tiếp nhận với cơ quan quản lý trực tiếp, hoặc báo cáo Bộ GD&ĐT đối với những cơ sở không có cơ quan quản lý trực tiếp. Thời hạn hoàn thành báo cáo là trong vòng 3 tháng kể từ ngày hội đồng trường kết thúc hoạt động.
Luật cũng quy định rõ cách thức xử lý các văn bản do hội đồng trường và hội đồng đại học ban hành trước thời điểm luật có hiệu lực. Theo đó, các văn bản này tiếp tục được áp dụng cho đến khi có văn bản thay thế hoặc bị bãi bỏ bởi cấp có thẩm quyền, nhưng thời hạn áp dụng không quá 12 tháng kể từ ngày 1-1-2026. Riêng các quyết định về nhân sự thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 46 Luật Giáo dục đại học 2025 thì không áp dụng nguyên tắc kéo dài này.
Quy định chuyển tiếp này nhằm bảo đảm hoạt động của các cơ sở giáo dục đại học không bị gián đoạn đột ngột, đồng thời tạo khoảng thời gian cần thiết để các trường hoàn thiện bộ máy tổ chức theo mô hình mới.
Phải bổ nhiệm lại hiệu trưởng theo quy định mới
Luật Giáo dục đại học sửa đổi cũng dành dung lượng đáng kể để quy định rõ việc xử lý các chức danh lãnh đạo được bổ nhiệm trước ngày 1-1-2026. Theo đó, đối với hiệu trưởng, phó giám đốc đại học quốc gia, phó hiệu trưởng đã được công nhận hoặc bổ nhiệm trước thời điểm luật có hiệu lực, việc tiếp tục thực hiện chức trách được phân thành hai trường hợp.
Trường hợp quyết định bổ nhiệm có thời hạn kết thúc sau ngày 31-12-2025, các chức danh này tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cho đến khi cơ quan quản lý trực tiếp có quyết định về nhân sự. Trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày 1-1-2026, cơ quan quản lý trực tiếp phải hoàn tất việc bổ nhiệm theo quy định mới của pháp luật.
Đối với trường hợp quyết định bổ nhiệm có thời hạn kết thúc trước ngày 1-1-2026, cơ quan quản lý trực tiếp có trách nhiệm thực hiện quy trình bổ nhiệm nhân sự theo quy định hiện hành của luật sửa đổi.
Các chức danh quản lý khác không thuộc đối tượng quy định tại khoản 3 Điều 46 Luật Giáo dục đại học 2025, nếu đã được hội đồng trường bổ nhiệm trước ngày 1-1-2026, thì tiếp tục thực hiện chức trách, nhiệm vụ cho đến hết thời hạn bổ nhiệm.
Luật cũng có quy định chuyển tiếp đối với đội ngũ trợ giảng. Theo đó, những người đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 1-1-2026 được bảo lưu các chế độ phụ cấp đang áp dụng trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực.
Đồng thời, các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm rà soát, sắp xếp lại bậc lương, chế độ phụ cấp phù hợp với vị trí việc làm, bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Giáo dục đại học 2025 và các văn bản pháp luật có liên quan.
