Luật Đô thị đặc biệt: Không chỉ cho riêng TP.HCM mà kiến tạo liên kết cả vùng

Ngày 10-6, UBND TP.HCM tổ chức hội nghị lấy ý kiến góp ý của các tỉnh, thành miền Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt.

TP.HCM không thể phát huy vị thế nếu chỉ "đứng một mình"

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết TP.HCM là đô thị đặc biệt, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học và công nghệ, là đầu tàu kinh tế và động lực có sức lan tỏa lớn của khu vực và cả nước.

Thế nhưng, vị thế ấy chỉ thực sự được phát huy khi TP.HCM không đứng một mình, mà gắn bó hữu cơ với các địa phương lân cận trong một không gian phát triển chung. Ông nhấn mạnh sự phát triển của TP.HCM và sự phát triển của các tỉnh, thành trong vùng là hai mặt không thể tách rời của cùng một tiến trình.

“Trên tinh thần đó, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nhằm tạo khung pháp lý cho riêng TP.HCM, mà còn hướng tới việc kiến tạo một mô hình quản trị và liên kết vùng cho tương lai” – ông Nguyễn Mạnh Cường nói.

Ông cho biết dự thảo mới nhất dự án Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng gồm 9 chương và 46 điều, quy định toàn diện về vị trí, vai trò, cơ chế, chính sách, thẩm quyền và trách nhiệm xây dựng, quản lý, phát triển đô thị đặc biệt.

Dự thảo Luật xác định đô thị đặc biệt là đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu, phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, có kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại. Đặc biệt, đô thị đặc biệt được xác định là trung tâm điều phối mô hình quản trị, là hạt nhân của vùng đô thị đặc biệt và là cực đổi mới sáng tạo, hội nhập quan trọng của cả nước.

“Đây là một định vị mới, đặt TP.HCM không chỉ trong giới hạn địa giới hành chính của mình, mà trong tương quan và trách nhiệm dẫn dắt, kết nối với toàn vùng” – ông Cường nói và khẳng định vấn đề liên kết, phát triển vùng là nội dung được quy định tập trung tại Chương VII của dự thảo Luật. Lần đầu tiên, dự thảo xác lập khái niệm “vùng đô thị đặc biệt” là khu vực liên kết phát triển kinh tế - xã hội gồm TP.HCM và các tỉnh, thành có địa giới hành chính liền kề.

Trên cơ sở đó, dự thảo đặt ra mục tiêu, nguyên tắc liên kết vùng; cơ chế đầu tư, quản lý các dự án liên kết phát triển vùng; cũng như các quy định về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trong phạm vi toàn vùng.

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường nhìn nhận thực tiễn cho thấy, nhiều điểm nghẽn lớn nhất của khu vực hiện nay đều mang tính liên vùng và không thể giải quyết trong phạm vi địa giới của một địa phương đơn lẻ. Chẳng hạn như hạ tầng giao thông kết nối, các tuyến đường vành đai, đường cao tốc, đường sắt đô thị và liên vùng; đến hệ thống cảng biển, logistics, các dòng sông, lưu vực và vấn đề thoát nước, xử lý ô nhiễm, ứng phó biến đổi khí hậu.

Việc thiếu một cơ chế điều phối đủ mạnh và một chủ thể đủ thẩm quyền để chủ trì, dẫn dắt các dự án liên kết vùng chính là một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án quan trọng triển khai chậm, thiếu đồng bộ, hiệu quả chưa cao.

Ông khẳng định: Việc xây dựng cơ chế liên kết vùng trong Luật Đô thị đặc biệt là để tạo lập một cơ chế phối hợp minh bạch, hiệu quả, trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và cùng phát triển. TP.HCM phát triển mạnh mẽ sẽ là động lực kéo theo sự phát triển của cả vùng. Và ngược lại, một vùng phát triển đồng bộ, kết nối chặt chẽ sẽ là không gian, là bệ đỡ để Thành phố vươn tầm khu vực và quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường khẳng định Luật Đô thị đặc biệt khi được Quốc hội thông qua sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng, định hình mô hình quản trị đại đô thị và mô hình liên kết vùng trong giai đoạn phát triển mới.

Sẵn sàng đồng hành, ủng hộ TP.HCM

Tại hội thảo, ông Nguyễn Trúc Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, nhìn nhận Luật Đô thị đặc biệt không chỉ có ý nghĩa đối với TP.HCM, vùng TP.HCM mà còn có ý nghĩa đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông cho rằng TP.HCM có nhiều thuận lợi khi xây dựng dự thảo Luật đô thị đặc biệt nhờ kế thừa cơ chế từ các nghị quyết đặc thù cũng như Luật Thủ đô.

“Là đại biểu Quốc hội của Vĩnh Long, tôi rất tán thành và sẽ cùng với các đại biểu của tỉnh luôn ủng hộ TP.HCM, như trước đây đã từng ủng hộ TP.HCM tại Nghị quyết 98, Nghị quyết 260” – ông Nguyễn Trúc Sơn khẳng định.

Ông cũng đề nghị nghiên cứu mô hình tổ chức bộ máy đặc thù cho đô thị đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu điều hành phức tạp của một siêu đô thị, đồng thời bảo đảm khả năng thu hút nhân tài phục vụ phát triển lâu dài.

“Để thực hiện quản lý tốt đô thị đặc biệt thì bộ máy, biên chế phải thực sự đủ mạnh, thật sự đủ sức hút nhân tài trình độ cao về phục vụ cho bộ máy chính quyền. Tôi nghĩ Luật Đô thị đặc biệt phải có tính lâu dài, thậm chí có giá trị trăm năm để phát triển đô thị bền vững” – ông Sơn nói.

Ông Phạm Tuấn Anh, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Đồng Nai, cho biết với nhiều sự thay đổi, Đồng Nai hiện cũng đang xây dựng cơ chế đặc thù, nỗ lực tạo ra những kết nối chặt chẽ với TP.HCM. Do đó, những cơ chế, chính sách được đưa ra trong Luật Đô thị đặc biệt cũng là nội dung mà địa phương này đặc biệt quan tâm.

Theo ông TP Đồng Nai nhận định việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt trong thời điểm này vô cùng cần thiết, quan trọng không chỉ đối với TP.HCM mà đối với cả vùng Đông Nam Bộ. Mặc dù Đồng Nai chưa phải là đô thị đặc biệt nhưng nếu dự thảo Luật đô thị đặc biệt được thông qua, chắc chắn Đồng Nai cũng sẽ được hưởng những lợi ích nhất định từ luật này, nhất là trong việc triển khai những dự án liên kết vùng.

Ông nhận xét các chính sách đưa ra ở dự thảo Luật đô thị đặc biệt rất hợp lý, phù hợp với điều kiện thực tế của TP.HCM cũng như vùng Đông Nam Bộ.

Về quỹ phát triển liên kết vùng, ông đề nghị ngoài sự đóng góp của các địa phương, cần nghiên cứu cơ chế cho phép bổ sung thêm nguồn lực để triển khai các dự án liên kết.