Bộ Tài chính đang đề xuất kéo dài thời gian miễn thuế bảo vệ môi trường (BVMT), thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) với xăng dầu; nguyên liệu sản xuất xăng, dầu và nhiên liệu bay thêm 3 tháng, đến hết 30-9 năm nay thay vì 30-6 như quy định hiện hành.
Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với mặt hàng xăng, Bộ đề xuất thực hiện từ ngày 1-7. Theo đó, thuế TTĐB với xăng khoáng (chiếm 90% xăng nền để phối trộn xăng E10) từ ngày 1-7 tới sẽ là 10%, xăng sinh học E5 là 8% và xăng E10 là 7%.
Trước đó, tại Nghị định 72/2026, từ ngày 9-3 đến hết ngày 30-4-2026, thuế suất MFN với xăng động cơ không pha chì và nguyên liệu pha chế xăng được giảm từ 10% xuống 0%; thuế suất với dầu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine được giảm từ 7% xuống 0%.
Ngày 30-4, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết 25/2026 kéo dài thời gian áp dụng các mức thuế này đến hết ngày 30-6-2026.
Bên cạnh đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 19/2026, có hiệu lực từ ngày 16-4 đến hết ngày 30-6-2026, quy định giảm thuế BVTM và thuế VAT với xăng, dầu và nhiên liệu bay về mức 0.
Theo tính toán, nếu áp dụng từ ngày 1-7 đến hết 30-9, ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu khoảng 15.400 tỉ đồng so với trường hợp áp dụng đầy đủ các mức thuế như trước thời điểm chiến sự.
Tuy nhiên, phương án này vẫn giúp tăng thu ngân sách so với phương án tiếp tục giảm toàn bộ các sắc thuế về 0%, qua đó tạo thêm dư địa điều hành trong trường hợp giá dầu thế giới biến động mạnh.
Bộ Tài chính cho biết việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay nhằm hài hòa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát giá năng lượng, đồng thời tạo lộ trình đưa các sắc thuế trở lại mức thông thường một cách phù hợp, tránh gây cú sốc giá cho thị trường và người tiêu dùng.
Tạo dư địa ổn định hôm nay, kiến tạo nền kinh tế xanh cho ngày mai
Hiện, đề xuất này nhận được sự ủng hộ của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường ĐH Nguyễn Trãi) đánh giá, đề xuất tiếp tục gia hạn một số chính sách ưu đãi thuế với xăng dầu, đồng thời khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng theo lộ trình đã phản ánh tư duy điều hành linh hoạt, thận trọng và cân bằng giữa nhiều mục tiêu phát triển.
Theo ông Huy, bối cảnh thị trường năng lượng thế giới hiện nay đã có những tín hiệu tích cực khi giá dầu hạ nhiệt sau giai đoạn biến động mạnh. Tuy nhiên, thị trường vẫn chịu tác động của các yếu tố địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và những biến động khó dự báo.
Thực tế cho thấy, giá năng lượng toàn cầu có thể thay đổi rất nhanh trước các diễn biến quốc tế, vì vậy, việc duy trì thêm một khoảng thời gian chuyển tiếp với các chính sách thuế là giải pháp hợp lý nhằm giảm thiểu những cú sốc với nền kinh tế và tạo điều kiện để các cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi, đánh giá sát diễn biến thị trường.
Điểm đáng ghi nhận là chính sách được thiết kế theo hướng hài hòa giữa ổn định kinh tế vĩ mô và yêu cầu bảo đảm nguồn thu ngân sách. Việc tiếp tục duy trì ưu đãi với thuế MFN, thuế BVMT và thuế VAT, trong khi từng bước khôi phục thuế TTĐB với xăng thể hiện cách tiếp cận có chọn lọc, hạn chế tác động đến chi phí sản xuất, vận tải và lưu thông hàng hóa.
"Đây cũng là thông điệp cho thấy điều hành chính sách luôn đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh và bảo đảm an ninh năng lượng trong mối quan hệ hài hòa, thống nhất", ông Huy nhấn mạnh.
Ở góc độ doanh nghiệp, theo ông Huy, sự ổn định của chính sách giúp nâng cao khả năng dự báo, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, quản trị chi phí và duy trì sức cạnh tranh. Còn với người dân, việc hạn chế biến động mạnh của giá nhiên liệu góp phần ổn định chi tiêu, giảm áp lực lên mặt bằng giá cả hàng hóa và dịch vụ.
"Những tác động tích cực này không chỉ có ý nghĩa trong ngắn hạn mà còn củng cố niềm tin của thị trường, tạo môi trường thuận lợi cho tăng trưởng", ông Huy nói.
Tuy nhiên, theo ông Huy, chính sách hỗ trợ không nên được nhìn nhận như một giải pháp có thể kéo dài mãi mãi. Trong xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu, giá nhiên liệu hóa thạch vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do tác động của địa chính trị, yêu cầu giảm phát thải và quá trình điều chỉnh chính sách của các quốc gia.
Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp và người dân cần chủ động thích ứng thay vì chỉ trông chờ vào các công cụ điều tiết của Nhà nước. Đây cũng là thời điểm thích hợp để thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi xanh trong sản xuất và tiêu dùng.
Do đó, ông Huy cho rằng các doanh nghiệp cần đẩy nhanh đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng máy móc, thiết bị tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa logistics, quản trị định mức tiêu hao nhiên liệu và tăng cường ứng dụng năng lượng tái tạo trong hoạt động sản xuất.
Với người dân, việc ưu tiên sử dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu, xe điện, thiết bị điện hiệu suất cao, hạn chế tiêu dùng lãng phí và hình thành thói quen sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt mà còn góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Về lâu dài, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch không chỉ là yêu cầu của quá trình thực hiện các cam kết phát triển bền vững và phát thải ròng bằng "0", mà còn là giải pháp căn cơ để nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước các biến động của thị trường năng lượng thế giới.
"Khi doanh nghiệp giảm được định mức tiêu hao xăng dầu và người dân sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, những biến động về giá nhiên liệu trong tương lai sẽ có tác động nhỏ hơn đến chi phí sản xuất, đời sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế", ông Huy khẳng định.
Có thể thấy, đề xuất gia hạn chính sách thuế xăng dầu không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trong ngắn hạn mà còn tạo thêm dư địa để nền kinh tế chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển chất lượng hơn.
Kết hợp giữa điều hành chính sách linh hoạt của Nhà nước với sự chủ động đổi mới của doanh nghiệp và người dân sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi xanh và hướng tới tăng trưởng bền vững trong những năm tới.
- CEO Khoa Tài chính Ngân hàng (ĐH Nguyễn Trãi) Nguyễn Quang Huy -
Kéo dài đến hết năm, chặn đà tăng lạm phát
Cũng ủng hộ đề xuất gia hạn loạt sắc thuế với xăng dầu, song, PGS. TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp ĐH Kinh tế quốc dân (NEU) cho rằng nên kéo dài thời gian miễn thuế xăng dầu đến hết quý 4.
Bởi, theo ông Lạng, những tháng cuối năm là cao điểm chạy đua về doanh thu, nếu các loại thuế đồng loạt quay trở lại, giá cả hàng hóa, dịch vụ chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.
Ngoài ra, PGS. TS Lạng cho rằng, xăng dầu - mặt hàng nhạy cảm - lại đang phải chịu 4 loại thuế như vậy là quá nhiều. Việc này có thể gây hiệu ứng "domino" tăng giá lên nhiều loại hàng hóa khác trên thị trường, và có thể ảnh hưởng đến lạm phát khiến mục tiêu giữ lạm phát được Quốc hội đề ra khó đạt.
"Nếu giảm thuế đến 30-9 như dự thảo Nghị quyết thì ngay trong ngày đầu tiên của quý cuối năm mỗi lít xăng dầu có thể cao hơn 7.000 - 9.000 đồng. Như vậy, giá cả chắc chắn sẽ ảnh hưởng theo chi phí đầu vào. Chỉ cần giá vận tải tăng, giá hàng hóa từ vật liệu xây dựng, tiêu dùng hằng ngày, hàng thiết yếu tăng thì điều hành vĩ mô có thể gặp nhiều khó khăn, khó chặn đà lạm phát", ông Lạng nhấn mạnh.
Từ những phân tích trên, PGS. TS Lạng đề xuất giữ giá nhiên liệu trong nước bình ổn cho đến hết năm bằng việc xem xét miễn giảm thuế MFN, thuế BVMT và thuế VAT đến cuối năm.
