Công an TP.HCM cho biết, trong năm 2024, lực lượng chức năng đã xử lý 108 trường hợp có hành vi đăng tải, phát tán thông tin giả, tin sai sự thật. Trong số đó, một trường hợp bị xử lý hình sự, 13 trường hợp bị xử phạt hành chính, 94 trường hợp còn lại bị chấn chỉnh, nhắc nhở, kiểm điểm và cam kết không tái phạm.
Đầu năm 2025, tiếp tục có nhiều vụ tin giả được lan truyền. Mới đây nhất, công an quận 1 đã lấy lời khai bà Hồ Thị X. để làm rõ hành vi lợi dụng mạng xã hội (MXH) chia sẻ thông tin sai sự thật. Bà X chính là người đã quay clip khóc lóc trước Bệnh viện Nhi đồng 2, quận 1, phản ánh rằng khi đưa con đến khám tại bệnh viện, bà bị dàn cảnh lấy trộm tiền. Hay tại Quảng Nam, Đắk Lắk, hai người bị phạt vì chia sẻ "tin vịt". Điều này đặt ra vấn đề về trách nhiệm của người sử dụng MXH khi đăng, chia sẻ thông tin.
Đừng để like ảo gây hại thật
Bạn đọc Nguyenminh…@gmail.com bình luận: "Mình thường nhắc bạn bè là trước khi đọc tin gì cũng phải kiểm tra kỹ. Ai dùng MXH đều phải nhớ rằng mỗi cái like, cái share của mình phải có trách nhiệm. Đừng để mình thành người tiếp tay cho tin giả. Thay vì chia sẻ mấy tin tiêu cực, gây hoang mang, mình nghĩ nên chia sẻ những thông tin tích cực, cảnh báo lừa đảo để mọi người cùng tỉnh táo. Chia sẻ thông tin đúng đắn, có ích, mới là cách dùng MXH thông minh”.
Bạn đọc TaiIT…@gmail.com chia sẻ: "Mình là dân content nên ngày nào cũng tiếp xúc với MXH. Thiệt sự thấy tin giả tràn lan mà phát mệt. Mình nghĩ mỗi người nên tự trang bị kiến thức, kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ. Đừng để một cú click chuột làm hại người khác hay chính mình. MXH không xấu, quan trọng là cách mình sử dụng thôi”.
"Mỗi lần thấy tin ‘giật gân’ trên mạng như Nghệ sĩ này qua đời, nghệ sĩ kia bị bạo bệnh,… mình đều dừng lại suy nghĩ xem có đáng tin không. Thời đại này, ai cũng dễ bị cuốn theo trend. Nên là người dùng MXH thông minh, kiểm tra thông tin trước khi share là điều tối thiểu nên làm. Hãy sử dụng MXH thông minh để bảo vệ chính mình và cộng đồng. . Mạng xã hội là công cụ tuyệt vời nếu mình biết cách sử dụng nó đúng cách” – Bạn đọc Quitran…@gmail.com viết.
Trong khi đó, bạn đọc Thanhtran...@gmail.com bày tỏ băn khoăn: "Nhiều khi thấy tin tức về hoàn cảnh này, hoàn cảnh nọ mình muốn share để họ nhận được sự giúp đỡ những thực giả lẫn lộn, không biết làm sao để biết đó tin thật hay giả".
Sử dụng MXH theo nguyên tắc ABC
Trao đổi với PLO, ThS Đinh Văn Mãi, giảng viên Trường Đại học Văn Lang, cho biết tình trạng tin giả ngày càng lan rộng do ba yếu tố chính. Thứ nhất, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ khiến AI và deepfake tạo ra nội dung giả mạo khó phân biệt, trong khi các nền tảng mạng xã hội chưa kiểm duyệt hiệu quả. Thứ hai, tâm lý hiếu kỳ của người dùng, thích các tin giật gân, dễ bị cuốn theo số đông mà thiếu kỹ năng kiểm chứng. Thứ ba, nhiều cá nhân, tổ chức lợi dụng tin giả để thu hút sự chú ý, kiếm lợi từ quảng cáo hoặc thao túng dư luận.
“Do đó người dùng mạng xã hội có thể áp dụng nguyên tắc ABC để sử dụng mạng xã hội thông minh và tránh rơi vào bẫy tin giả” – ThS Mãi thông tin.
Cụ thể, cần đảm bảo "An toàn" bằng cách không tiết lộ thông tin cá nhân, không kết bạn với người lạ, không chia sẻ mật khẩu và sử dụng mật khẩu mạnh, thay đổi định kỳ. Tiếp theo, luôn giữ "Bình tĩnh" khi tiếp nhận thông tin, không vội tin hay chia sẻ nếu chưa xác thực, tránh sử dụng ngôn từ xúc phạm và cư xử văn minh trên mạng. Cuối cùng, phải "Cẩn thận" trong việc kiểm tra thông tin trước khi đăng tải, tránh nhấn vào đường link lạ, hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân hoặc gắn thẻ người khác khi chưa có sự đồng ý.
Theo Ths Mãi, để kiểm chứng thông tin, người dùng có thể thực hiện bốn bước: Kiểm tra nguồn tin để xác định độ tin cậy, đối chiếu nội dung với các nguồn chính thống, xác minh các chi tiết liên quan như thời gian, số liệu, mức độ giật gân và không chia sẻ khi chưa chắc chắn.
Trách nhiệm của người dùng MXH
Theo Nghị định 147/2024, người sử dụng mạng xã hội có những trách nhiệm cơ bản sau:
Chịu trách nhiệm nội dung: Người dùng phải chịu trách nhiệm về thông tin đăng tải, chia sẻ trên mạng xã hội, bao gồm quản lý nội dung trên tài khoản cá nhân, trang hoặc nhóm cộng đồng.
Xác thực tài khoản: Từ 25-12-2024, người dùng mạng xã hội phải xác thực tài khoản bằng số điện thoại Việt Nam hoặc số định danh cá nhân. Tài khoản livestream thương mại bắt buộc xác thực bằng số định danh cá nhân.
Gỡ bỏ thông tin vi phạm: Người dùng phải xóa nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng, đặc biệt với thông tin ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân hoặc không phù hợp với trẻ em.
Bảo vệ thông tin cá nhân: Người dùng phải bảo vệ thông tin cá nhân của mình và người khác, không phát tán tin sai sự thật, vu khống hay xúc phạm danh dự, nhân phẩm.
Trong trường hợp cá nhân sử dụng MXH để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; gây hoang mang trong nhân dân sẽ bị phạt tiền từ 5-10 triệu đồng. Trường hợp tổ chức vi phạm sẽ bị xử phạt từ 10-20 triệu đồng (theo quy định tại Điều 101 Nghị định 15/2020 được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định14/2022).
Luật sư Phùng Văn Hiệu, Đoàn Luật sư tỉnh Bình Dương.
