Vừa qua, Bộ Công an ban hành Thông tư số 56/2026/TT-BCA (Thông tư 56) quy định quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026.
Thông tư 56 được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2025, đồng thời thiết lập quy trình quản lý thống nhất đối với người đang bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú.
Trình diện, ký cam kết và lập hồ sơ quản lý ngay khi tiếp nhận
Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 56, ngay sau khi nhận được lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú của người có thẩm quyền, Trưởng Công an cấp xã phải phân công cán bộ quản lý, theo dõi và kiểm tra, xác minh thông tin liên quan. Trường hợp người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không cư trú trên địa bàn thì phải thông báo bằng văn bản cho người ra lệnh để xử lý.
Khi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện, Công an cấp xã phải kiểm tra, đối chiếu thông tin trong lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú với giấy tờ cá nhân hoặc dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng VNeID; trường hợp phát hiện sai sót phải thông báo ngay cho người ra lệnh biết để xử lý.
Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú sẽ được phổ biến, giải thích các quy định về điểm danh, kiểm diện, triệu tập và các quy định khác có liên quan; đồng thời được thông báo người chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý, theo dõi mình trong thời gian bị áp dụng biện pháp ngăn chặn.
Sau đó, người bị cấm đi khỏi nơi cư trú phải viết giấy cam kết chấp hành nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần, thể chất ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm giấy cam kết thì giấy cam kết phải có xác nhận của người đại diện.
Sau khi tiếp nhận, Công an cấp xã phải lập hồ sơ quản lý, theo dõi; ghi chép vào sổ và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng như phần mềm nghiệp vụ quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Việc tiếp nhận người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện được thực hiện tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ, lễ và Tết.
Đáng chú ý, nếu quá ba ngày kể từ ngày nhận được lệnh mà người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không đến trình diện thì Trưởng Công an cấp xã sẽ triệu tập người đó đến làm việc.
Nếu xác định việc không trình diện không phải do lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì cơ quan công an sẽ lập biên bản, xử lý vi phạm nghĩa vụ và thông báo cho cơ quan đã ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú để xem xét xử lý theo thẩm quyền.
Có thể đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn khi vi phạm
Cũng theo thông tư, Công an cấp xã sẽ quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú thông qua các hoạt động đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, khai báo tạm vắng, khai báo lưu trú, kiểm tra cư trú và cập nhật dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Ngoài quản lý cư trú, Công an cấp xã còn có thể triệu tập người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trụ sở để làm việc khi có thông tin về việc người này vi phạm nghĩa vụ. Nội dung giấy triệu tập phải ghi rõ thời gian, địa điểm, nội dung và thành phần tham gia buổi làm việc; mọi buổi làm việc đều phải lập biên bản theo quy định.
Trường hợp người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không có mặt đúng thời gian, địa điểm ghi trong giấy triệu tập mà không vì lý do chính đáng hoặc trở ngại khách quan thì Trưởng Công an cấp xã sẽ lập biên bản và đề nghị cơ quan hoặc người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú thay đổi biện pháp ngăn chặn.
Trách nhiệm của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú khi đến nơi cư trú mới
Khoản 3 Điều 6 Thông tư 56 quy định biện pháp điểm danh, kiểm diện. Khi có thông tin cho rằng người bị cấm đi khỏi nơi cư trú tự ý rời khỏi nơi cư trú mà không được phép, Công an cấp xã sẽ tiến hành xác minh, điểm danh, kiểm diện; lập biên bản xử lý vi phạm hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định.
Khi có văn bản đồng ý của người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú, Công an cấp xã sẽ giải quyết tạm vắng, đồng thời thông báo cho Công an nơi người đó đến tạm trú hoặc lưu trú để phối hợp quản lý, theo dõi.
Khi đến nơi cư trú mới, người bị cấm đi khỏi nơi cư trú có trách nhiệm trình báo với Công an cấp xã nơi đến. Nếu không trình báo hoặc vi phạm nghĩa vụ khác thì Công an nơi cư trú mới phải thông báo cho nơi đang quản lý để xác minh, xử lý theo quy định.
Định kỳ vào ngày làm việc cuối cùng của tháng hoặc khi người đó thay đổi nơi cư trú hay hết thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú, Công an cấp xã phải thực hiện nhận xét, đánh giá việc chấp hành nghĩa vụ và lưu vào hồ sơ quản lý.
