Phải biết từ chối quà cầu cạnh

Ông Nguyễn Đăng Sơn, Viện phó Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng:

Không ai cho không ai cái gì cả!

Theo tôi, việc làm từ thiện và nhận tiền quà biếu là hai việc không có liên quan gì với nhau. Người được biếu xén phải có thái độ dứt khoát trước những khoản tiền người ta đem tới. Một khi anh đã nhận rồi, anh đem ra công khai, nhiều khi thiên hạ lại nghi ngờ anh “nhận một, bảo hai, nhận mười, báo một, chả biết đâu mà lần”.

Quy chế quà biếu, tặng cũng đâu có quá khắt khe. Chính phủ vẫn cho phép nhận những món quà dưới 500.000 đồng không thuộc trường hợp cấm. Như vậy, những món quà “ngoài quy định” mà “trong tình cảm” thì không có tội gì cả. Tuy nhiên, vấn đề quà cáp tế nhị lắm vì chẳng ai tự nhiên đem cho không ai cái gì. Bản thân tôi mỗi khi nhận quà của ai đó, tôi luôn nhớ và đợi dịp biếu lại. Âu đó cũng là cách để mình thấy thanh thản và không mắc nợ ai. Còn những món quà có hơi hướng “không bình thường” thì tôi từ chối ngay từ đầu.

PGS.TS Vũ Tình, Hiệu phó Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM:

Không nên đồng nhất một dạng

Theo tôi, không nên đồng nhất tất cả những hành động tặng quà là hành động vi phạm đạo đức mà phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể. Tặng hay nhận quà biếu có thể là hành động phản văn hóa nhưng cũng có thể có văn hóa. Về mặt pháp lý lẫn ở góc độ đạo đức, phải xem xét động cơ của các đối tượng.

Nếu việc tặng quà xuất phát từ ý đồ trục lợi, đặc biệt khi giá trị của cái lợi đó vượt khỏi năng lực, bổn phận của người tặng, người nhận thì đó là vi phạm và phải xử lý theo pháp luật. Còn việc tặng quà xuất phát từ tấm lòng trong các mối quan hệ đối ngoại bình thường (như khi mình đến thăm cơ sở sản xuất kinh doanh của bạn, bạn tặng mình vài món quà lưu niệm...) thì đó là tình cảm chân thành và nên nhận. Hay như tặng quà, hoa để bày tỏ lòng kính trọng đối với cha mẹ, thầy cô... trong những dịp lễ, Tết thì đấy cũng là một nét văn hóa tốt đẹp.

Bà Nguyễn Thị Phước, giảng viên Trường cao đẳng Phát thanh-Truyền hình 2:

Không nên nhận bừa

Với những món quà đắt tiền và tiền mặt, chắc chắn không chỉ để thể hiện tình cảm suông mà còn là phương tiện để đạt được một thỏa thuận nào đó. Hễ đem quà biếu đến cho mình, người ta sẽ tìm mọi cách để mình khó lòng từ chối. Thế nên tôi hiểu việc từ chối tiền biếu xén không đơn giản như nhiều người nghĩ, nhất là khi người Việt Nam mình rất trọng tình nghĩa.

Tuy nhiên, không thể cứ nhận bừa quà biếu rồi xử lý tùy tiện. Tôi không chấp nhận được việc ai đó nhận tiền rồi đem nộp lại hay sung vào quỹ riêng... Cả hai đều là những việc làm hết sức cảm tính, không theo quy định nào cả. Không có lý do gì có thể biện minh cho việc cầm đồng tiền đó.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng ban tuyên truyền Hội Luật gia TP.HCM:

Nhận rồi làm từ thiện là lách luật

Vì sao người ta cứ hay tặng quà cho những người đương chức? Rõ ràng người tặng mong chờ “bánh ít đi, bánh quy lại”. Điều 40 Luật Phòng, chống tham nhũng quy định: “Không được nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan đến công việc do mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý của mình”. Thế mà người ta vẫn cứ nhận tiền, quà rồi dùng tiền ấy vào những mục đích khác. Tôi cho rằng đó chỉ là một hình thức biến tướng và lách luật mà thôi.

Chuyện biếu quà để chạy chức, chạy quyền đã, đang và sẽ còn tiếp diễn một khi cơ chế cất nhắc cán bộ chưa công khai, minh bạch. Đến khi có chức, có quyền, người biếu tặng phải tìm cách để bù đắp lại những khoản tiền ngày xưa từng bỏ ra chạy chọt. Từ đó dẫn đến việc một số cán bộ cố ý nhũng nhiễu. Bản thân tôi giúp một người thân xin đổi từ “giấy trắng” sang “giấy hồng” mà bị hành liên miên vì tôi nhất quyết không chịu đưa bao thư như gợi ý. Hồ sơ ấy đã bốn năm mà vẫn chưa được giải quyết. Là luật sư, tôi thấy hồ sơ đã đầy đủ, hợp lệ nhưng cán bộ không chịu tiếp nhận và lâu lâu lại bảo thiếu giấy này, thiếu giấy kia...

Thạc sĩ Phạm Văn Võ, giảng viên Đại học Luật TP.HCM:

Làm sao chứng minh đôi bên trong sáng?

Dư luận có quyền đặt ra câu hỏi: Tại sao khi nhận được quà biếu thì anh không trả lại mà lại dùng làm từ thiện? Anh lại sai tài xế đem vô trình trong một cuộc họp, có phải anh muốn chơi trội hay không? Hoặc là anh lỡ nhận rồi nhưng sau đó thấy công việc được nhờ khó quá, anh mới “nhả” ra?

Dù có biện minh bằng những mục đích tốt đẹp nhưng quà thì người nhận đã nhận rồi. Người biếu đâu cần biết người nhận sẽ sử dụng vào việc gì. Giả sử như lúc đang trao nhận quà mà công an bắt quả tang, đôi bên cũng đâu dễ chứng minh được mục đích trong sáng của mình.

Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại. Việc nhận tiền hay quà biếu rồi nộp lại cho tổ chức (nếu có) dù sao cũng có mặt tích cực nhất định. Tuy nhiên, đừng nhìn vào mặt tích cực ấy mà “học tập”. Tốt nhất cứ từ chối quà cáp ngay từ đầu.

Đã có quy chế về quà biếu, tặng, chúng ta cứ làm theo đúng quy chế đó, ai vi phạm thì phải xử lý.

Ông Đặng Văn Khoa, đại biểu HĐND TP.HCM:

Cần cụ thể hóa quy chế

Cá nhân tôi rất thích được tặng và nhận quà nhưng đó là những món quà ân tình, không vụ lợi. Biếu số tiền lớn thì không phải gọi là quà nữa mà đó là hành vi đưa hối lộ. Lúc đó cần phải xem xét trách nhiệm hình sự cả người đưa và người nhận.

Ranh giới giữa món quà tặng mang ý nghĩa ân tình với món quà vụ lợi rất mong manh, khó phân biệt nhưng không khó nhận ra. Cơ chế hoạt động, thủ tục hành chính, những nguyên tắc đề bạt cán bộ, khen thưởng ở nước ta còn chồng chéo, nhiều bất ổn chính là mảnh đất màu mỡ cho hiện tượng biếu quà, đưa hối lộ.

Chính phủ đã ban hành quy chế về việc tặng quà, nhận quà tặng và nộp lại nhưng tôi thấy vẫn còn chung chung, chưa thực sự đi vào cuộc sống. Chủ trương đó là hoàn toàn đúng và cần được đánh giá, tổng kết lại quá trình thực hiện kể từ khi ban hành để bổ sung, hoàn chỉnh.

Ông Nguyễn Văn Tỵ, phường An Phú, quận 2:

Nên từ chối khi biết “có vấn đề”

Trong quan hệ tình cảm, việc biếu quà cho người thân, bạn bè là điều bình thường. Giống như đi chơi xa về, bạn bè biếu tôi ít trái cây, đặc sản ăn lấy thảo... Đó là món quà tình bạn, đáng quý và trân trọng. Nhưng khi người ta biếu mình một số tiền quá lớn thì phải đặt vấn đề ngay. Nhất là nếu tôi đang nắm giữ chức vụ nào đó thì càng phải nghi vấn. Tại sao họ biếu mình, chắc chắn đằng sau phải nhờ vả việc gì đây mới đưa số tiền lớn như thế. Như vậy, người được đưa tiền phải kiên quyết từ chối, không nhận. Khi đã nhận rồi sẽ rất khó xử, dẫn đến nhiều hệ lụy sau này. Dù nộp trả lại hay mang số tiền đã nhận đi làm việc khác đều sai bởi đã có quy chế về việc đó rồi. Như khi đi trên đường gặp đèn giao thông, tín hiệu đèn đỏ báo dừng, anh biết nhưng cố tình vượt tức anh đã phạm luật, do đó anh phải bị xử lý nặng hơn.