Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới đề ra tám nhóm nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu. Trong đó nhóm nhiệm vụ, giải pháp thứ sáu là phát triển toàn diện văn hóa, con người TP.HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình, xứng đáng với TP mang tên Bác Hồ kính yêu.
Nghị quyết nêu rõ: “Tập trung xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, bảo đảm quyền con người, quyền cơ bản của công dân, hình thành hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam với đặc thù TP như giàu lòng yêu nước, kiên cường, đoàn kết, nghĩa tình, năng động, sáng tạo…”
Sài Gòn- TP.HCM bao dung, dám 'xé rào' và 'phá rào'
Sài Gòn - Gia Định - nay là TP.HCM là vùng đất có bề dày và chiều sâu văn hoá. Trong quá trình thiên di tìm về vùng đất mới ở phương Nam, những lưu dân Việt đến đây và đã mang theo những nét đẹp truyền thống văn hoá của người Việt. Đến vùng đất mới, với nhiều điều kiện thuận lợi, những cư dân sống ở vùng đất này đã tạo nên một nét văn hoá truyền thống đặc sắc - đó là văn hoá truyền thống của con người trên vùng đất Sài Gòn - TP.HCM.
Có thể thấy các giá trị văn hoá tiêu biểu của người Sài Gòn - TP.HCM thể hiện ở bốn mặt: Yêu nước, kiên cường chống ngoại xâm; năng động sáng tạo, dám đương đầu với những thử thách; phóng khoáng, nghĩa tình, hào sảng, hiếu khách; bao dung, không định kiến; thực tế, thẳng thắn, bộc trực.
Không có dân tộc nào không yêu đất nước của mình nhưng tinh thần yêu nước của người Việt nói chung, tinh thần yêu nước của người Sài Gòn - TP.HCM vẫn có những nét riêng - đó là kiên cường, bất khuất, dũng cảm vô song, không chịu cúi đầu.
TP.HCM luôn năng động, sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách nên đây cũng là nơi khởi phát nhiều phong trào lớn của đất nước - từ thanh niên tình nguyện, hiến máu nhân đạo, bảo trợ bệnh nhân nghèo đến xây nhà tình nghĩa, nhà tình thương…Cũng chính từ thực tiễn sinh động với những quyết sách phá rào thành công của những nhà lãnh đạo TP đã góp phần vào việc Đảng quyết định đổi mới đất nước…
Khi những người Việt đặt chân lên vùng đất này, họ sợ những người đến sau không có nước để uống nên đã làm những nhà bè lợp lá thả nước trên sông, nay chúng ta còn đó địa danh Nhà Bè. Những giá trị văn hoá phóng khoáng, nghĩa tình, hào sảng, hiếu khách ấy vẫn hôm nay vẫn đang được trao truyền và tiếp nối.
Đó là hình ảnh những bình nước mát bên một gốc cây với những lời chào mời khiêm tốn, dễ thương; đó là những quán cơm 2.000 đồng; đó là ATM gạo trong những ngày dịch COVID-19… và gần đây đã xuất hiện các quán “cơm treo”… Tất cả những hình ảnh sống động ấy là minh chứng của tính cách phóng khoáng, nghĩa tình, hào sảng, hiếu khách của người dân Thành phố.
Nhìn lại đại dịch COVID-19 ở TP.HCM năm 2021, có lẽ ai cũng đau lòng, song vẫn thấy mình được an ủi phần nào bởi trong những ngày tháng ấy, người dân TP đã chìa tay nhau, mở tấm lòng giúp đỡ lẫn nhau, chia sớt cho nhau.
Là vùng đất mới và quy tụ người dân trên mọi miền nên tính cách người Sài Gòn - TP.HCM thường bao dung, không định kiến. Cho dù người đó là ai, đến từ đâu đều được đón nhận.
Trong giao tiếp, người Sài Gòn - TP.HCM thường ngắn gọn, dứt khoát, rành mạch, dễ hiểu. Cái ngắn gọn, rành mạch tạo ra nét tính cách thực tế, thẳng thắn, bộc trực. Với đặc trưng của vùng đất nên người ta cần những giá trị thực tế, cụ thể và lấy kết quả, hiệu quả làm thước đo. Vậy nên, những khi kết quả, hiệu quả không như mong muốn, khi thực tiễn có độ vênh so với lý thuyết, nhiều lãnh đạo của TP đã dũng cảm không chỉ “xé rào” mà còn “phá rào”…
Phát huy tinh thần đổi mới
Để phát huy các giá trị văn hóa truyền thống vùng đất Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM theo tinh thần Nghị quyết 09, TP cần tiếp tục thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp khác nhau.
Trước hết, tăng cường tuyên truyền, giáo dục các giá trị văn hoá truyền thống tiêu biểu của vùng đất Sài Gòn - TP.HCM. Từ nhận thức đúng đắn, tự thân mỗi người sẽ xác định trách nhiệm của mình trong bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp, quý báu của vùng đất, nhất là tinh thần đổi mới, sáng tạo.
Những năm qua, TP.HCM đã triển khai xây dựng Không gian văn hoá Hồ Chí Minh ở tất cả các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị. Song, đó mới chỉ là bước đầu, là những công việc cụ thể và mang tính chất văn hoá vật thể nhiều hơn.
Một trong những giá trị lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh là tư duy đổi mới, sáng tạo. TP.HCM tự hào là nơi Bác Hồ đã ra đi tìm đường cứu nước, vậy nên công việc cần làm là để những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh, nhất là tư duy đổi mới, sáng tạo thấm sâu vào mỗi cán bộ, đảng viên và người dân TP. Muốn vậy, cần gắn việc học và theo Bác với những công việc cụ thể, thiết thực, gắn học và làm theo Bác với những nhiệm vụ của mỗi địa phương, cơ quan, đơn vị…
Cùng đó là xây dựng tâm lý cộng đồng với nội dung gắn với các giá trị văn hoá của vùng đất Sài Gòn - TP.HCM. Cần kịp thời biểu dương, khen thưởng, nhân rộng các tấm gương cán bộ lãnh đạo năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; khen thưởng, tôn vinh những tấm gương người tốt việc tốt, các tổ chức, cá nhân đã có những nghĩa cử, hành động đẹp đóng góp cho TP.
Văn hoá sinh ra để phục vụ con người và vì vậy những giá trị lỗi thời sẽ bị thời gian đào thải, song những giá trị tốt đẹp cần phải được chăm sóc, vun bồi. Qua thời gian, những giá trị văn hoá vùng đất Sài Gòn - TP.HCM vẫn chứng minh được sức sống và giá trị vững bền. Trong bối cảnh phát triển mới của TP, của đất nước, những giá trị này cần được tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn nữa.
