Quy định thời điểm xuất hóa đơn: Cần tháo gỡ vướng mắc

Tại dự thảo Thông tư quy định hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, giới chuyên gia đề xuất điều chỉnh thời điểm lập hóa đơn điện tử linh hoạt theo từng ngành nghề, đặc biệt là thương mại điện tử (TMĐT). Theo đó, nên dời thời điểm lập hóa đơn sang ngày kết thúc hạn đổi trả hoặc cho phép gộp vào cuối ngày để giảm thiểu áp lực tuân thủ pháp luật.

Bất cập khi phải xuất hóa đơn ngay

Vướng mắc lớn nhất xoay quanh yêu cầu phải lập hóa đơn điện tử ngay tại thời điểm phát sinh giao dịch, chuyển giao quyền sở hữu.

Chị Nguyễn Thị Thu, chủ một hộ kinh doanh bán quần áo online trên các nền tảng mạng xã hội tại TP.HCM, lo lắng: “Mỗi ngày chúng tôi chốt hàng trăm đơn hàng, giá trị mỗi đơn chỉ từ 100.000 đến 300.000 đồng. Nếu theo đúng quy định hiện hành, cứ mỗi lần đóng gói giao cho đơn vị vận chuyển là kế toán phải xuất một tờ hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, đặc thù bán online là tỉ lệ khách từ chối nhận hàng hoặc yêu cầu đổi trả rất cao, có thể lên tới 20%”.

Theo chị Thu, hộ kinh doanh quy mô gia đình chỉ có hai người làm, nếu dồn toàn bộ thời gian xử lý hóa đơn sẽ gián đoạn hoạt động buôn bán. Do đó, chị kiến nghị cơ quan thuế cho phép hộ kinh doanh online được lập bảng kê và xuất một hóa đơn gộp vào cuối ngày dựa trên các đơn giao dịch thành công.

Câu chuyện tương tự cũng xảy ra tại một doanh nghiệp điện máy bán lẻ kết hợp cả hai mô hình: Bán trực tiếp tại cửa hàng và kinh doanh trực tuyến qua website.

Giám đốc công ty cho biết khách hàng đến mua trực tiếp tại cửa hàng, giao dịch hoàn tất ngay lập tức. Tuy nhiên, với mảng kinh doanh online, khi khách đặt mua một chiếc máy lạnh, hàng phải đi trên đường vài ngày. Khách nhận hàng xong còn có chính sách dùng thử, đổi trả trong vòng bảy ngày.

Nếu yêu cầu xuất hóa đơn ngay khi xe tải xuất phát từ kho, lỡ khách không nhận hoặc muốn đổi sang mẫu mã khác, bộ phận kế toán lại phải xử lý các thủ tục điều chỉnh rất rườm rà.

“Chúng tôi kiến nghị cơ quan quản lý cho phép doanh nghiệp dùng phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ điện tử khi đi đường. Việc xuất hóa đơn bán hàng chính thức chỉ nên thực hiện khi khách đã nhận hàng và xác nhận qua thời gian đổi trả” - đại diện công ty này chia sẻ.

Cần điều chỉnh quy định hóa đơn sát thực tiễn

Nắm bắt được những vướng mắc thực tiễn trên, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có văn bản góp ý dự thảo thông tư. Để giảm thiểu tổn thất chi phí hành chính, VCCI đề xuất hai phương án.

Một là, cơ quan soạn thảo dời thời điểm lập hóa đơn điện tử đối với giao dịch qua sàn sang ngày kết thúc thời hạn được phép trả lại hàng. Hai là, cần thiết kế quy định bổ sung trường hợp được phép lập hóa đơn điều chỉnh giảm giá, do trả lại hàng trong thời hạn quy định của sàn TMĐT, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc xử lý các giao dịch đặc thù.

Đồng quan điểm, luật sư Trần Xoa - Chuyên gia pháp luật thuế, phân tích: Nguyên tắc gốc của việc xuất hóa đơn đối với hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu. Tuy nhiên, trong TMĐT, hàng hóa giao cho đơn vị trung gian chưa thể coi là đã chuyển giao quyền sở hữu cho người mua. Nếu người mua từ chối nhận hàng do sai quy cách, bên bán bắt buộc phải thực hiện các thủ tục điều chỉnh.

Theo dự thảo, cách xử lý hóa đơn điện tử đã lập, khi có sai sót hoặc hàng hóa bị trả lại là người bán phải lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế.

Quy định này dù đã có hướng dẫn nhưng nếu áp dụng trên quy mô hàng ngàn đơn hàng mỗi ngày của một doanh nghiệp TMĐT, chi phí quản lý hành chính sẽ bị đội lên rất cao.

Luật sư Trần Xoa đề xuất cần hiểu “thời điểm” linh hoạt theo đơn vị “ngày” (trong vòng 24 giờ), thay vì một mốc thời gian cứng nhắc tại từng phút, từng giờ, giúp tránh việc xử phạt vi phạm hành chính oan sai đối với người nộp thuế.

Theo ông Đồng Minh Hồng, Trưởng Ban chính sách Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM, yêu cầu các hộ kinh doanh quy mô siêu nhỏ phải lập hóa đơn cho từng giao dịch lẻ tẻ là một gánh nặng. Chi phí cho mỗi tờ hóa đơn điện tử đôi khi làm sụt giảm nghiêm trọng biên lợi nhuận của một món hàng giá trị thấp.

Ông Hồng kiến nghị cơ quan thuế nên có giải pháp cho phép hộ kinh doanh tổng hợp doanh thu xuất hóa đơn cuối ngày, cuối tuần hoặc áp dụng phương pháp kiểm kê định kỳ (lấy số lượng đầu ngày trừ số lượng tồn cuối ngày để xuất hóa đơn phần chênh lệch đã bán).

Bên cạnh đó, ông Hồng cũng đưa ra hướng dẫn thiết thực về hành lang pháp lý giúp doanh nghiệp an tâm hoạt động. Theo Nghị định 125/2020, pháp luật quy định mức phạt vi phạm hành chính về hóa đơn có trần tối đa, không nhân lên vô tận theo từng tờ nhằm mục đích răn đe.

Tóm lại, việc số hóa công tác quản lý hóa đơn, chứng từ là xu hướng tất yếu mang lại sự minh bạch cho nền kinh tế quốc gia. Dù vậy, các công cụ pháp lý cần được tinh chỉnh để trở thành bệ đỡ hỗ trợ người dân tuân thủ pháp luật một cách dễ dàng nhất.

Đề nghị sửa đổi thời điểm lập hóa đơn với giao dịch trên sàn thương mại điện tử