Sau Liên hoan sân khấu Kịch nói 2012: Nghệ sĩ quá nản

Kết quả của liên hoan cho thấy số huy chương dành cho các đoàn kịch công lập ngoài Bắc áp đảo chiếm 2/3 số huy chương. Trong khi đó, ngay tại liên hoan này, những vở kịch của các đoàn phía Bắc khi diễn thường vắng vẻ, trái với cảnh luôn đông đúc khán giả ở những vở kịch của các sân khấu phía Nam. Còn bên ngoài liên hoan, sân khấu kịch phía Nam cũng luôn nhộn nhịp khán giả quanh năm, khác với cảnh đìu hiu, đóng cửa tắt đèn vì vắng người xem của làng kịch Bắc. Hằng năm những vở diễn tạo được hiệu ứng xã hội, gây được tiếng vang trong dư luận của làng kịch Nam cũng nhiều và vượt trội hơn hẳn làng kịch Bắc.

Tiêu chí huy chương ngược với chất lượng thực tế

Nghịch lý này còn bi hài hơn khi chiếc huy chương vàng về vở diễn duy nhất được trao cho các sân khấu phía Nam lại thuộc về Sân khấu Kịch Sài Gòn của ông bầu Phước Sang. Bởi trong thực tế, với các vở diễn ra mắt hằng năm, chưa bao giờ Kịch Sài Gòn được xem là đơn vị sân khấu mang tính nghệ thuật cao ở TP.HCM. Sân khấu này chuyên dựng kịch giải trí theo thị hiếu bình dân mang chất tấu hài khá cao. Trong bốn năm trở lại đây, Kịch Sài Gòn gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động. Có một thời gian dài sân khấu này phải ngưng hoạt động hẳn, diễn viên tứ tán khắp nơi, tính chuyên nghiệp, nội lực bị yếu đi rất nhiều so với bất cứ một sân khấu nào đang tồn tại ở đất Sài Gòn.

Nghệ sĩ Thanh Hoàng, Giám đốc Nhà hát kịch Sân khấu nhỏ 5B, cho biết: “Tôi không phát biểu gì về liên hoan kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc vừa qua vì tôi không có cảm xúc gì để nói”. Riêng đạo diễn Công Ninh thẳng thắn hơn: “Đã là đi thi thì ban tổ chức hay ban giám khảo phải hoàn toàn là người đứng ngoài. Không thể có những người thuộc ban giám khảo, ban tổ chức vẫn có tác phẩm dự thi như vừa rồi và như nhiều lần liên hoan sân khấu trước đó được. Dù cho có như thế nào đi nữa, nếu tác phẩm của thành viên ban giám khảo hay ban tổ chức được huy chương, kiểu gì người ta cũng nghi ngờ, dị nghị chuyện chấm điểm thiên vị, không công bằng…”.

Vở diễn Đôi bờ của Nhà hát kịch Sân khấu nhỏ 5B tham gia Liên hoan sân khấu kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2012. Ảnh: HÒA BÌNH

Thay đổi mục tiêu vẫn lòi chuyện lãng phí

Trước khi liên hoan diễn ra, báo chí đã cảnh báo rất nhiều về chuyện mục tiêu “liên hoan sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc là dịp để các đơn vị nghệ thuật kịch nói, nghệ sĩ cả nước giao lưu, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, phát hiện tìm tòi cái mới trong lao động sáng tạo nghệ thuật” sẽ là con số 0. Bởi thực tế cho thấy chẳng có một đơn vị kịch nói nào từ Nhà nước đến tư nhân đủ tiền cho nghệ sĩ ăn ở tại Huế suốt 14 ngày diễn ra liên hoan để xem vở của các đoàn bạn mà học hỏi. Gần như tất cả đơn vị đều chọn giải pháp đến trước ngày thi một ngày và về liền sau ngày thi một ngày. Nghệ sĩ Hồng Vân cảm thán: “Muốn học hỏi thì trong trạng thái tinh thần lạc quan, điều kiện vật chất thoải mái. Còn trong tình trạng ăn không dám ăn, ở không dám ở như các đoàn đi liên hoan mà học hỏi cái gì”.

Với thực tế ấy, ban tổ chức đã điều chỉnh lại mục tiêu của liên hoan lần này như một cuộc tổng kiểm kê, đánh giá lại tình hình sân khấu để có sự định hướng, hỗ trợ phát triển mới. Cho dù đã được thay đổi mục tiêu như thế, cái kết quả huy chương xộc xệch với thực tế đời sống sân khấu kịch cả nước lại cho thấy kết quả tổng kết, đánh giá của liên hoan có vấn đề. Như vậy, số tiền hàng tỉ đồng ngân sách Nhà nước đổ ra làm liên hoan đằng nào cũng là sự lãng phí vô tội vạ.

Sự lãng phí này còn nảy sinh hệ lụy chạy huy chương từ liên hoan để lấy thành tích ảo và để được phong danh hiệu. Đã có nhiều lời ra tiếng vào về việc một sân khấu kịch chuyên làm kịch hài giải trí như Kịch Sài Gòn, đến liên hoan, tự dưng lại dựng một vở chính kịch nghiêm túc để nhận được huy chương xong rồi về bỏ xó bởi khó có người xem. Những đoàn kịch mới toanh mọc ra trên đất Bắc nhân liên hoan này hăng hái mang vở dự thi và đoạt huy chương, cũng đang để lại nhiều lời xì xầm trong giới.

TÂM KHANH