Xoay quanh dự thảo quy định tăng cường trách nhiệm của người quản trị (Admin) hội nhóm mạng xã hội, các "Admin" đang đứng trước áp lực phải siết chặt kiểm duyệt nội dung. Việc định danh tài khoản ảo vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi một hành lang pháp lý minh bạch và cơ chế phối hợp cụ thể từ cơ quan chức năng để môi trường mạng thực sự lành mạnh.
Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với Luật sư Trần Nguyễn Duy Thăng (Đoàn Luật sư TP Cần Thơ), người từng có kinh nghiệm vận hành Fanpage lớn.
Quy trình kiểm duyệt nhiều lớp
. Phóng viên: Với số lượng thành viên lên đến hàng chục, hàng trăm ngàn người, quy trình kiểm duyệt của hội nhóm anh từng quản trị được thực hiện như thế nào?
+ Luật sư Trần Nguyễn Duy Thăng: Với số lượng thành viên lớn, quy trình kiểm duyệt được thực hiện theo cơ chế nhiều lớp. Chúng tôi xây dựng nội quy rõ ràng, công khai cho toàn bộ thành viên; đồng thời phân công đội ngũ quản trị viên và kiểm duyệt viên theo dõi nội dung thường xuyên.
“Tôi cho rằng việc tăng cường cơ chế định danh người dùng là xu hướng cần thiết, nhưng cần sự phối hợp đồng bộ giữa nền tảng, cơ quan quản lý và người quản trị”
Luật sư Trần Nguyễn Duy Thăng
Các bài đăng và bình luận được giám sát thông qua kết hợp giữa kiểm duyệt thủ công và công cụ hỗ trợ, cũng như phản ánh từ cộng đồng. Khi phát hiện vi phạm, chúng tôi áp dụng quy trình xử lý theo từng mức độ, từ nhắc nhở, cảnh cáo đến hạn chế hoặc loại khỏi nhóm nhằm đảm bảo môi trường sinh hoạt lành mạnh, tuân thủ quy định của nền tảng và pháp luật.
. Các quy định này được cập nhật, điều chỉnh ra sao để sát với thực tế?
+ Các quy định được cập nhật linh hoạt. Chúng tôi định kỳ rà soát, đánh giá tình hình nội dung và hành vi của thành viên. Nếu xuất hiện vấn đề mới hoặc có thay đổi từ phía nền tảng, cơ quan quản lý hoặc phản hồi từ cộng đồng, chúng tôi sẽ điều chỉnh nội quy và thông báo công khai để mọi thành viên nắm rõ.
Siết chặt vận hành để giảm rủi ro pháp lý
. Nếu dự thảo quy định Admin phải chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn, thậm chí liên đới hình sự, hành chính cho nội dung của thành viên, anh có thay đổi cách vận hành nhóm?
+ Khi xuất hiện các dự thảo yêu cầu Admin phải chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn, kể cả khả năng liên đới hành chính hoặc hình sự, những người quản lý cộng đồng lớn như chúng tôi đã sớm suy nghĩ đến việc điều chỉnh cách vận hành. Đây không chỉ là phản ứng trước dự thảo mà còn là nhu cầu tự thân để giảm rủi ro pháp lý trong bối cảnh môi trường mạng phức tạp.
Thực tế, chúng tôi có xu hướng siết chặt quy trình kiểm duyệt đầu vào và tăng cường giám sát. Ví dụ rà soát kỹ hơn đối với tài khoản mới, hạn chế quyền đăng bài thời gian đầu hoặc áp dụng kiểm duyệt chặt hơn với các chủ đề nhạy cảm. Điều này phù hợp với tinh thần Nghị định 147/2024 và các chế tài tại Nghị định 15/2020.
Quan điểm cá nhân của tôi là việc nâng cao trách nhiệm của Admin là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, cũng cần quy định rõ ràng về phạm vi trách nhiệm và cơ chế hỗ trợ để người quản trị thực hiện nghĩa vụ một cách khả thi.
Thách thức từ tài khoản ảo
. Anh gặp khó khăn gì trong việc "định danh" thành viên khi tài khoản ảo (clone) tràn lan trên các nền tảng xuyên biên giới?
+ Việc “định danh” thành viên là một trong những khó khăn lớn nhất. Quản trị viên chủ yếu chỉ tiếp cận thông tin hiển thị trên hồ sơ, nên rất khó xác minh danh tính thật nếu người dùng cố tình che giấu hoặc sử dụng thông tin giả.
Trong thực tiễn, khi xảy ra sự việc vi phạm, việc xác minh danh tính thật thường phải phụ thuộc vào nền tảng hoặc cơ quan chức năng. Admin không có thẩm quyền và công cụ pháp lý để tự định danh người dùng. Do đó, chúng tôi thường áp dụng biện pháp phòng ngừa như siết chặt điều kiện tham gia, theo dõi hành vi bất thường và xử lý nhanh các tài khoản có dấu hiệu vi phạm. Tôi cho rằng tăng cường cơ chế định danh người dùng là cần thiết, nhưng cần sự phối hợp đồng bộ giữa nền tảng, cơ quan quản lý và người quản trị.
. Anh mong đợi gì ở sự phối hợp từ phía cơ quan quản lý thay vì chỉ là các lệnh cấm?
+ Chúng tôi mong đợi những công cụ và cơ chế hỗ trợ cụ thể. Ví dụ, nếu có hệ thống hướng dẫn rõ ràng về quy trình xử lý nội dung vi phạm, cơ chế cảnh báo sớm hoặc kênh phối hợp nhanh với cơ quan chức năng, Admin sẽ chủ động hơn trong phòng ngừa và xử lý sự việc ngay từ đầu.
Ngoài ra, các tiêu chí pháp lý cần minh bạch, dễ áp dụng để người quản trị biết rõ phạm vi trách nhiệm của mình đến đâu. Nếu có sự phối hợp hai chiều, vừa có quy định rõ ràng, vừa có công cụ hỗ trợ và hướng dẫn thực thi thì việc xây dựng môi trường mạng văn minh sẽ khả thi và bền vững hơn.
Cần cơ chế phối hợp cho admin
Hiện quy trình kiểm duyệt của nhóm tôi kết hợp giữa công cụ tự động và thủ công. Công cụ hỗ trợ giúp từ chối các ngôn từ nhạy cảm, spam, lừa đảo hoặc phản cảm do quản trị viên thiết lập. Chỉ khi quản trị viên hoặc kiểm duyệt viên xem xét nội dung phù hợp thì mới phê duyệt hiển thị công khai. Đồng thời, chúng tôi phối hợp cùng cơ quan chức năng tuyên truyền phòng chống lừa đảo mạng.
Nếu quy định mới yêu cầu admin chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn, chúng tôi buộc phải tăng cường kiểm soát, xóa bài và khóa thành viên vi phạm chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, hệ quả là giảm tương tác, mất tính mở của cộng đồng. Điều này có thể khiến một số admin rời bỏ việc vận hành nhóm lớn do áp lực rủi ro pháp lý quá cao.
Khó khăn lớn nhất vẫn là việc định danh thành viên. Trên các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, admin không có quyền truy cập thông tin căn cước công dân hay số điện thoại xác thực nên không thể biết ai đứng sau tài khoản ảo.
Thời gian tới, chúng tôi mong muốn có cơ chế phối hợp hiệu quả, làm rõ vai trò giữa người dùng, nền tảng và admin để tránh dồn toàn bộ trách nhiệm pháp lý lên người quản trị khi họ thiếu công cụ kiểm soát. Cơ quan quản lý cần cung cấp bộ tiêu chí cụ thể kèm ví dụ thực tế về nội dung vi phạm để chúng tôi dễ áp dụng, tránh kiểm duyệt quá mức do hiểu sai quy định. Đặc biệt, cần có đầu mối liên hệ rõ ràng khi cần xử lý các tình huống nghiêm trọng thay vì để admin phải tự xoay xở.
NGUYỄN TẤN ĐẠT (Quản trị viên một fanpage ở miền Tây)
