Quản lý hội nhóm mạng xã hội: Cần hành lang pháp lý rõ ràng

Theo cách hiểu về truyền thông số và quản trị mạng xã hội, Fanpage là một loại trang thông tin công khai được tạo lập trên các nền tảng mạng xã hội, điển hình là Facebook. Fanpage có hai loại hình tồn tại là chính thức (bán chính thức) và cộng đồng.

Rủi ro từ các Fanpage cộng đồng

Fanpage chính thức đại diện cho một tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan hoặc một cá nhân nổi tiếng để đăng tải, cung cấp nội dung đến người theo dõi; xây dựng hình ảnh thương hiệu hoặc truyền thông. Loại hình này thường được đăng ký chính chủ, có dấu xác nhận thực thể (tick xanh).

Đối với Fanpage cộng đồng, loại hình này được tạo ra không nhằm mục đích đại diện cho một thực thể mà tập trung vào việc kết nối những người có chung mối quan tâm, sở thích hoặc địa bàn sinh sống và thường ít được đăng ký chính chủ.

Fanpage cộng đồng không đại diện pháp lý cho một chủ thể cụ thể mà thường do cá nhân hoặc nhóm quản trị viên (admin) vận hành. Đây là loại hình truyền thông phi chính thức, hoạt động dựa trên sự tương tác của người dùng. Tuy nhiên, Fanpage cộng đồng lại có sức lan tỏa mạnh, đòi hỏi người vận hành phải có kỹ năng chọn lọc và kiểm chứng thông tin.

Trên thực tế, từng có trường hợp quản trị viên bị cơ quan chức năng mời làm việc do buông lỏng quản lý. Đơn cử, ông TVH (ngụ tỉnh Đồng Tháp) là quản trị viên Fanpage “66 tự do Cao Lãnh” với hơn 16.000 thành viên.

Tháng 2-2020, ông H lập nhóm này để chia sẻ thông tin mua bán phụ kiện xe mô tô. Tuy nhiên, ông không bật chế độ kiểm duyệt bài viết, để thành viên tự do đăng tải và bình luận. Hệ quả là Fanpage xuất hiện nhiều bài viết có nội dung độc hại, vi phạm pháp luật, ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự tại địa phương. Sau đó, ông H đã bị Công an tỉnh Đồng Tháp mời làm việc để chấn chỉnh.

Một vụ việc khác xảy ra hồi tháng 3-2025 tại Quảng Nam. Nhằm mục đích tăng thành viên nhanh, quản trị viên Fanpage “Hội kể chuyện và truyện cười vui mỗi ngày” đặt nhóm ở chế độ công khai, không phê duyệt bài đăng. Lợi dụng việc này, các tài khoản nước ngoài thường xuyên đăng tải bài viết có nội dung xấu, công kích lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Quản trị viên nhóm sau đó bị công an mời làm việc và xử phạt 5,5 triệu đồng.

Quản trị viên cần am hiểu kiến thức pháp luật

Từ các rủi ro khi quản trị nhóm có đông thành viên, đòi hỏi quản trị viên phải có kiến thức nhất định về xã hội và pháp luật.

Anh CHT, người từng quản trị Fanpage có hàng trăm ngàn thành viên, chia sẻ việc vận hành hội nhóm đòi hỏi trách nhiệm kiểm soát nội dung rất cao. Quản trị viên cần nắm vững quy định để nhận diện sớm thông tin xuyên tạc, tin giả hoặc nội dung vi phạm thuần phong mỹ tục.

“Nếu giữ quyền quản trị viên, việc đầu tiên là phải bật chế độ kiểm duyệt và có cơ chế phê duyệt bài viết nghiêm ngặt; kế đó là thiết lập bộ quy tắc cộng đồng rõ ràng. Việc này giúp ngăn chặn ngay từ đầu các nội dung rác, quảng cáo cờ bạc, tín dụng đen”, anh T chia sẻ.

Cũng theo anh T, các nhóm lớn nên có đội ngũ kiểm duyệt viên (mod) để chia sẻ áp lực rà soát. Đội ngũ này sẽ thay phiên nhau kiểm soát nội dung bài đăng và cả bình luận, bởi có trường hợp thành viên sử dụng bình luận như một bài đăng vi phạm.

Luật sư Trần Nguyễn Duy Thăng (Đoàn Luật sư TP Cần Thơ) cho biết khi quản trị nhóm lớn, anh áp dụng quy trình kiểm duyệt nhiều lớp. Fanpage công khai nội quy cho toàn bộ thành viên, đồng thời phân công đội ngũ theo dõi thường xuyên, kết hợp giữa kiểm duyệt thủ công và công cụ hỗ trợ.

“Các quy định của nhóm được cập nhật linh hoạt. Chúng tôi định kỳ rà soát, đánh giá tình hình nội dung và hành vi của thành viên. Khi phát hiện vi phạm, chúng tôi áp dụng quy trình xử lý theo từng mức độ, từ nhắc nhở đến loại khỏi nhóm nhằm đảm bảo môi trường sinh hoạt lành mạnh”, Luật sư Thăng cho biết thêm.

Siết trách nhiệm là xu hướng tất yếu

Trước dự thảo quy định quản trị viên phải chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn, thậm chí là liên đới hình sự, hành chính cho nội dung của thành viên, Luật sư Thăng nhấn mạnh quan điểm cá nhân của anh là đồng thuận tuyệt đối. Bởi việc nâng cao trách nhiệm của quản trị viên là xu hướng tất yếu.

“Khi xuất hiện các dự thảo quy định yêu cầu quản trị viên phải chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn, kể cả khả năng liên đới trách nhiệm hành chính hoặc hình sự, thì những người quản lý các cộng đồng lớn như chúng tôi đã sớm suy nghĩ đến việc điều chỉnh cách vận hành. Đây không chỉ là phản ứng trước dự thảo mà còn là nhu cầu tự thân để giảm rủi ro pháp lý trong bối cảnh môi trường mạng ngày càng phức tạp” - Luật sư Thăng bày tỏ.

Cùng quan điểm, anh Nguyễn Tấn Đạt, quản trị viên một Fanpage ở miền Tây cho hay anh đã, đang và sẽ tiếp tục tăng cường kiểm soát bài viết, bình luận của các thành viên. Trong đó, sẽ thận trọng và chặt chẽ hơn nữa, xóa bài nhanh, khóa hoặc cấm thành viên vi phạm một cách nhanh nhất có thể.

“Việc siết chặt này cũng đi kèm hệ quả là giảm tương tác, giảm tính mở của cộng đồng. Đây cũng có thể là lý do khiến một số quản trị viên không còn muốn vận hành các nhóm lớn do rủi ro pháp lý tăng cao” - anh Đạt nêu quan điểm.

Nhìn từ góc độ người quản trị cộng đồng, Luật sư Thăng cho rằng điều các quản trị viên mong đợi không chỉ là các quy định cấm đoán, mà là những công cụ và cơ chế hỗ trợ cụ thể để quản lý hiệu quả hơn. Nếu có hệ thống hướng dẫn rõ ràng về quy trình xử lý nội dung vi phạm, cơ chế cảnh báo sớm hoặc kênh phối hợp nhanh với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu rủi ro, đội ngũ quản trị sẽ chủ động hơn trong việc phòng ngừa và xử lý sự việc ngay từ đầu.

“Các quản trị viên cũng mong muốn có những tiêu chí pháp lý minh bạch và dễ áp dụng trong thực tế. Điều này giúp người quản trị xác định rõ phạm vi trách nhiệm của mình đến đâu, đặc biệt trong bối cảnh các quy định về quản lý thông tin trên mạng ngày càng được hoàn thiện theo các văn bản như Nghị định 147/2024 của Chính phủ. Việc có một hành lang pháp lý rõ ràng cùng cơ chế phối hợp chặt chẽ sẽ giúp môi trường mạng trở nên lành mạnh, đồng thời giảm tải áp lực cho người vận hành các cộng đồng” - Luật sư Thăng mong mỏi.