Không chỉ thế, đạo diễn có thu nhập cả tỉ đồng mỗi năm không phải là giấc mơ mà đã thành hiện thực.
"Đạo diễn ăn lương"
Dù có làm nên những bộ phim tầm vóc trong nền điện ảnh Việt Nam như "Chung một dòng sông", "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm", "Nổi gió", "Tội lỗi cuối cùng", "Cánh đồng hoang", "Cuộc chiến đấu vẫn còn tiếp diễn", thì các đạo diễn gạo cội như Phạm Văn Khoa, NSND Hải Ninh, NSND Huy Thành, NSND Trần Phương, Hồng Sến, NSND Nguyễn Khắc Lợi v.v... cũng không được hưởng cátsê như các đạo diễn hiện thời. Đạo diễn thời trước hoàn toàn phải sống bằng lương, hầu như không có, hoặc có thù lao, thì chỉ là những đồng tiền rất ít ỏi.
Một cảnh trong phim “chạy án”
NSND Trần Phương nhớ lại, sau khi hoàn thành phim "Hoàng Hoa Thám", ông được UBND tỉnh Hà Bắc (khi đó) trả công đạo diễn bằng... mấy tạ gạo. Còn khi làm phim "Vụ án hồ Con rùa", cũng chả có tiền thù lao, nhưng "được bố trí xe ôtô đi lại, chỗ làm việc, ăn ở đàng hoàng, thế là đã tốt lắm so với đạo diễn các phim khác".
Đạo diễn, NSND Nguyễn Khắc Lợi cũng chưa từng được nhận cátsê cho các bộ phim mà ông đạo diễn trong thời bao cấp, bởi hồi đó, tất cả mọi người đều quan niệm: Ăn lương thì phải làm chứ sao còn đòi cátsê! Bây giờ, chuyện đó "xưa như Diễm" rồi.
Ở các hãng phim Nhà nước hiện nay, thù lao cho đạo diễn được trả theo barem mà ngành tài chính quy định, tức là khoảng 5-10% tổng kinh phí một bộ phim. Không có chuyện mặc cả, thỏa thuận gì hết. Đạo diễn Vương Đức, Giám đốc Hãng Phim truyện Việt Nam cho biết: "Hiện nay, đạo diễn cho phim Nhà nước được trả cao nhất cũng chỉ 50 triệu đồng cho một phim”.
Với giá như vậy, thường chỉ các đạo diễn thật sự tâm huyết với điện ảnh, hoặc các đạo diễn trẻ đang muốn thử sức, mới chịu làm phim Nhà nước. Với phim Nhà nước đặt hàng, con số 100 triệu đồng mà Hãng Phim Hội Nhà văn Việt Nam trả cho NSND Nguyễn Khắc Lợi khi ông làm đạo diễn (phía Việt Nam) phim "Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Công" đã được coi là con số "khủng", nhưng Hãng cũng phải "sân siu" nhiều hạng mục khác mới có được số tiền như thế.
Đạo diễn thời thị trường
Khác với thế hệ đạo diễn trước đây, đạo diễn thời thị trường không chỉ có một "cửa" là làm phim Nhà nước, khi các hãng phim tư nhân đua nhau mọc ra với lượng phim đang dần lấn át cả phim Nhà nước. Các hãng phim tư nhân không phải mất công, mất của đào tạo, khi có một đội ngũ đạo diễn giỏi nghề do Nhà nước đào tạo luôn sẵn sàng làm cho họ.
Để cạnh tranh với các hãng phim Nhà nước và giữa các hãng phim với nhau, các hãng phim tư nhân trả thù lao cao cho đạo diễn - nhất là những người có tên tuổi, để lôi kéo họ. Mới đây, đạo diễn Lê Hoàng bật mí: "Đạo diễn phim thị trường sống khá lắm. Chả riêng tôi đâu mà nhiều người khác đang sống rất khá vì thù lao có thể lên tới nửa tỉ đồng mỗi phim".
Đạo diễn, NSND Nguyễn Khắc Lợi đang đạo diễn một bộ phim truyện nhựa
Lê Hoàng không đùa. Con số này được coi là "thiên đường" với các đạo diễn phim Nhà nước, nhưng không hề là viển vông với các đạo diễn phim tư nhân. Bởi các hãng phim tư nhân luôn trả thù lao cao hơn Nhà nước rất nhiều, để khai thác tối đa khả năng của đạo diễn cũng như để đạo diễn toàn tâm toàn ý trong suốt thời gian làm phim. Với phim Nhà nước có barem, chứ phim thị trường không có chuẩn nào hết. Tùy mục đích "cuộc chơi" và cũng tùy tên tuổi, "đẳng cấp" của đạo diễn, mà nhà sản xuất trả nhiều tiền hay... rất nhiều tiền. Có 2 cách trả thù lao thông thường là thỏa thuận số tiền trả cho đạo diễn, hoặc khoán gọn cho đạo diễn từ A đến Z.
Nếu trả theo thỏa thuận, thù lao của đạo diễn phim thị trường thường cao gấp 5-10 lần so với Nhà nước, tức là mèng nhất cũng 250-300 triệu cho một phim. Đạo diễn Đức Việt (Hãng Phim truyện Việt Nam) chia sẻ, đạo diễn làm phim thị trường như anh có thể được trả thù lao từ 500 đến 800 triệu đồng cho mỗi phim nhựa.
Mà, việc làm phim của tư nhân không kéo dài, thường "đánh nhanh, thắng nhanh" để giảm chi phí, nên thu nhập của đạo diễn rất cao so với mặt bằng chung. Với các bộ phim được khoán gọn, đạo diễn biết tính toán, sẽ giảm tối đa chi phí, nên thù lao cho một bộ phim còn cao hơn nữa.
Còn phim truyền hình dài tập, thì mỗi ngày một tập, nên vẫn bị gọi là "mỳ ăn liền", nhưng thù lao của đạo diễn cũng từ 8-12 triệu/tập. cátsê cho đạo diễn phim truyền hình ở TP HCM cao hơn ở Hà Nội, vì thế, các đạo diễn cũng chen nhau vào Nam để làm ăn.
Tuy nhiên, được trả tiền nhiều, nhưng các đạo diễn phim tư nhân cũng phải "trả giá": không được thỏa sức sáng tạo để làm phim mang tính nghệ thuật, mà nhất nhất phải theo ý của nhà sản xuất với mục đích duy nhất và cuối cùng là câu khách.
Theo Thanh Hằng (ANTG)
