Như PLO.VN phản ánh, thời gian qua nhiều hộ gia đình gặp khó khi tiền sử dụng đất tăng cao lúc chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở. Không ít trường hợp phải đóng số tiền lớn, vượt quá khả năng tài chính.
Chính sách ban hành đã lâu
Trước thực tế này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 254/2025 và Chính phủ ban hành Nghị định 50/2026 nhằm tháo gỡ vướng mắc cho người dân.
Theo quy định mới, chính sách giảm tiền sử dụng đất áp dụng với ba nhóm đất. Gồm đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa có đất ở; đất có nguồn gốc vườn, ao gắn liền với đất ở nhưng đã tách ra chuyển quyền; đất vườn, ao bị tách thửa trong quá trình đo đạc trước ngày 1-7-2014.
Đây là những loại đất có liên hệ lịch sử với đất ở, nhiều trường hợp gắn với quá trình sử dụng lâu dài của người dân qua nhiều thế hệ.
Việc giảm tiền sử dụng đất được xem là giải pháp bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Nhờ đó, người dân không phải chịu mức thu cao như đối với đất nông nghiệp thuần túy.
Đáng chú ý, chính sách không chỉ áp dụng với hồ sơ phát sinh từ ngày 1-1-2026 mà còn xử lý cả những trường hợp trước đó.
Cụ thể, nếu cơ quan thuế chưa ban hành thông báo nộp tiền thì người dân được áp dụng mức ưu đãi mới. Trường hợp đã có thông báo nhưng chưa nộp tiền thì được đề nghị tính lại.
Ngay cả khi đã nộp một phần hoặc toàn bộ tiền sử dụng đất, người dân vẫn có quyền yêu cầu tính lại để được hoàn phần chênh lệch.
Việc hoàn trả được thực hiện theo thứ tự ưu tiên. Trước hết là cấn trừ vào nghĩa vụ tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất còn phải nộp. Nếu không còn nghĩa vụ này thì cấn trừ vào các khoản thuế khác. Cuối cùng mới hoàn bằng tiền.
Hồ sơ đơn giản, nhiều nơi đã tiếp nhận
Sau khi chính sách được ban hành, nhiều địa phương chờ quy trình tiếp nhận và hoàn trả tiền cho người dân. Đầu tháng 5, Bộ Tài chính ban hành Quyết định 1037/2026 công bố thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực tài chính đất đai.
Theo quyết định này, hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được hưởng chính sách chỉ cần nộp văn bản đề nghị tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất. Hạn cuối nộp hồ sơ là trước ngày 1-1-2027.
Người dân có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua bưu điện, môi trường điện tử hoặc cổng dịch vụ công.
Hồ sơ khá đơn giản, chỉ gồm văn bản đề nghị tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất. Thủ tục không thu phí, lệ phí và cũng không đặt thêm điều kiện thực hiện.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, bộ phận một cửa sẽ cấp giấy hẹn và chuyển hồ sơ đến UBND cấp xã nơi có đất.
UBND cấp xã có trách nhiệm xác định hạn mức giao đất ở của thửa đất để làm căn cứ tính tiền sử dụng đất. Sau đó hồ sơ được chuyển sang cơ quan thuế để tính hoặc tính lại nghĩa vụ tài chính.
Kết quả cuối cùng là thông báo nghĩa vụ tài chính hoặc thông báo điều chỉnh gửi cho người sử dụng đất.
Hiện một số địa phương như Nghệ An, Bắc Ninh… đã công bố danh mục thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực tài chính đất đai.
Tại các địa phương này, trung tâm hành chính công đã tiếp nhận hồ sơ và chuyển cho cơ quan chuyên môn xử lý. Thời gian giải quyết dao động khoảng 10-15 ngày, tùy từng khu vực.
Hà Nội vẫn chờ xây dựng quy trình
Trong khi đó, tại Hà Nội, Trung tâm Phục vụ hành chính công vẫn chưa tiếp nhận hồ sơ của người dân.
Theo đại diện một phường ở Hà Nội, nguyên nhân là do Quyết định 1037 của Bộ Tài chính chưa quy định cụ thể thời gian giải quyết thủ tục nên hệ thống chưa thể xuất giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả.
Để tháo gỡ vướng mắc, Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội đã tổ chức họp với Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng cơ quan thuế để thống nhất xây dựng quy trình nội bộ giải quyết thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực tài chính đất đai.
Như vậy, hiện người dân tại Hà Nội vẫn phải chờ thành phố hoàn thiện quy trình nội bộ để cụ thể hóa Quyết định 1037 của Bộ Tài chính.
Trong khi đó, thời hạn cuối nộp hồ sơ ngày càng đến gần. Ông T.M.Đ (Hà Nội) cho biết bản thân rất lo lắng vì chưa thể nộp hồ sơ đề nghị tính lại tiền sử dụng đất, trong khi hạn cuối là ngày 1-1-2027.
