Mọi tâm điểm giai đoạn này đều tập trung vào nhân vật quyền lực thứ 3 trong giới cảnh sát Hong Kong, đó là Peter Godber, Tổng ty Cảnh sát tại Hong Kong.
Khi biết mình sẽ bị bắt giữ vì hành vi tham nhũng, Peter Godber đã nhanh chóng tìm cách thoát thân và hắn đã dùng mọi thủ đoạn để có thể trốn được sang Anh (lúc này Hong Kong vẫn còn là thuộc địa của Anh, chưa được trả về cho Trung Quốc). Giới chức trách lúc đó, của cả Hong Kong và Anh, đã tốn rất nhiều nhân lực, vật lực để truy tìm Peter. Thậm chí, lực lượng an ninh đã phải huy động cả máy bay trực thăng, xe bọc thép và hàng chục phương tiện giao thông khác hiện đại nhất để truy bắt và áp tải Peter về Hong Kong. Cuối cùng, công lý đã được thực thi, Peter đã bị đưa ra xét xử và phải chịu mức án 4 năm tù giam.
Peter Godber bị cảnh sát dẫn giải về Hong Kong để xét xử vì hành vi tham nhũng, nhận hối lộ
Có một điều rất đáng nhớ đối với cuộc chiến chống tham nhũng ở Hong Kong, đó là chính sau vụ án tham nhũng của Tổng ty Cảnh sát Hong Kong Peter Godber, Sở Liêm chính Hong Kong (ICAC - Cơ quan phòng CTN của Hong Kong) đã chính thức được thành lập (15/2/1974) để điều tra; phòng, chống tội phạm liên quan đến tham nhũng, tham ô, biển thủ công quỹ…
Trốn chạy
Peter Godber là người Anh, bắt đầu công tác trong giới cảnh sát Hong Kong từ năm 1953, lần lượt giữ các chức vụ tại Sở Cảnh sát Wanzai và Cảnh sát Sân bay Khởi Đức. Vào thời điểm đó, trong số các quan chức cảnh sát cấp cao của Hong Kong, những “tấm gương” tham nhũng đến từ “mẫu quốc” (cách gọi của người dân Hong Kong lúc đó đối với nước Anh) xuất hiện nhiều như nấm sau mưa, và Peter cũng chỉ là một trong số vô vàn cảnh sát đến từ nước Anh có hành vi tham nhũng. Khi bị điều tra, Peter đã leo lên đến chiếc ghế Tổng ty Cảnh sát Hong Kong, chỉ đứng sau Trưởng và Phó Sở Cảnh vụ Hong Kong lúc bấy giờ.
Vào những năm 70 của thế kỷ trước, chính quyền Hương Cảng lúc đó đã tỏ ý nghi ngờ về nguồn gốc tài sản của Peter. Với lương của vị trí Cảnh sát Trưởng Hong Kong lúc đó thì không thể nào tích luỹ nổi số tiền khổng lồ trị giá khoảng 4,3 triệu đôla Hong Kong (so với thời giá hiện nay, số tiền này tương đương với khoảng 3,2 triệu USD). Số tiền này nhiều gấp 6 lần tổng thu nhập (không chi tiêu đồng nào) trong suốt thời gian làm cảnh sát của Peter ở Hong Kong. Chính vì thế, chính quyền Hương Cảng đã thành lập một nhóm điều tra về thu nhập của viên Tổng ty Cảnh sát người Anh này. Mặc dù cơ quan điều tra này lúc đó chưa nắm được ngay những chứng cứ rõ ràng về số tiền tích luỹ của Peter, do quan chức này đã khéo léo dùng tên và chức danh giả của một cán bộ ngoại giao và mở tài khoản tại một số ngân hàng ở Canada, Singapore, Australia và nhiều nơi khác. Tuy nhiên, không thể làm ngơ trước hành động làm ăn bất chính của Peter, cơ quan điều tra đã quyết định tập trung điều tra, quyết tìm cho ra bằng chứng về hành vi tham nhũng, tham ô của Peter.
Bắt đầu từ năm 1971, một chuyên án điều tra mang tên “Hawana” được tiến hành để truy tìm chứng cứ buộc tội Peter. Mặc dù công tác điều tra rất khó khăn và có lúc tưởng như bị đình trệ, nhưng các điều tra viên không quản ngại khó khăn, quyết tìm bằng được chứng cứ. Tháng 7/1973, “ngửi” thấy một cuộc điều tra đang nhằm vào mình, Peter xin nghỉ hưu sớm. Tuy nhiên, trước khi Peter nghỉ hưu khoảng 3 tháng, Giám đốc Sở Cảnh vụ nhận được mật báo, Peter đang liên tục chuyển khoản một lượng lớn tiền mặt ra nước ngoài. Ngay lập tức, nhóm chuyên án “Hawana” nhanh chóng triển khai công tác điều tra với quy mô lớn, trong vòng một tháng liên hệ với 480 ngân hàng có giấy phép của Hong Kong để tìm hiểu tình trạng tài chính của Peter. Kết quả ban đầu cho thấy, Peter đã chuyển hàng triệu đôla Hong Kong tới nhiều tài khoản ở nước ngoài. Không những thế, cảnh sát điều tra còn phát hiện, 5 năm trước đó, Peter cũng đã chuyển được khoảng gần 1 triệu đôla Hong Kong ra nước ngoài như Singapore, Australia và Canada.
Do chứng cứ chưa đủ chứng minh tài sản của Peter có được là do tham ô, tham nhũng, trong khi đó, Peter đã xin nghỉ hưu sớm trước thời hạn nên phía cảnh sát Hong Kong chưa thể bắt được người này. Nhận thấy không thể tiếp tục điều tra mà buộc phải khống chế trước khi Peter bỏ trốn, phía cảnh sát điều tra đã xin lệnh cách chức tạm thời (không chấp thuận cho nghỉ hưu trước thời hạn) để có lý do giám sát và tiếp nhận điều tra ban đầu. Tiếp đó, cơ quan điều tra đã đề nghị bên tòa án, lần đầu tiên áp dụng Điều khoản thứ 10 trong Điều lệ Phòng, chống hối lộ đương thời, là căn cứ theo pháp luật, yêu cầu Peter trong vòng một tuần phải khai báo, giải thích rõ ràng nguồn gốc tài sản của mình. Và, trong quá trình thẩm vấn Peter, cảnh sát điều tra đã thu thập được trên xe ô tô và trong căn hộ của người này ba cuốn sách được nghi là nhật ký thu nhập đen cũng như một loạt chứng từ có liên quan đến tài sản của Peter.
Sau khi thu thập chứng cứ về Peter Godber kết thúc, cảnh sát Hong Kong quyết định, nếu hết kỳ hạn một tuần giải thích nguồn gốc tài sản, Peter không đưa ra được lời giải thích thỏa đáng thì lập tức bắt giữ. Đồng thời, để tránh việc Peter tháo chạy, giới cảnh sát còn yêu cầu Phòng Xuất - nhập cảnh Hong Kong cấm không để người này xuất cảnh. Thế nhưng, trước khi thời hạn khai báo hết hạn, Peter, không hiểu bằng cách nào, đã có được giấy ra vào khu cấm của Cảng Hàng không Hong Kong, và đã thoát khỏi sự kiểm soát của Phòng Xuất - nhập cảnh, trốn lên máy bay chạy sang Anh thành công.
Truy bắt
Sau khi Tổng ty Cảnh sát Hong Kong Peter Godber bị điều tra tham nhũng và trốn thoát sang Anh thành công, báo chí bắt đầu đăng tải những tiến triển của vụ án cũng như trong xã hội Hong Kong lúc đó đồn đại nhiều nghi vấn. Lý do, Peter là một quan chức đứng đầu ngành Cảnh sát Hong Kong, lại là người Anh, tham nhũng trong một thời gian dài và trở thành đại phú hào ở đất Hong Kong, nhưng lại không bị bắt, thậm chí còn trốn thoát được sang Anh. Nghi vấn được đặt ra: Liệu cảnh sát điều tra Hong Kong có toàn tâm, toàn lực truy bắt Peter bằng được hay không để đưa về Hong Kong xét xử vì tội tham nhũng, nhận hối lộ, hay lại vì “cả nể mẫu quốc” nên bỏ qua vụ này.
Việc Peter trốn chạy về Anh, qua mặt các nhân viên điều tra và xuất nhập cảnh đã thổi bùng làn sóng tức giận đối với người dân Hong Kong. Hàng nghìn người đã tập trung trên đường Cửu Long (con đường tập trung rất nhiều cơ quan công quyền của Hong Kong lúc đó) để phản đối chính quyền với những khẩu hiệu: “Chống tham nhũng”, “Không để tham nhũng nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật”, “Phải truy bắt bằng được Peter”…
Để làm yên lòng người dân, Thống đốc Hong Kong khi đó đã cử người thành lập ủy ban điều tra, tìm hiểu rõ ràng nguyên nhân trốn chạy của Peter và kiểm điểm lại công tác chống tham nhũng. Tháng 2/1974, Sở Liêm chính Hong Kong (ICAC) chính thức được thành lập, hoạt động độc lập với Sở Cảnh vụ và các cơ quan công quyền khác, dốc toàn lực chống tham nhũng, đồng thời tiến hành điều tra lại vụ án của Peter Godber.
Về phía Peter, sau khi trốn thoát về Anh đã ung dung sống ngoài vòng pháp luật, tiêu tiền bất chính một cách rất tự do, thoải mái. Peter thừa hiểu rằng, do quy định pháp luật giữa Hong Kong và Anh quốc không giống nhau, ở Anh không hề có tội danh “thu nhập và tài sản không tương xứng”, chính vì thế, Hong Kong không thể dùng tội danh này để bắt và áp giải Peter về Hong Kong. Thực tế này đúng là đã khiến cho toàn bộ cố gắng của phía cảnh sát Hong Kong gần như trở nên vô nghĩa.
Tuy nhiên, ngay sau khi thành lập, ICAC tiếp nhận vụ án này và không chịu lùi bước, quyết định chuyển hướng điều tra nhằm vào một tội danh khác của Peter mà luật pháp ở cả Hong Kong và Anh đều áp dụng. Khi đó, ICAC đã thành lập tổ điều tra chính, đưa khá nhiều cán bộ chủ chốt, bao gồm Trưởng phòng Thi hành án đầu tiên của IACA là Bành Định Quốc, Phó phòng Thi hành án Hạ Liệt Liên, hai cán bộ trợ lý và nhiều cán bộ điều tra cao cấp khác, căn cứ vào những dấu vết trước đó để tìm ra đầu mối phá án. Nhưng, đáng tiếc là vật chứng đều có, nhân chứng lại không.
Một người tham gia điều tra vụ án khi đó là Hoàng Quốc Lương nói: “Chúng tôi có rất nhiều vật chứng về số tài sản khó lòng giải thích nguồn gốc của Peter, chỉ đáng tiếc là không có ai chịu đứng ra làm chứng cho việc này. Có thể lúc đó quan niệm của người dân vẫn khá bảo thủ, họ chỉ dám phẫn nộ chứ không dám nói, hơn nữa chưa có đủ niềm tin đối với ICAC mới thành lập. Nhưng, chúng tôi hy vọng thời gian và những gì chúng tôi thể hiện sẽ dần dần chiếm được sự ủng hộ của dân chúng”.
Nhân chứng - Đường dẫn Peter vào trại giam
Với sự cố gắng không mệt mỏi, quá trình sự điều tra của ICAC cuối cùng cũng có bước đột phá mới. Một cựu nhân viên cảnh sát người nước ngoài, bị bắt giữ vì tội tham ô, khi ở trong tù muốn được ân xá giảm án nên đã bày tỏ muốn cung cấp chứng cứ phạm tội quan trọng của Peter Godber. Người này cho biết, anh ta từng chứng kiến Peter nhận hối lộ của một nhân viên cảnh sát người Hong Kong số tiền 25.000 đôla Hong Kong để được vào làm việc tại Ty Cảnh sát Wanzai.
Sau đó, Trưởng và Phó phòng Thi hành án của ICAC đã nhiều lần vào nhà giam để lấy khẩu cung của cựu cảnh sát nước ngoài này. Có được nhân chứng, ICAC tiến hành bắt giữ viên cảnh sát Hong Kong đã hối lộ Peter.
Tháng 4/1974, cùng với sự kết hợp của Cảnh sát Hoàng gia Anh, Peter đã bị bắt giữ. Phía cảnh sát Hong Kong đã cung cấp cho cảnh sát Anh những khẩu cung của cựu nhân viên cảnh sát người nước ngoài và viên cảnh sát người Hong Kong, sự đồng ý làm nhân chứng của họ trước toà để vạch mặt tội tham ô của Peter. Những khẩu cung mà hai người này cung cấp hoàn toàn trùng khớp với những vật chứng mà ICAC đã có được. Trong số vật chứng lấy được từ nhà của Peter mà cơ quan cảnh sát có được có 3 cuốn sổ, Peter đã tự viết ra những ghi chép về tình trạng tài chính. Dựa vào những cuốn “sổ đen” đó (dày tổng cộng khoảng 200 trang), ICAC chỉ ra rằng, tài sản của Peter đã tăng nhanh một cách chóng mặt và trở thành đại phú hào đất Hong Kong chỉ trong thời gian ngắn. Khoản tiền này không thể có được do lĩnh lương mà chỉ có được do tham ô.
Tuy nhiên, dù nhân chứng, vật chứng đầy đủ, Peter vẫn kiên quyết phủ nhận cáo buộc nhận hối lộ, gây trở ngại lớn cho cảnh sát Hong Kong. Phải mất hơn 8 tháng, sau khi cảnh sát Anh tiến hành điều tra lại và tòa án London đã công nhận tội danh nhận hối lộ của Peter, ICAC mới “thở phào nhẹ nhõm”.
Tháng 1/1975, dưới sự bảo vệ nghiêm ngặt của cảnh sát Hong Kong và cảnh sát Anh, Peter đã bị dẫn độ về Hong Kong. Qua 6 ngày thẩm vấn, định tội, cuối cùng, tòa án Hong Kong đã tuyên phạt Peter Godber 4 năm tù giam. Tổng ty Cảnh sát Hong Kong, một thời tung hoành ngang dọc đã bị trừng trị, thể hiện quyết tâm chống tham nhũng của ICAC nói riêng và của chính quyền Hong Kong nói chung.
Những con số biết nói
Peter Godber làm cảnh sát được gần 22 năm. Tuy nhiên, tổng thu nhập trong thời gian làm cảnh sát của Peter khi đó được nhận định không quá 770.000 đôla Hong Kong. Không trúng xổ số, không đầu tư kinh doanh, nhưng tổng tài sản của Peter lên tới hơn 4,3 triệu đôla Hong Kong.
Thu nhập “đen” của Peter phủ khắp Hong Kong, Cửu Long và lan rộng tới cả khu Tân Giới. Các nguồn mang lại thu nhập “đen” cho Peter bao gồm khoảng 3.000 địa điểm là các casino, sàn nhảy, quán bar, karaoke, kỹ viện…
Theo Song Minh (Thanh tra PCTN/ICAC.org.hk)
