Sáng 3-3, thông tin tổng hợp từ cuộc họp với lãnh đạo các hiệp hội ngành hàng tối 2-3 của Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân - Ban IV cho thấy tình hình căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang gây ra những biến động mạnh mẽ cho tuyến hàng hóa châu Á - châu Âu.
‘Nghẽn cổ chai’ tại các eo biển chiến lược
Theo tổng hợp từ Văn phòng Ban IV, hiện nay, eo biển Hormuz là điểm nóng nhất khi Iran đã đưa ra các cảnh báo về an ninh, khiến việc di chuyển qua đây gần như đình trệ. Mặc dù chưa chính thức đóng cửa hoàn toàn, nhưng nhiều hãng tàu đã chủ động dừng hoặc thay đổi lộ trình do rủi ro cực cao.
Cuộc xung đột cũng khiến hi vọng phục hồi tuyến đường qua Biển Đỏ trong năm 2026 trở nên mong manh. Các doanh nghiệp buộc phải tính đến phương án vòng qua mũi Hảo Vọng.
Ảnh minh họa: EPA/Shutterstock
Cập nhật đến nay, tình hình chiến sự tại Trung Đông đã khiến các cảng biển tạm đóng, như cảng Jebel Ali do DP World quản lý. Các tàu dự kiến qua kênh đào Suez thì hầu hết quay đầu.
Hiện chưa rõ lực lượng Houthi có bắn tên lửa vào các tàu đi vào Biển Đỏ để qua kênh đào Suez không, nhưng các hãng tàu container lớn đều thông báo sẽ chuyển đi qua tuyến mũi Hảo Vọng để tránh xa khu vực chiến sự như: CMA CGM, Maersk and Hapag-Lloyd. Còn MSC thì tạm thời không nhận đặt chỗ vận chuyển hàng đến Trung Đông.
Cước vận tải có thể tăng phi mã
Dự báo, căng thẳng xung đột tại Trung Đông khiến chi phí logistics tăng vọt. Trước hết là giá cước container, theo tiền lệ từ các đợt bất ổn trước, cước container 40 feet có thể nhảy vọt hơn 2-3 lần bình thường, trên 5.000 USD, như năm 2024-2025.
Cùng đó, các đơn vị bảo hiểm rủi ro chiến tranh đang rà soát và tăng phí nhanh chóng đối với các tàu hoạt động tại khu vực vùng Vịnh.
Giá dầu Brent cũng đang chịu áp lực tăng giá lớn, kéo theo phụ phí nhiên liệu trong vận tải biển và hàng không đều tăng.
Theo Văn phòng Ban IV, do tàu phải đi vòng qua Nam Phi thay vì đi qua kênh đào Suez, thời gian vận chuyển hàng từ châu Á sang châu Âu kéo dài thêm khoảng 10–14 ngày. Việc giao hàng chậm như vậy gây khó khăn lớn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là ngành linh kiện ô tô, điện tử và hàng nông sản thực phẩm.
“Các mặt hàng nông sản vốn là thế mạnh của Việt Nam như trái cây, thủy sản sẽ gặp khó khăn do thời gian vận chuyển dài làm ảnh hưởng đến chất lượng và tăng chi phí bảo quản”, Văn phòng Ban IV cảnh báo.
Khuyến cáo của Cục Xuất nhập khẩu
Ngày 2-3, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dự báo giá cả các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ tăng trong thời gian tới, gây ra tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải hàng hóa đường không tiếp tục gia tăng đồng thời ảnh hướng tới tuyến vận tải hàng hóa cho các nước tại vùng Vịnh.
Trước tình hình trên, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu, logistics theo dõi sát diễn biến tình hình, thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan để thông tin cập nhật đến các hội viên chủ động kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức xuất nhập khẩu và vận tải hàng hóa.
Qua đó nhằm tránh phát sinh ùn tắc và giảm thiểu các tác động tiêu cực do căng thẳng từ cuộc xung đột giữa Israel, Mỹ và Iran hiện nay. Đồng thời góp phần cải thiện sự linh hoạt và khả năng chống chịu với các biến động của môi trường kinh doanh quốc tế liên quan đến doanh nghiệp Việt Nam khi xảy ra các sự cố không mong muốn phát sinh trong tương lai.
