Ứng dụng CNTT trong quản lý chất thải nguy hại

Ông Nguyễn Hòa Bình, Cục trưởng Cục Quản lý chất thải và Cải thiện môi trường (thuộc Tổng cục Môi trường), đã phát biểu tại hội thảo hướng dẫn sử dụng hệ thống quản lý CTNH tổ chức tại TP.HCM hôm 9-10.

Quản lý chứng từ giấy cho những con số... khổng lồ

Theo ông Nguyễn Trung Việt, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở TNMT): Mỗi ngày TP.HCM thải ra khoảng 6.200-6.400 tấn chất thải rắn sinh hoạt, 1.500 tấn chất thải rắn xây dựng, gần 10 tấn chất thải rắn y tế, 200-250 m3 bùn hầm cầu, 1.500 tấn chất thải rắn công nghiệp và 300 tấn CTNH. Ngoài ra, thành phố còn tiếp nhận mỗi ngày khoảng 1.000 tấn chất thải rắn công nghiệp và 100-150 tấn CTNH của các tỉnh lân cận. Trong khi đó, để giải quyết thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý và chôn lấp toàn bộ lượng chất thải nói trên cần hơn 700 xe chuyên chở chất thải rắn sinh hoạt, 100-120 xe chuyên chở bùn hầm cầu, 120-150 xe chuyên chở CTNH và chất thải rắn y tế, hơn 21 DN vận chuyển chuyên chở và bảy doanh nghiệp xử lý CTNH.

Chỉ tính riêng lĩnh vực quản lý CTNH, Sở TNMT TP.HCM đã phải thực hiện 12.000-14.000 sổ đăng ký. “Nếu mỗi cán bộ nhập được trung bình 200 chứng từ một ngày, tính ra mỗi năm mất hơn 10 ngàn ngày công. Rất lãng phí thời gian và công sức” - ông Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh. Ông Nguyễn Trung Việt dẫn chứng: “Với chừng ấy sổ đăng ký, nếu quản lý thủ công và nhập số liệu bằng tay, mỗi năm nhập hơn hai triệu chứng từ”.

Cũng theo ông Nguyễn Hòa Bình, việc quản lý chất thải nói chung và CTNH nói riêng tại TP.HCM đang gặp phải khó khăn và không thể giải quyết theo cách cổ điển (tức sử dụng chứng từ giấy). Khi áp dụng hệ thống thông tin vào quản lý CTNH, các chủ nguồn thải, chủ vận chuyển, chủ xử lý chất thải sẽ quản lý được số liệu trên máy tính. Đồng nghĩa với việc sẽ quản lý được đường đi và vòng đời của chất thải.

Quản lý bằng CNTT... khó!

Hội thảo hướng dẫn sử dụng hệ thống quản lý CTNH đã giới thiệu cho các doanh nghiệp tại TP.HCM một phần mềm thông tin quản lý CTNH. Hệ thống này sẽ quản lý cơ sở dữ liệu thông qua ba đối tượng chính, gồm: chủ nguồn thải, chủ vận chuyển và chủ xử lý.

Thế nhưng riêng tại TP.HCM, hiện đã và đang triển khai chương trình phần mềm H-WASTE để quản lý CTNH cho TP.HCM. Phần mềm này hướng đến các mục tiêu: cung cấp thông tin hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc tổ chức lưu trữ và truy tìm dữ liệu liên quan đến CTNH; giám sát thông tin về chủ nguồn thải, chủ phương tiện vận chuyển, chủ đơn vị xử lý trong quá trình lưu thông CTNH bằng công nghệ thẻ điện tử; ứng dụng công nghệ điện tử thay thế dần cho chứng từ giấy...

Và hiện Phòng Quản lý chất thải rắn (Sở TNMT TP.HCM) đang triển khai phần mềm H-WASTE, áp dụng chứng từ điện tử cho các chủ nguồn thải, áp dụng thẻ điện tử và hệ thống định vị toàn cầu cho các chủ phương tiện vận chuyển, đồng thời áp dụng hệ thống quan trắc từ xa cho các chủ nguồn thải, chủ phương tiện vận chuyển và chủ xử lý CTNH. Sau khi các nghiên cứu này hoàn thiện, sẽ xây dựng chương trình quản lý cho toàn thành phố và phương án phối hợp với các tỉnh lân cận. Ước tính kinh phí thực hiện khoảng 40-50 tỷ đồng, số tiền này dự kiến sẽ lấy từ vốn vay ưu đãi Quỹ Môi trường Việt Nam hoặc từ chương trình biến đổi khí hậu. Đặc biệt, để khuyến khích các doanh nghiệp, cơ sở y tế tham gia hệ thống quản lý rác thải nguy hại hiện đại này, dự định nhà nước sẽ hỗ trợ phần lớn kinh phí.

Chính vì vậy mà hội thảo tập huấn hướng dẫn sử dụng hệ thống quản lý CTNH do Cục Quản lý chất thải và Cải thiện môi trường tổ chức tại TP.HCM trong một ngày nhưng đến đầu giờ chiều chỉ còn lác đác 3-4 doanh nghiệp tham dự. Giải thích về việc này, một số doanh nghiệp vận chuyển rác thải cho rằng khuyến khích thôi chưa đủ mà phải có chế tài cụ thể. Vì những doanh nghiệp làm ăn chân chính thì hứa sẽ thực hiện nhưng với các doanh nghiệp chuyên đi đổ bậy thì họ chẳng dại gì tham gia.

Lý giải về việc nhanh chóng, chủ động ứng dụng phần mềm H-WASTE trong quản lý chất thải, ông Nguyễn Văn Phước, Phó Giám đốc Sở TNMT TP.HCM, cho biết: Thành phố đang diễn ra quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh, lĩnh vực dịch vụ thương mại sôi động thì số lượng các cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ thương mại theo đó mà phát triển theo. Số lượng chủ nguồn thải CTNH, chủ vận chuyển và xử lý tiêu hủy CTNH ngày càng nhiều nên quản lý rất khó khăn. Việc Sở TNMT đang triển khai kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực quản lý CTNH nhằm nâng cao trình độ quản lý để đảm đương việc kiểm tra, giám sát CTNH một cách khoa học, chặt chẽ nhằm giảm thiểu đi và quản lý triệt để CTNH, cải thiện chất lượng môi trường.

Đối với các chủ nguồn thải, chủ vận chuyển, xử lý, tiêu hủy CTNH, theo tôi họ cũng hiểu và nắm rõ về Luật Bảo vệ môi trường. Chúng ta có khẩu hiệu “Sống và làm việc theo pháp luật”, tuy nhiên cũng không loại trừ một số chủ nguồn thải, chủ vận chuyển và xử lý vì thiếu trách nhiệm, chạy theo lợi nhuận mà không thực hiện theo pháp luật. Đối với những trường hợp này là phải xử lý nghiêm khắc.