Sáng 8-1, thị trường vàng trong nước mở cửa trong trạng thái phân hóa rõ nét giữa các dòng sản phẩm và từng doanh nghiệp. Tại Công ty SJC, giá vàng miếng được giữ nguyên ở mức 156,1 - 158,1 triệu đồng/lượng, không thay đổi so với phiên liền trước, trong khi vàng nhẫn 9999 lại được điều chỉnh tăng thêm 300.000 đồng/lượng, nâng giá giao dịch lên 152,4 - 154,9 triệu đồng/lượng.
Ở chiều ngược lại, Công ty Mi Hồng chủ động điều chỉnh giảm 500.000 đồng/lượng ở cả hai chiều mua bán đối với cả vàng miếng SJC và vàng nhẫn tròn trơn, qua đó đưa giá niêm yết về mức 156,9 - 158,1 triệu đồng/lượng.
Đáng chú ý, không chỉ khác biệt về xu hướng tăng, giảm, mặt bằng chênh lệch giá mua – bán giữa các doanh nghiệp cũng thể hiện sự phân mảnh rõ rệt. Trong khi một số đơn vị duy trì biên độ chênh lệch ở mức 2 - 2,5 triệu đồng/lượng nhằm phòng ngừa rủi ro biến động giá thì một số doanh nghiệp khác lại thu hẹp khoảng cách này xuống quanh 1 triệu đồng/lượng để tăng sức cạnh tranh và kích thích giao dịch.
Mua vàng trả nợ phải nhờ vào may mắn
Chia sẻ về câu chuyện vay vàng, chị Hoài Thu (phường Tân Sơn Nhất, TP.HCM) cho biết, năm 2017, khi mua nhà, do thiếu khoảng 500 triệu đồng và lo ngại áp lực trả lãi vay ngân hàng, chị đã chọn vay vàng từ người thân. Thời điểm đó, giá vàng miếng chỉ quanh 50 triệu đồng/lượng.
Sau 8 năm, giá vàng miếng đã tăng vọt khiến khoản vay ban đầu phình to gấp nhiều lần, tính ra mức “lãi suất” cao hơn rất nhiều so với vay tín dụng thông thường. Gần đây, khi người thân cần vốn để xoay vòng sản xuất – kinh doanh và đề nghị thu hồi dần khoản nợ, chị buộc phải đối mặt với áp lực tài chính lớn do giá vàng đã tăng quá mạnh.
Không chỉ đối diện bài toán chi phí, việc tất toán nợ vay bằng vàng còn gặp trở ngại lớn về nguồn cung. Suốt hơn một tuần qua, chị liên tục tìm mua vàng miếng tại các thương hiệu lớn như PNJ, Mi Hồng hay SJC nhưng đều được thông báo “không có hàng”. Phải đến chiều hôm qua, khi một khách hàng đăng ký mua nhưng quá thời hạn nhận vàng, chị mới có cơ hội mua được nhờ hình thức đăng ký chờ từ trước đó – một tình huống mà chị ví von là “phải trông vào may mắn”.
Ở góc độ người mua tích lũy, bà Tâm (phường Sài Gòn) cho biết nhu cầu của bà chỉ dừng ở việc nắm giữ vàng như một kênh bảo toàn giá trị, hoàn toàn không mang tính đầu cơ. Tuy nhiên, thực tế tiếp cận vàng nhẫn 9999 tại các doanh nghiệp lớn như PNJ, SJC, Mi Hồng lại không hề dễ dàng. Có những thời điểm, ngay tại SJC, người mua phải chờ đợi hàng giờ nhưng mỗi giao dịch chỉ được mua tối đa 1 chỉ, thậm chí nửa chỉ.
Trái lại, tại một số cửa hàng vàng tư nhân như Bảo Tín Mạnh Hải, nguồn cung vàng nhẫn lại khá dồi dào và linh hoạt hơn. Ngoại trừ loại 1 phân, mỗi ngày cửa hàng chỉ phát hành 300 phiếu mua và bắt đầu phân phối từ 8 giờ sáng đến khi hết phiếu, đối với vàng nhẫn 9999 không bị giới hạn về số lượng.
Kỳ vọng vào việc bổ sung nguồn cung
Nghị định 232/2025 về quản lý thị trường vàng cho phép ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện được phép tham gia nhập khẩu, sản xuất vàng miếng. Điều này đã khiến nhiều người kỳ vọng có thể giúp giảm tình trạng thiếu hụt nguồn cung vàng nguyên liệu. Tuy nhiên, sau khoảng 3 tháng kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực, đến nay vẫn chưa có bất cứ một thông tin nào về việc nguồn cung vàng nguyên liệu sẽ được tăng thêm, vì vậy thị trường tiếp tục khan hiếm, người có nhu cầu rất khó tìm mua được vàng.
Ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối cho biết: Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã nhận được 9 hồ sơ của ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện nộp hồ sơ xin cấp giấy phép sản xuất vàng miếng. Nếu doanh nghiệp có giấy phép sản xuất vàng miếng sẽ được xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Hiện trên thị trường có khoảng 40 doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được cấp phép kinh doanh vàng miếng. Tuy nhiên, xét theo quy mô vốn điều lệ từ 1.000 tỉ đồng trở lên và các tiêu chí được quy định tại Nghị định 232/2025, chỉ một vài doanh nghiệp lớn mới thực sự đáp ứng đầy đủ điều kiện tham gia như Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), Công ty vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), Tập đoàn DOJI.
Ở nhóm ngành ngân hàng, muốn được cấp giấy phép tham gia sản xuất vàng miếng thì vốn điều lệ phải đạt trên 50.000 tỉ đồng. Với điều kiện này chỉ có 9 nhà băng đủ điều kiện để được cấp phép tham gia sản xuất vàng miếng gồm: Vietcombank, Agribank, Vietinbank, BIDV, MB, VPBank, Techcombank, ACB và HDBank.
Thực tế này cho thấy, dù số lượng đơn vị được cấp phép không ít nhưng quyền tham gia thị trường vàng miếng ở quy mô lớn vẫn chủ yếu tập trung vào một nhóm rất hẹp các tổ chức có tiềm lực tài chính mạnh, tạo nên sự phân hóa rõ rệt về năng lực cung ứng trên thị trường.
Nguồn cung vàng trên toàn cầu dần chạm trần
Trên thị trường quốc tế, giá vàng đang trải qua phiên điều chỉnh thứ hai liên tiếp, lùi về quanh mốc 4.453 USD/ounce, giảm xấp xỉ 50 USD/ounce so với vùng đỉnh thiết lập trong hai ngày trước đó.
Quy đổi theo tỉ giá hiện hành, giá vàng thế giới tương đương khoảng 141,6 triệu đồng/lượng (chưa bao gồm thuế, phí), thấp hơn khoảng 1,6 triệu đồng/lượng so với 2 phiên trước.
Nguồn cung vàng toàn cầu khó tăng mạnh hơn, khi sản lượng khai thác đang tiến sát giới hạn. Ảnh minh họa
Theo phân tích mới công bố của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), sản lượng vàng khai thác toàn cầu nhiều khả năng đang tiến rất gần tới đỉnh chu kỳ và sẽ bước vào giai đoạn ổn định trong vài năm tới thay vì tiếp tục tăng mạnh cùng nhịp với giá vàng.
Trong báo cáo được thực hiện bởi ông John Reade, chiến lược gia thị trường cấp cao và bà Ray Jia, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực châu Á – Thái Bình Dương (ngoại trừ Ấn Độ), ngành khai thác vàng toàn cầu thực chất đã rơi vào trạng thái “đi ngang” trong nhiều năm trở lại đây.
Cụ thể, bất chấp những gián đoạn ngắn hạn do đại dịch, các đợt đóng cửa vì an toàn lao động hay đình công, sản lượng vàng khai thác trung bình toàn cầu giai đoạn 2018–2024 gần như không tăng. Năm 2024, sản lượng vàng đạt 3.645 tấn, chỉ nhỉnh hơn 4 tấn so với năm trước và là mức cao thứ hai trong lịch sử, sau kỷ lục 3.658 tấn thiết lập vào năm 2018.
Bước sang năm 2025, dữ liệu trong ba quý đầu năm cho thấy sản lượng vàng toàn cầu đạt 2.717 tấn, tăng thêm 16 tấn so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này là khá khiêm tốn nếu đặt trong bối cảnh giá vàng đang neo ở vùng cao kỷ lục.
“Việc sản lượng chỉ nhích nhẹ khi giá vàng tăng mạnh đặt ra câu hỏi lớn là: liệu ngành khai thác vàng toàn cầu có đang tiến gần tới giới hạn tự nhiên của mình hay không và điều đó sẽ tác động ra sao đến nguồn cung trong trung và dài hạn” - ông Reade và bà Jia nhận định.
Dựa trên xu hướng từ quý I đến quý III-2025, WGC cho rằng năm 2025 nhiều khả năng xác lập kỷ lục mới về sản lượng vàng khai thác.
Đáng chú ý, các phân tích của WGC, kết hợp với dự báo từ Metals Focus – tổ chức nghiên cứu chuyên sâu về thị trường kim loại quý – cho thấy kịch bản nhiều khả năng xảy ra không phải là sản lượng vàng đạt đỉnh rồi sụt giảm mạnh, mà sẽ bước vào giai đoạn ổn định trong vài năm tới, trước khi suy giảm với tốc độ rất chậm.
Tổng hòa các yếu tố trên, các chuyên gia này dự báo sản lượng vàng khai thác toàn cầu sẽ đạt đỉnh trong vài năm tới, sau đó ổn định và chỉ giảm rất chậm từ khoảng năm 2028 trở đi.
