Như PLO đã đưa tin, ngày 23-4, Công an tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức họp báo, công bố thông tin vụ tai nạn giao thông khiến nam học sinh lớp 12 tử vong.
Theo đó, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với thiếu tá Nguyễn Quang Hoàng, cán bộ thuộc Trạm CSGT Krông Búk - về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, theo khoản 2 Điều 132 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
Từ vụ án này, bạn đọc nêu thắc mắc về việc nam sinh có được xác định là bị hại hay không?
Thạc sĩ - Luật sư (ThS-LS) Lý Ngọc Sơn, giảng viên Học viện Tư pháp, nguyên Thẩm phán, Chánh Văn phòng TAND TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương (cũ), cho biết đối với tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, pháp luật hình sự xác định vẫn có bị hại.
Theo khoản 1 Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025; gọi tắt là BLTTHS), bị hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần hoặc tài sản do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra.
Trong trường hợp này, hành vi không cứu giúp khi có điều kiện có thể dẫn đến hậu quả chết người, nên người bị xâm hại đến tính mạng, kể cả đã tử vong, được xác định là bị hại trong vụ án hình sự.
Về tư cách tham gia tố tụng, theo khoản 5 Điều 62 BLTTHS, trường hợp bị hại chết, thì người đại diện thực hiện quyền và nghĩa vụ của bị hại theo quy định. Theo đó, khi bị hại đã chết, người đại diện hợp pháp của họ (thường là cha, mẹ hoặc người thân thích) sẽ tham gia tố tụng với tư cách đại diện hợp pháp của bị hại.
Đồng quan điểm, luật sư Mai Thanh Bình, Đoàn Luật sư TP.HCM, cũng cho rằng nam sinh lớp 12 được xác định là bị hại theo Điều 62 BLTTHS.
Trường hợp bị hại đã tử vong, người đại diện hợp pháp (như cha mẹ) của nam sinh sẽ tham gia tố tụng với tư cách đại diện của bị hại theo quy định của BLTTHS. Theo đó, cha mẹ nam sinh có quyền đề nghị hình phạt, mức bồi thường thiệt hại...
Để làm rõ căn cứ truy cứu TNHS, hành vi của CSGT được xem xét theo các yếu tố cấu thành tội phạm.
Về mặt khách quan, người phạm tội đã không thực hiện việc cứu giúp dù có đủ điều kiện, khả năng, dẫn đến hậu quả người bị nạn tử vong.
Về khách thể, hành vi đã xâm hại gián tiếp đến quyền được sống, được pháp luật bảo vệ về tính mạng của người khác.
Về chủ thể, đây phải là người có năng lực TNHS.
Về mặt chủ quan, lỗi được xác định là cố ý khi người phạm tội nhận thức rõ tình trạng nguy hiểm của nạn nhân nhưng không cứu giúp.
Về hình phạt, theo khoản 1 Điều 132 BLHS: Người nào thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Nếu phạm tội theo quy định tại khoản 2 Điều 132 BLHS, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
