Trong đó có Công ty Mua sắm Hạnh Phúc (Happy Shopping), Công ty Trang sức Ngọc Bích, Công ty An Tốc, Công ty Trường Xuân Thịnh… Các công ty bị phạt 40-45 triệu đồng vì quảng cáo sai lệch, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về tính năng công dụng cũng như giá trị thực tế của sản phẩm.
Cũng theo thông tin từ Cục Quản lý cạnh tranh, mới đây thôi, ở Mỹ, hãng giày Reebok bị Ủy ban Thương mại Liên bang ra quyết định phạt 25 triệu USD vì đã quảng cáo loại giày đế cong Toning Shoes làm chắc khỏe cơ bắp chân và hông nhưng không chứng minh được hiệu quả này. Số tiền 25 triệu USD được dùng để bồi thường cho khách hàng. Bởi vì doanh số của sản phẩm này tăng từ 17 triệu đôla (năm 2008) lên đến 145 triệu đôla (năm 2009) và 1 tỉ đôla (năm 2010). Mỗi đôi giày, dép có giá 60, 80, 100 USD.
Vấn đề là tại sao các công ty quảng cáo “thổi phồng” ở nước ta lại không bị tịch thu lợi nhuận, bồi thường cho khách hàng mà chỉ phạt tiền ở mức “sương sương”? Mức phạt 40-45 triệu đồng xem ra quá nhẹ nhàng. Quảng cáo “thổi phồng” mới bán được nhiều hàng, giá cao, thu nhiều lợi nhuận nhưng bị phạt chẳng đáng là bao. Thế thì cứ vi phạm - nộp phạt vẫn còn lợi hơn so với quảng cáo chân chính!
Thật ra thì mức phạt tiền như thế không thấp. Mức phạt 45 triệu đồng cũng phù hợp với quy định hiện hành. Quy định phạt tiền trong lĩnh vực cạnh tranh không lành mạnh tối đa là 100 triệu đồng. Vi phạm hành chính trong nhiều lĩnh vực khác cũng phạt đến thế mà thôi. Tuy nhiên, ngoài phạt tiền thì còn có các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục. Cụ thể theo Nghị định 120/2005 xử lý vi phạm trong lĩnh vực cạnh tranh, ngoài là “tịch thu tang vật, phương tiện”, “tịch thu toàn bộ khoản lợi nhuận thu được từ việc thực hiện hành vi vi phạm”, “buộc cải chính công khai”.
Có lẽ việc xác định khoản lợi nhuận còn khó khăn, bất chính đến mức nào cũng còn phụ thuộc vào mức độ “gây nhầm lẫn” của quảng cáo… nên hiện chưa áp dụng. Hơn nữa, như trường hợp của Reebok, mức phạt 25 triệu USD chỉ bằng 2,5% doanh số năm 2010, xem như mỗi đôi giày được bồi thường 2,5% giá (đôi giày 2 triệu đồng được bồi thường 50.000 đồng), xem ra cũng không nhiều.
Quy định về cạnh tranh chỉ xử lý doanh nghiệp đến mức đó, bảo vệ người tiêu dùng ở chừng mực của lĩnh vực cạnh tranh mà thôi. Nếu người tiêu dùng cảm thấy bị thiệt hại nhiều hơn thì có thể tự bảo vệ mình bằng việc kiện dân sự, buộc doanh nghiệp nhận lại hàng, hoàn lại tiền…
QUỲNH NHƯ
