Đây là một trong những quy định mới do EU ban hành tại Quy định 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì.
Quy định này thay thế Chỉ thị 94/62/EC trước đây, nhằm mục đích hài hòa hóa các quy định quốc gia, giảm thiểu rào cản thương mại nội khối. Đồng thời bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh.
EU siết quy định xanh về bao bì
Theo đó, các yêu cầu mới này áp dụng đối với mọi loại bao bì được đưa ra thị trường EU, bao gồm bao bì trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm, bao bì sơ cấp (sales packaging), bao bì thứ cấp (grouped packaging) và bao bì vận chuyển (transport packaging). Lộ trình áp dụng sẽ bắt đầu từ tháng 8-2026.
Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), một trong những thay đổi cấp bách nhất tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản là quy định siết chặt các "chất đáng lo ngại" (SoC) trong bao bì.
Bắt đầu từ ngày 12-8-2026, tất cả loại bao bì phải tuân thủ ngưỡng giới hạn mới về SoC. Đặc biệt, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không được chứa các chất Per- and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) có nồng độ bằng hoặc vượt quá ngưỡng quy định.
Quy định mới cấm lưu hành các bao bì tiếp xúc thực phẩm có chứa PFAS bằng hoặc vượt quá giới hạn: 25 ppb đối với từng loại PFAS đơn lẻ, 250 ppb đối với tổng các loại PFAS và 50 ppm đối với nhóm PFAS bao gồm cả dạng polymer.
Sự hiện diện của các chất này phải được giảm thiểu tối đa trong toàn bộ vòng đời bao bì, bao gồm cả quá trình quản lý rác thải và tái chế.
Theo VASEP điều này có nghĩa là các loại bao bì thường dùng trong xuất khẩu thủy sản như túi nilon, khay nhựa, hộp, thùng carton, pallet nhựa, màng bọc… đều thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này. Doanh nghiệp khi sử dụng bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cần phải công bố hàm lượng PFAS trong trong hồ sơ kỹ thuật của bao bì.
Lộ trình sử dụng nhựa tái chế và dán nhãn phân loại
Đồng thời, quy định mới tại EU cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về giảm thiểu trọng lượng và thể tích bao bì xuống mức tối thiểu cần thiết, chỉ đủ để đảm bảo chức năng của bao bì.
Đáng lưu ý, đối với bao bì nhóm, bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử, tỉ lệ không gian rỗng sẽ bị giới hạn ở mức tối đa 50% kể từ ngày 01-01-2030. Không gian được lấp đầy bởi các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi cũng sẽ bị tính là không gian rỗng. Điều này buộc các nhà xuất khẩu phải tối ưu hóa quy cách đóng gói các thùng carton vận chuyển.
Ngoài ra, quy định 2025/40 còn đưa ra yêu cầu bắt buộc các phần bằng nhựa trong bao bì phải chứa một tỉ lệ nhựa tái chế nhất định. Đến năm 2030, EU bắt buộc bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm phải chứa tỉ lệ nhựa tái chế tối thiểu gồm 30% đối với bao bì thành phần chính là nhựa PET và 10% đối với bao bì làm từ các loại nhựa khác (như PP, PE), tỉ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040.
Đối với nhãn mác và thông tin, quy định nêu rõ chậm nhất đến ngày 12-08-2028, toàn bộ bao bì phải in nhãn phân loại rác thải theo quy chuẩn thống nhất của EU để hướng dẫn người tiêu dùng EU phân loại rác. Đến tháng 1-2030, bao bì phải in thông tin nhận diện về SoC.
Doanh nghiệp thủy sản cần chủ động thích ứng
VASEP nhấn mạnh đây là rào cản kỹ thuật mới mà doanh nghiệp thủy sản cần lưu tâm, đặc biệt là khi EU là thị trường nhập khẩu lớn của Việt Nam.
Để duy trì hiện diện tại thị trường này, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu kỹ Quy định 2025/40.
Doanh nghiệp cần theo dõi các hướng dẫn tiếp theo của EU về quy cách dán nhãn phân loại rác thải để có kế hoạch cập nhật bao bì. Cạnh đó, cần chủ động rà soát hệ thống bao bì tại nhà máy và chuẩn bị sẵn hồ sơ Công bố hợp quy (DoC) trước thời hạn tháng 8-2026.
Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp biến rào cản xanh thành lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU trong bối cảnh các quy định về môi trường ngày càng khắt khe
