Bệnh do virus Ebola có khả năng lây lan nhanh và bùng phát thành dịch với tỉ lệ tử vong rất cao, có thể lên đến 90% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Do mức độ nguy hiểm nghiêm trọng, Ebola được nhiều quốc gia xếp vào nhóm bệnh cần kiểm soát đặc biệt, áp dụng các biện pháp giám sát, cách ly và ứng phó khẩn cấp nhằm ngăn virus xâm nhập và lây lan trong cộng đồng.
2 con đường lây nhiễm Ebola
Bệnh do virus Ebola gây ra có khả năng lây lan nhanh và bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát kịp thời.
1. Lây truyền từ động vật sang người
Các nhà khoa học cho rằng dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae là vật chủ tự nhiên của virus. Virus có thể lây sang người khi tiếp xúc gần với máu, dịch tiết, nội tạng hoặc dịch cơ thể của động vật nhiễm bệnh như dơi, tinh tinh, khỉ đột, khỉ, linh dương rừng hoặc nhím. Nguy cơ lây nhiễm tăng cao khi săn bắt, giết mổ hoặc ăn thịt động vật hoang dã nhiễm bệnh.
2. Lây truyền từ người sang người
Sau khi xâm nhập vào cơ thể người, Ebola có thể tiếp tục lây lan mạnh từ người sang người thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch tiết cơ thể của người mắc bệnh hoặc đã tử vong do nhiễm bệnh. Các dịch tiết có nguy cơ chứa virus gồm nước bọt, nước tiểu, mồ hôi, phân, chất nôn, sữa mẹ và nước ối.
Nguy cơ lây nhiễm xảy ra khi vùng da trầy xước hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng tiếp xúc với các dịch cơ thể nhiễm virus. Ngoài ra, những vật dụng từng dính dịch tiết của người bệnh như quần áo, chăn ga, kim tiêm hay thiết bị y tế cũng có thể trở thành nguồn lây nếu không được xử lý đúng cách.
Đáng chú ý, virus có thể tồn tại trong tinh dịch của người từng mắc bệnh sau khi hồi phục, vì vậy vẫn có nguy cơ lây truyền qua quan hệ tình dục bằng đường miệng, âm đạo hoặc hậu môn.
Dấu hiệu nhận biết bệnh Ebola
Bệnh Ebola thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng giống cúm, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng khác, dẫn đến phát hiện và điều trị chậm trễ, tăng tỉ lệ tử vong.
Thời gian ủ bệnh Ebola thường kéo dài từ 2-21 ngày kể từ khi virus xâm nhập vào cơ thể. Người nhiễm bệnh có thể hoàn toàn chưa xuất hiện triệu chứng trong giai đoạn này. Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn tiến nhanh, không có giai đoạn mang mầm bệnh kéo dài.
Ở giai đoạn đầu, Ebola dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng thông thường do có các triệu chứng như sốt cao đột ngột; mệt mỏi nghiêm trọng, kiệt sức; khó chịu; đau cơ; đau đầu; đau bụng.
Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, phát ban, các triệu chứng suy giảm chức năng thận và gan, một số bệnh nhân có thể bị chảy máu nội và ngoại, bao gồm máu trong chất nôn và phân, chảy máu từ mũi, nướu răng và âm đạo.
Các phương pháp chẩn đoán y khoa
Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng của bệnh Ebola thường dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác như sốt rét, thương hàn, lỵ, viêm màng não hay các bệnh sốt xuất huyết do virus. Chính vì vậy, việc chẩn đoán chỉ dựa trên biểu hiện lâm sàng gặp nhiều khó khăn và cần được xác nhận bằng các xét nghiệm chuyên biệt.
Do mẫu bệnh phẩm từ người nghi nhiễm loại virus này tiềm ẩn nguy cơ sinh học rất cao, toàn bộ quá trình lấy mẫu, xét nghiệm và vận chuyển đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn sinh học. Những mẫu chưa được bất hoạt chỉ được xử lý trong điều kiện kiểm soát sinh học tối đa nhằm hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh. Khi vận chuyển trong nước hoặc quốc tế, các mẫu bệnh phẩm này bắt buộc phải được đóng gói theo hệ thống ba lớp chuyên dụng để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Hệ thống tiêm chủng VNVC
