Theo kế hoạch của Bộ Xây dựng, việc hoàn thiện hạ tầng, trạm dừng nghỉ và phê duyệt đề án khai thác tài sản công trên tuyến cao tốc Bắc – Nam sẽ hoàn tất trong năm 2025. Tuy nhiên, tiến độ triển khai hệ thống thu phí và các hạng mục liên quan bị chậm, không thể tổ chức thu phí từ 1-1-2026.
Vậy thời điểm nào thì các tuyến cao tốc gồm Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây sẽ chính thức thu phí?
Không có trạm cân thì không thu phí
Đến thời điểm hiện nay, toàn bộ 5/5 trạm thu phí tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết đã hoàn thành kết nối. Trong khi đó, cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây vẫn còn 1/6 trạm thu phí chưa thi công là nút giao Ba Bàu tại xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng.
Theo chỉ đạo của Cục Đường bộ Việt Nam trước ngày 25-1 phải hoàn thành lắp đặt, kiểm định hệ thống cân tải trọng xe và ngày 15-2 là mốc chậm nhất phải hoàn thiện toàn bộ hệ thống, bao gồm trung tâm điều hành.
Cục Đường bộ Việt Nam khẳng định: “Không có trạm cân thì không thu phí”. Do đó, các đơn vị phải khẩn trương lắp đặt, kiểm định trạm cân; dữ liệu cân phải được kết nối, hiển thị công khai trên bảng thông tin điện tử và chuyển cho lực lượng chức năng xử lý theo quy định. Thời hạn hoàn thành được ấn định trước ngày 25-1, nếu không đạt sẽ bị phê bình công khai.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các Ban Quản lý dự án khẩn trương rà soát toàn bộ quy trình triển khai, từ thiết kế tổng thể, kết nối hệ thống Front-End (thiết bị lắp đặt tại thực địa như camera, cảm biến) và Back-End (hệ thống máy chủ trung tâm xử lý dữ liệu) đến công tác kiểm thử, đánh giá KPI (chỉ số hiệu quả vận hành) và nghiệm thu, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật hiện hành.
Mọi tồn tại, vướng mắc kỹ thuật phải được tổng hợp rõ ràng, phân định trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị, từng cá nhân; kiên quyết không chấp nhận việc báo cáo chung chung, né tránh trách nhiệm hoặc đổ lỗi cho điều kiện khách quan.
Hệ thống trung tâm điều hành ITS (hệ thống giao thông thông minh) và thu phí không dừng chỉ được phép đưa vào vận hành khi đã hoàn thành đầy đủ các thủ tục nghiệm thu theo quy định, đặc biệt là nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy.
Các trạm dừng nghỉ vẫn thi công dở dang
Ngoài các trạm cân tải trọng, hệ thống thu phí tự động không dừng theo quy định hiện hành, việc thu phí đường bộ cao tốc Bắc - Nam do Nhà nước đầu tư phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện trong đó có yêu cầu dự án phải có trạm dừng nghỉ, vận hành đồng bộ.
Do đó, nếu các trạm dừng nghỉ chậm hoàn thành theo yêu cầu, thời điểm thu phí trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam sẽ tiếp tục phải lùi lại so với kế hoạch.
Theo Cục Đường bộ, thực hiện chỉ đạo của Bộ Xây dựng, đơn vị đã ký hợp đồng đầu tư xây dựng và kinh doanh 10 dự án trạm dừng nghỉ trên địa bàn từ Quảng Ngãi đến Đồng Nai với các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án.
Trong đó, 5 trạm được ký hợp đồng vào tháng 8-2024 gồm Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo – Phan Thiết (hai trạm) và Phan Thiết – Dầu Giây.
Năm trạm còn lại được ký hợp đồng trong năm 2025 gồm Quảng Ngãi – Hoài Nhơn (hai trạm), Hoài Nhơn – Quy Nhơn, Quy Nhơn – Chí Thạnh và Vân Phong – Nha Trang.
Nghị định 130/2024 đã xác lập tiêu chuẩn: Thu phí phải đi đôi với dịch vụ đồng bộ. Một tuyến cao tốc chỉ được phép thu phí khi đáp ứng "kiềng ba chân" gồm: Hệ thống ETC vận hành thông suốt, trạm cân tải trọng hoạt động chính xác và trạm dừng nghỉ phải hiện hữu.
Theo quan sát của PV, hiện các trạm dừng nghỉ trên 2 tuyến cao tốc ở phía Nam là Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây vẫn đang xây dựng dở dang trong khi còn đúng một tháng nữa là Tết Nguyên đán Bính Ngọ. Do đó, việc kịp triển khai thu phí ở cao tốc này trước Tết Nguyên đán là một thách thức.
