Ngày 17-4, Bộ Y tế tổ chức hội thảo xin ý kiến về đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. Đây là bước chuẩn bị để hoàn thiện đề án trình Chính phủ vào tháng 5-2026, nhằm xây dựng một hệ thống cấp cứu hiện đại, rút ngắn "thời gian vàng" cứu sống người bệnh.
Mắt xích mở đầu của chuỗi cứu sống người bệnh
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết cấp cứu ngoại viện là mắt xích mở đầu của chuỗi cứu sống người bệnh. Đây là nơi mỗi giây phút, mỗi quyết định phối hợp đều tạo ra khác biệt giữa sự sống và di chứng.
"Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện không chỉ là yêu cầu chuyên môn, mà còn là yêu cầu mang tính nhân văn, là thước đo năng lực tổ chức của ngành y tế", ông Thuấn nói.
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 282 của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng yêu cầu đặt ra là phải tổ chức lại hệ thống cấp cứu ngoại viện theo hướng chuyên nghiệp hơn, liên thông và phản ứng nhanh hơn, lấy người bệnh làm trung tâm và lấy hiệu quả cứu sống làm mục tiêu cao nhất. Không thể để cấp cứu ngoại viện tiếp tục là khâu mỏng, chậm, thiếu đồng bộ trong toàn bộ chuỗi cấp cứu.
Theo các báo cáo, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 222.000 trường hợp đột quỵ, trong đó phần lớn người bệnh chưa được tiếp cận kịp thời với hệ thống cấp cứu. Khoảng 23,2% bệnh nhân đến cơ sở y tế trong vòng 4-5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng - thời gian vàng để can thiệp hiệu quả. Cạnh đó, chỉ 20% người bệnh được vận chuyển đến bệnh viện bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.
"Không chỉ đột quỵ, chúng ta còn đang phải đối mặt với vô số tình huống khẩn cấp khác như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, tai nạn lao động, ngộ độc, thiên tai, thảm họa và các biến cố tim mạch cấp... Tất cả đều đòi hỏi hệ thống cấp cứu ngoại viện phải phản ứng nhanh hơn, tổ chức bài bản hơn và phối hợp hiệu quả hơn để giành lại cơ hội sống cho người bệnh ngay từ những phút đầu tiên", Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.
Tỉ lệ xe cấp cứu/100.000 dân của Việt Nam ở mức thấp
Thông tin về bối cảnh xây dựng đề án, TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu, khoảng 30% người bệnh được tiếp cận trong vòng 10 phút, 80% nhân viên chưa được đào tạo chuẩn hoá và có đến 30% xe cứu thương không đạt chuẩn.
"Tỉ lệ xe cấp cứu/100.000 dân của Việt Nam hiện là 0,2, trong khi của Singapore là 0,8, Nhật Bản và Đài Loan là 2-3", ông Đức cho hay.
Đáng lưu ý, toàn quốc chỉ có 9/34 tỉnh, thành (tương đương 26%) có bố trí ngân sách nhà nước cho trung tâm cấp cứu 115.
Theo đại diện Bộ Y tế, hệ thống 115 hiện nay đang gặp nhiều điểm nghẽn như vận hành phân tán, ghi chép thủ công, thiếu định vị GPS khiến xe cứu thương "mù" thông tin khi rời trạm, dẫn đến thời gian trễ kéo dài từ 12-25 phút.
Cạnh đó là những điểm nghẽn về nguồn lực y tế, đội ngũ nhân sự chuyên trách đang rơi vào tình trạng quá tải, trang thiết bị trên các xe không đồng nhất. Đặc biệt, vẫn thiếu cơ chế phối hợp thông suốt giữa các cơ sở y tế công lập và tư nhân.
Ngoài ra, vẫn tồn tại những điểm nghẽn về pháp lý và quy định khi thiếu chuẩn hóa hồ sơ bệnh án điện tử ngoại viện và các rào cản trong thanh toán BHYT cho các dịch vụ liên quan. Đặc biệt, đại diện Bộ Y tế cho rằng hiện nay còn thiếu hành lang pháp lý bảo vệ kíp trực ngoại viện (điều dưỡng xử trí khi không có bác sĩ).
Thông tin về tình hình phát triển hệ thống, TS.BS Hà Anh Đức cho biết Bộ Y tế đang phối hợp với các đơn vị liên quan, địa phương và doanh nghiệp để xây dựng nền tảng cấp cứu ngoại viện.
Hiện chương trình đã thí điểm tại 6 tỉnh, thành (Hải Phòng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang, Bắc Ninh, Đà Nẵng) và đang có kế hoạch mở rộng thêm tại 7 địa phương khác gồm Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Ninh Bình, Thanh Hóa, Vĩnh Long và An Giang.
Tập đoàn VinGroup đã hỗ trợ 85 xe cứu thương và 368 thiết bị theo xe, đồng thời tổ chức 60 lớp đào tạo cho gần 700 học viên để nâng cao năng lực cấp cứu viên ngoại viện.
Giai đoạn 2026 đến đầu 2027, Bộ Y tế sẽ tiên phong thí điểm vận hành tại 6 tỉnh trọng điểm và kích hoạt đầu số 113 tập trung. Giai đoạn 2027-2028 sẽ phủ sóng toàn bộ các trung tâm đô thị và đến năm 2030 sẽ hoàn thiện mạng lưới cấp cứu ngoại viện trên toàn quốc.
Cũng theo ông Đức, Bộ Y tế sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để xây dựng giá dịch vụ cấp cứu ngoại viện và nghiên cứu cơ chế thanh toán chi phí cấp cứu ngoại viện từ quỹ BHYT đối với những người có tham gia BHYT.
Kinh phí duy trì hệ thống thời gian tới dự kiến được bảo đảm từ nhiều nguồn như ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, nguồn thu từ hoạt động dịch vụ và nguồn kinh phí tài trợ, hỗ trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp để đầu tư trang thiết bị.
Tham luận tại hội thảo, Thượng tá Phạm Hữu Phúc, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an, cho biết Bộ Công an đang tích cực triển khai đề án tích hợp các đầu số 113, 114, 115 và tổ chức hệ thống thông tin liên lạc trong trường hợp khẩn cấp thành trung tâm tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp quốc gia.
Thượng tá Phạm Hữu Phúc đề nghị Bộ Y tế hoàn thiện đề án phát triển cấp cứu ngoại viện đồng bộ với lộ trình của Bộ Công an; sớm ban hành quy trình nhận thông tin khẩn cấp y tế do Bộ Công an chuyển đến và quy định rõ cơ chế phản hồi kết quả cấp cứu.
Mục tiêu 1 xe cứu thương/100.000 dân
Theo dự thảo đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện mà Bộ Y tế đang xây dựng, mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là bảo đảm số lượng xe cứu thương theo định mức 1 xe/100.000 dân (kèm theo thiết bị và nhân lực trực theo xe). Tầm nhìn đến năm 2035, con số này sẽ đạt 2 xe/100.000 dân.
Dự thảo của Bộ Y tế cũng nêu rõ nhiệm vụ của UBND cấp tỉnh là đầu tư, trang bị đa dạng các phương tiện cấp cứu chuyên dụng phù hợp với thực tiễn như mô tô cấp cứu, xe địa hình, xuồng cấp cứu, tàu cao tốc; đầu tư, phát triển công nghệ thông tin và khám chữa bệnh từ xa.
Đặc biệt, đề án chú trọng việc bố trí máy khử rung tim tự động (AED) tại các khu vực công cộng, nơi tập trung đông người để người dân có thể tiếp cận xử trí tại chỗ trong trường hợp khẩn cấp.
