Ngày 25-5, Bộ Y tế ban hành tài liệu chuyên môn hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola. Quyết định 1505 này thay thế phác đồ ban hành năm 2014 nhằm chủ động ứng phó với diễn biến dịch bệnh hiện nay.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), từ ngày 5-5 đến 20-5-2026, Congo và Uganda ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola, trong đó có 139 ca tử vong và hơn 50 ca chẩn đoán xác định nhiễm chủng Bundibugyo.
Ngày 17-5-2026, WHO công bố dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại hai quốc gia này là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã tổ chức họp hội đồng chuyên môn để cập nhật hướng dẫn.
Hướng dẫn chuyên môn năm 2026 có những điểm thay đổi chi tiết so với năm 2014.
Cụ thể, về chẩn đoán, hướng dẫn mới cập nhật tiêu chuẩn chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ, trong đó các thông tin triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết giúp dễ xác định hơn: Bắt buộc có sốt 38 độ C và ít nhất một triệu chứng đặc hiệu và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.
Đối với xét nghiệm, phương pháp RT-PCR được khẳng định là tiêu chuẩn vàng; đồng thời bổ sung kỹ thuật giải trình tự gen và test nhanh tìm kháng nguyên, kháng thể dùng trong sàng lọc.
Tác nhân gây bệnh cũng được cập nhật thêm chủng Bombali ebolavirus (được phát hiện vào năm 2018).
Về phương pháp điều trị và phòng bệnh đặc hiệu, phác đồ bổ sung thuốc kháng thể đơn dòng (INMAZEB, EBANGA) và vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV), các phương pháp này hiện chỉ áp dụng cho chủng Zaire ebolavirus.
Về điều trị hỗ trợ, hướng dẫn bổ sung các biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh và đưa ra lưu ý theo dõi đối với nhóm người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch, trẻ em.
Cạnh đó, quy định mới kiểm soát chặt chẽ người tiếp xúc gần thông qua việc cấm cho bú sữa mẹ, cấm hiến máu, mô, tạng và tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối.
Đối với quản lý sau xuất viện, các bệnh viện bắt buộc thông báo cho trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) địa phương để quản lý ca bệnh. Trường hợp người bệnh tử vong do Ebola, thi thể phải được hỏa táng theo quy định tại Thông tư 21/2021 của Bộ Y tế.
Bộ Y tế yêu cầu Sở Y tế, các bệnh viện tuyến trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh toàn quốc khẩn trương phổ biến, tập huấn và chuẩn bị phương án triển khai hướng dẫn chuyên môn mới. Hiện tại, Cục Phòng bệnh cũng đang thực hiện cập nhật hướng dẫn giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola trong cộng đồng.
Đại diện Cục Quản lý Khám, chữa bệnh nhận định việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỉ lệ cứu sống người bệnh, mà còn đảm bảo môi trường an toàn tối đa cho đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng. Sự ra đời của phác đồ này khẳng định năng lực hội nhập và sự sẵn sàng của ngành y tế Việt Nam trước các thách thức an ninh y tế toàn cầu.
Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cũng yêu cầu các sở y tế, các bệnh viện tuyến trung ương và cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương tổ chức phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng các phương án triển khai nghiêm túc hướng dẫn chuyên môn mới này.
Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cũng đang thực hiện cập nhật hướng dẫn giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola.
Dịch bệnh Ebola đầu tiên được ghi nhận vào năm 1976 tại Nam Sudan và Congo, dịch bệnh xảy ra tại một ngôi làng gần sông Ebola nên từ đó căn bệnh này được đặt tên là Ebola.
Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nhóm A đặc biệt nguy hiểm. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%.
Virus Ebola lây truyền sang người từ các loài động vật hoang dã như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng. Bệnh lây lan từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, nội tạng hoặc các dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh.
Bệnh Ebola có 6 chủng, trong đó 3 chủng phổ biến nhất gồm chủng virus Ebola, chủng virus Sudan và chủng virus Bundibugyo. Chủng Bundibugyo được xác định là nguyên nhân gây nên đợt dịch bệnh hiện tại ở khu vực châu Phi.
