Đề tài xếp ngăn kéo vì… đi trước thời đại?

Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (Quảng Bình) hỏi thẳng ngay mở đầu buổi chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân ngày 12-6.

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Nguyễn Quân cho hay: Thuật ngữ “đề tài xếp ngăn kéo” là thuật ngữ mà chúng ta thường được nghe. Tôi thừa nhận có một số loại đề tài xếp ngăn kéo thực sự, tức là nghiên cứu xong không ứng dụng được. Điều này xuất phát từ chỗ các đề tài này không được nghiên cứu từ nhu cầu của doanh nghiệp và từ nền kinh tế, mà nghiên cứu theo sở thích và mong muốn của những người làm khoa học.

Cũng theo Bộ trưởng Quân, có những đề tài nghiên cứu xếp ngăn kéo bởi vì nó đi trước thời đại, phải chờ đợi trình độ phát triển của xã hội đến một mức độ nhất định mới có thể ứng dụng được (?)

Chưa thỏa mãn với trả lời này, đại biểu Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) tiếp tục truy: “Chúng ta phải khẳng định lãng phí trong nghiên cứu khoa học là vô cùng lớn. Mỗi một bộ một năm có đến vài chục tỉ đồng, thậm chí cả trăm tỉ đồng bỏ ra để nghiên cứu khoa học. Nhưng cứ bảo vệ, in rất đẹp, sau đó xếp lên giàn mà không có ứng dụng gì cả. Có nhiều người còn nói với tôi rằng nghiên cứu khoa học là một cách kiếm tiền khá dễ dàng. Vậy phải có cách kiểm soát như thế nào và quy trách nhiệm ra sao?”.

Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM) chất vấn tiếp: …Nhiều ý kiến cho rằng công lớn nhất của công trình nghiên cứu khoa học là chuyển giấy trắng thành giấy lộn. Phải chăng là trên thực tế quản lý của ta là để lạm dụng những khái niệm khoa học để những công trình không có khoa học mà tiêu tốn tiền?

Trả lời, Bộ trưởng Quân chỉ cho hay: Vấn đề lãng phí chắc chắn có vì chúng ta đầu tư không tới ngưỡng. Một số đề tài không bám sát vào thực tế cuộc sống cho nên kết quả không dùng được. “Còn những lãng phí mang tính tham nhũng nếu có các đại biểu cung cấp thông tin chúng tôi sẵn sàng xử lý. Cho đến nay chúng tôi chưa nhận được những thông tin cụ thể như vậy” - ông Quân nói.

Theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, đối với nước ta hai mươi mấy ngàn tỉ đồng cho khoa học công nghệ một năm là lớn. Cho nên lãng phí không được để xảy ra. Ông Hùng đề nghị phải có biện pháp khắc phục vấn đề này.

Nghiên cứu khoa học xếp vào ngăn kéo là không được

Tôi đánh giá Bộ trưởng Quân trả lời rất thẳng thắn, bộc trực, rõ ràng… Chỉ có điều là chưa đưa ra được những giải pháp để khắc phục tình trạng chất lượng các công trình nghiên cứu khoa học, phải làm sao đó để các công trình nghiên cứu khoa học sau khi nghiên cứu rồi thì không buộc phải xếp vào ngăn kéo mà phải đưa ra để ứng dụng trong đời sống thực tiễn. Đó mới là cái quan trọng. Đồng thời phải huy động được lực lượng các nhà làm khoa học, nghiên cứu khoa học ứng dụng được trong thực tế, giải đáp được những vấn đề bức xúc của cuộc sống. Chứ không phải là nghiên cứu những vấn đề không đưa được vào thực tiễn”.

ĐB LÊ NHƯ TIẾN, Phó Chủ nhiệmỦy ban Văn hóa Giáo dục Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội

LÊ PHI