Ngày 22-4, Cục Việc Làm (Bộ Nội vụ) phối hợp cùng Sở Nội vụ TP.HCM tổ chức hội nghị “Giải pháp nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới”.
Hội nghị nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao năng suất lao động, đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường lao động theo hướng đồng bộ, hiện đại và hiệu quả.
Thị trường lao động còn nhiều “điểm nghẽn”
Chia sẻ tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, cho biết yêu cầu nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh mới.
Theo bà Quyên, thị trường lao động vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn: năng suất lao động có xu hướng tăng nhưng còn thấp; cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực song chưa cải thiện tương xứng; chất lượng nguồn nhân lực hạn chế, thiếu lao động kỹ thuật và lao động chất lượng cao, trong khi lao động giản đơn vẫn chiếm tỷ trọng lớn và chậm dịch chuyển theo hướng kỹ năng cao.
Những bất cập này đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi các giải pháp mạnh mẽ và đồng bộ trong thời gian tới.
Từ thực tế đó, Cục Việc làm đã xây dựng dự thảo giải pháp nhằm nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động trong giai đoạn mới. Dự thảo nhận được góp ý từ đại diện Sở Nội vụ các tỉnh phía Nam, các cơ sở đào tạo và đơn vị liên quan, với đánh giá chung là bám sát tình hình thực tiễn.
Góp ý từ địa phương, bà Nguyễn Thị Kim Chung, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP Cần Thơ, cho biết sự chênh lệch giữa kỹ năng của người lao động và nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp vẫn còn rõ rệt. Theo bà, cần sớm có chính sách ưu đãi cụ thể để hỗ trợ cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp tham gia đào tạo, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Đề xuất “đặc khu phát triển nhân lực”, thúc đẩy việc làm chất lượng cao
Cũng tại hội nghị, ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm, tiếp tục làm rõ các hạn chế trong phát triển nguồn nhân lực.
Ông cho rằng trong thời gian dài, nhiều địa phương chú trọng quy hoạch đầu tư nhưng chưa quan tâm đúng mức đến quy hoạch nguồn nhân lực, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động khi kinh tế phát triển.
Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư, đặc biệt từ khu vực FDI, chủ yếu tập trung vào các vị trí việc làm có năng suất và giá trị gia tăng thấp nhằm tận dụng lao động giá rẻ, khiến chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động khó cải thiện.
Từ thực tế này, ông Bình đề xuất các giải pháp mang tính đột phá, trong đó có mô hình “Đặc khu phát triển nhân lực” với cơ chế ưu đãi cao để thu hút các tập đoàn đa quốc gia, trường đại học và cơ sở đào tạo nghề uy tín quốc tế, hình thành hệ sinh thái đào tạo chuẩn quốc tế.
Song song đó, để ứng phó với già hóa dân số và nguy cơ thiếu hụt lao động, cần đẩy mạnh phân luồng sau THCS và rút ngắn thời gian đào tạo nghề. Theo ông Bình, nếu triển khai hiệu quả, mỗi năm Việt Nam có thể bổ sung khoảng 500.000 lao động gia nhập thị trường sớm hơn.
Đáng chú ý, Cục Việc làm đề xuất xây dựng bộ chỉ số “việc làm chất lượng cao”, làm căn cứ ưu đãi doanh nghiệp và đánh giá hiệu quả phát triển nguồn nhân lực của các địa phương. Bộ chỉ số này tập trung vào các tiêu chí như năng suất lao động, thu nhập, phúc lợi và kỹ năng.
Ông Bình cũng lưu ý việc quy hoạch khu công nghiệp chưa gắn với phát triển đô thị và hạ tầng an sinh cho người lao động, ảnh hưởng đến khả năng gắn bó và năng suất làm việc. “Phải đảm bảo an sinh thì người lao động mới yên tâm làm việc, từ đó nâng cao năng suất” - ông Bình nói.
Ngoài ra, Cục Việc làm đề xuất thành lập Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm mới, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tạo việc làm chất lượng cao và các lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn như công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao, việc làm xanh; đồng thời hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao.
Ông Bình nhấn mạnh, cần huy động sự tham gia của toàn xã hội trong đầu tư và phát triển nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
