Sáng 4-6, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 khai mạc.
Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho biết thông qua đại hội công đoàn các cấp, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tiếp nhận hàng vạn ý kiến với 60 nhóm vấn đề từ công nhân, viên chức, người lao động và cán bộ công đoàn trên cả nước. Trên cơ sở đó, Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn tổng hợp, lựa chọn các nội dung lớn để kiến nghị.
Đề nghị sửa toàn diện Bộ luật Lao động
Theo ông Ngọ Duy Hiểu, một trong những nội dung được nhấn mạnh là tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy định về tổ chức bộ máy các cấp sau khi sắp xếp hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, giảm trung gian, giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển.
Đồng thời, Công đoàn đề nghị đẩy mạnh thành lập tổ chức Đảng và công đoàn trong doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước; tăng phát triển đảng viên, đoàn viên trong công nhân nhằm củng cố vai trò đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động.
Đối với chính sách pháp luật, Công đoàn kiến nghị Quốc hội sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động năm 2019 để phù hợp bối cảnh mới, đặc biệt trước tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự phát triển của kinh tế nền tảng.
Trong đó, đáng chú ý là đề xuất bổ sung quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp đối với bữa ăn ca; chăm sóc sức khỏe tinh thần, hỗ trợ giảm căng thẳng và phòng chống kiệt sức tại nơi làm việc.
Công đoàn cũng kiến nghị xây dựng chính sách làm việc linh hoạt; bổ sung quy định về quyền của người lao động và trách nhiệm của doanh nghiệp trong bối cảnh AI phát triển mạnh; đồng thời xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển lực lượng lao động trong kỷ nguyên AI.
Một đề xuất khác là quy định doanh nghiệp bố trí thời gian để người lao động được nghỉ hưởng lương nhằm học tập chính sách, pháp luật, có thể gắn với Ngày Pháp luật Việt Nam 9-11 hằng năm.
Đáng chú ý, Công đoàn đề xuất xây dựng lộ trình giảm thời giờ làm việc bình thường từ 48 giờ/tuần xuống còn 40-44 giờ mỗi tuần, tiệm cận khu vực công; đồng thời xem xét tăng thêm 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh, nghỉ từ ngày 2 đến 5-9 để người lao động có điều kiện đồng hành cùng con trong ngày khai giảng.
Bên cạnh đó, Công đoàn đề nghị bổ sung việc xây dựng Luật Tố tụng Lao động vào chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa XVI nhằm giải quyết tranh chấp lao động nhanh và chuyên nghiệp hơn.
Hướng tới chính sách lương đủ sống
Về việc làm và an sinh xã hội, Công đoàn kiến nghị tiếp tục đổi mới giáo dục theo hướng tăng kỹ năng thực hành, năng lực công nghệ và gắn đào tạo với nhu cầu thị trường.
Cùng với đó là chính sách đào tạo lại đối với lao động bị tác động bởi chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thay đổi cơ cấu năng lượng.
Đáng chú ý, Công đoàn đề xuất tiếp tục cải cách tiền lương và sớm hình thành chủ trương “lương đủ sống” thay cho cách tiếp cận lương tối thiểu, giúp người lao động có thu nhập bảo đảm cuộc sống và từng bước có tích lũy.
Công đoàn cũng đề nghị có giải pháp kiểm soát giá điện, nước, lương thực, xăng dầu và lạm phát để giảm áp lực chi tiêu; mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp đối với cả khu vực phi chính thức.
Về nhà ở, kiến nghị tập trung phát triển nhà ở xã hội cho công nhân thuê hoặc thuê mua, ưu tiên bố trí gần khu công nghiệp, khu kinh tế; đồng thời triển khai các gói tín dụng ưu đãi dài hạn và kiểm soát tình trạng đầu cơ, mua bán chênh lệch.
Đối với thực thi pháp luật, Công đoàn đề nghị tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các vi phạm về lao động, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động; đặc biệt là tình trạng nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội và doanh nghiệp bỏ trốn.
Cùng với đó là tăng kiểm tra an toàn thực phẩm, kiểm soát hàng hóa thiết yếu phục vụ người lao động.
Về điều kiện hoạt động của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn mới, Tổng Liên đoàn đề nghị tiếp tục nghiên cứu mô hình tổ chức phù hợp sau sắp xếp bộ máy; thí điểm cơ chế tuyển dụng cán bộ công đoàn trưởng thành từ cơ sở; bảo đảm biên chế công đoàn chuyên trách tương xứng nhiệm vụ.
Ngoài ra, kiến nghị nghiên cứu việc thành lập công đoàn tại các cơ quan hành chính, lực lượng vũ trang và đơn vị sự nghiệp hưởng 100% lương từ ngân sách nhằm tăng cường đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động.
"Các kiến nghị trên phản ánh mong muốn chung của đông đảo công nhân, người lao động và cán bộ công đoàn cả nước, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng quan tâm xem xét, giải quyết", lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho hay.
