Chiều 23-4, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP Hà Nội và TP.HCM về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt liên quan. Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư để “sớm nhất có đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, hiệu quả tối ưu nhất”.
Dự án đường sắt trục Bắc - Nam đang ở bước quan trọng
Theo Bộ Xây dựng, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; đang lập đề cương nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ mời thầu gói tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời đường điện, xây dựng khu tái định cư.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết nhiệm vụ quan trọng hiện nay là lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và đối tác cung cấp, chuyển giao công nghệ.
Với các dự án khác, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy cho biết công tác quy hoạch, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, giải phóng mặt bằng, chi phí đầu tư đối với các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng đang được triển khai.
Về hành lang pháp lý, đến nay, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành 606 quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; 106 quy chuẩn, tiêu chuẩn cho tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; 636 quy chuẩn, tiêu chuẩn cho các dự án đường sắt đô thị. Đồng thời, Bộ Xây dựng đang rà soát 16.105 định mức xây dựng để sửa đổi, bổ sung phù hợp yêu cầu mới.
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết thành phố đang chuẩn bị khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng; triển khai các tuyến đường sắt đô thị như Ga Hà Nội - Yên Sở, Hà Đông - Xuân Mai, Nhổn - Ga Hà Nội, Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, Văn Cao - Láng - Hòa Lạc.
Tại TPHCM, Phó Chủ tịch UBND TP Bùi Xuân Cường cho hay thành phố đang rà soát, tích hợp quy hoạch 28 tuyến đường sắt đô thị; tiếp tục triển khai các tuyến như Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Cần Giờ, Bến Thành - Thủ Thiêm.
TP.HCM đề nghị Bộ Xây dựng sớm bàn giao mốc giới, hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; sớm có phương án thiết kế ga cuối để phục vụ phát triển đô thị theo mô hình TOD.
Các địa phương cũng đề nghị sớm hoàn thiện bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về đường sắt đô thị để áp dụng thống nhất; Bộ Tài chính sớm báo cáo Chính phủ về nhiệm vụ đầu tư tổ hợp công nghiệp đường sắt.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá các bộ, ngành, địa phương đã chủ động triển khai các dự án. Đây là các dự án quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dài hạn, mở rộng hợp tác quốc tế.
Ông nhấn mạnh đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam là nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội. Đồng thời, phải đánh giá tổng thể các yếu tố kinh tế, tài chính, đối ngoại, mô hình quản lý, vận hành.
Đặc biệt, cần chú trọng chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, tiến tới tự chủ, phát triển ngành công nghiệp đường sắt.
Lãnh đạo Chính phủ cũng nhắc lại bài học từ một số dự án đường sắt đô thị trước đây do sử dụng công nghệ khác nhau, quy chuẩn chưa thống nhất nên không kết nối được. “Những hạn chế này cần tránh lặp lại”- lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng cùng các bộ liên quan sớm hoàn thiện, phê duyệt quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ, hiện đại. Đây là cơ sở lựa chọn công nghệ, nhà thầu, bảo đảm chuyển giao công nghệ thực chất, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa.
Dự án đang ở giai đoạn quan trọng trong việc lựa chọn tư vấn, nhà thầu và Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm về quyết định này trên cơ sở đề xuất của các bộ.
Đa dạng nguồn vốn, đào tạo nhân lực từ sớm
Phó Thủ tướng yêu cầu tính toán kỹ nguồn vốn, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, tạo lan tỏa cho tăng trưởng. Mục tiêu là xây dựng tuyến đường sắt hiện đại, có tầm nhìn dài hạn, từng bước tự chủ công nghệ.
Nguồn vốn cần đa dạng từ ngân sách nhà nước, vốn ODA, đầu tư tư nhân và hợp tác công - tư, cụ thể cho từng dự án.
Về nhân lực, ông yêu cầu phải chuẩn bị từ sớm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đào tạo từ cơ bản đến nâng cao, gắn với thực tiễn vận hành. Nguồn lực đào tạo huy động từ ngân sách, doanh nghiệp và xã hội hóa.
Đối với định mức, đơn giá, yêu cầu xây dựng phù hợp thực tế, bảo đảm tầm nhìn dài hạn.
Đối với các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng, Phó Thủ tướng cho rằng sẽ thúc đẩy giao thương, du lịch với Trung Quốc, kết nối với Nga và Trung Á.
Trong đó, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn, gắn với chuyển giao công nghệ và chú trọng cảnh quan.
Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương có tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua triển khai ngay giải phóng mặt bằng, tái định cư tại các khu vực đã xác định hướng tuyến, sẵn sàng triển khai khi dự án được phê duyệt.
Về phát triển đô thị theo mô hình TOD dọc tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, ông nhấn mạnh việc lựa chọn hướng tuyến rất quan trọng. Mỗi nhà ga sẽ là một trung tâm kinh tế, do đó các địa phương cần chủ động quy hoạch để khai thác hiệu quả.
Đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá hai địa phương đã đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần khắc phục sự khác biệt về quy chuẩn, tiêu chuẩn để bảo đảm kết nối đồng bộ.
Đồng thời, nghiên cứu phát triển thêm các tuyến tàu điện ngầm, tạo thuận lợi cho người dân, bảo đảm an toàn, thích ứng biến đổi khí hậu.
Phó Thủ tướng khẳng định sẵn sàng làm việc với các bộ, ngành, địa phương để xử lý kịp thời các vướng mắc.
Ông tin tưởng với sự chỉ đạo của Trung ương và sự vào cuộc của các bên, mục tiêu phát triển ngành đường sắt theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng sẽ đạt được.
