Tháng 11-2009, Công ty TNHH Sơn Trường ký hợp đồng thuê gần 106 ha đất ruộng của 812 hộ dân xã Khởi Nghĩa để triển khai dự án vùng sản xuất nông nghiệp tập trung.
5.000 dân có nguy cơ thiếu đói
Nhận đất, Công ty Sơn Trường liền phá bờ bao và hệ thống thủy lợi để biến cánh đồng thành vùng sản xuất chuyên canh “nông trang liên minh”. Hầu hết các hộ dân vội vã bán trâu bò, chuẩn bị vào làm trong nông trang này để được trả lương như công nhân. Thế nhưng vùng sản xuất tập trung sau đó chỉ mọc lên 4 ha rau muống và 2 ha lúa gieo sạ.
Đến ngày 10-3, Công ty Sơn Trường đột ngột gửi thư tới từng hộ dân xã Khởi Nghĩa công bố đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê đất vì “lý do tầng đất sình lầy, không thể cơ giới hóa”. Hơn 800 hộ dân khóc dở mếu dở bởi bờ bao các thửa ruộng đã bị phá bỏ, hệ thống thủy lợi bị băm nát. Theo hợp đồng thuê đất, khi trả lại ruộng đất cho nông dân, Công ty Sơn Trường phải “hoàn trả mặt bằng sản xuất ngay”. Tuy nhiên, đến nay đã gần ba tháng, việc cải tạo, hoàn trả ruộng cho dân vẫn chưa được tiến hành.
Có mặt tại xã Khởi Nghĩa những ngày cuối tháng 5, chúng tôi chứng kiến cả cánh đồng mênh mông hơn 100 ha đang bị bỏ hoang, cỏ mọc cao ngất. Ông Nguyễn Văn Dim, Bí thư Đảng ủy xã, cho biết cả xã như đang ngồi trên đống lửa bởi đã cận kề vụ mùa mà chưa có đất để cày cấy. “Đến tháng 8 sẽ không còn thóc ăn, hơn 5.000 dân trong xã có nguy cơ thiếu đói” - ông Dim nói.
Hơn 105 ha đất canh tác của xã Khởi Nghĩa đang bị bỏ hoang. Ảnh: KL
Phá ruộng rồi, đắp trả là xong (?)
Tại cuộc họp chiều 3-6 nhằm giải quyết hậu quả khi Công ty Sơn Trường phá bỏ hợp đồng, Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng Lê Văn Hiền thừa nhận trách nhiệm thuộc về lãnh đạo huyện khi chưa đánh giá hiệu quả thực tiễn đã chỉ đạo xã Khởi Nghĩa triển khai dự án.
Theo ông Hiền, để đưa ruộng đất của xã Khởi Nghĩa vào gieo cấy kịp vụ mùa 2010, cần khẩn trương chia lại ruộng, tiến hành cải tạo đất và khôi phục hệ thống thủy lợi trước 20-6. Kinh phí cải tạo đất và hỗ trợ hai vụ lúa cho dân ít nhất cũng tới 2,6 tỉ đồng. Ngoài ra, huyện còn phải đo vẽ lại bản đồ, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo hợp đồng thuê đất, Công ty Sơn Trường phải bồi thường toàn bộ khoản kinh phí này.
Nhưng ông Tạ Quyết Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Sơn Trường, không chấp thuận mức bồi thường xã và huyện đưa ra. Doanh nghiệp này chỉ chấp nhận hỗ trợ tổng cộng 154 triệu đồng. “Không thì để chúng tôi tự làm, chỉ hai tuần là hoàn trả đầy đủ. Cái gì chúng tôi phá ra sẽ đắp trả, cái gì đắp vào lại phá ra” - ông Thắng nói.
Đến nay hai bên vẫn không thỏa thuận được, người dân thì đang hết sức lo lắng khi mùa vụ gieo cấy cận kề mà không có ruộng. UBND huyện đã phải “chữa cháy” bằng cách trích ngân sách hỗ trợ, đồng thời yêu cầu dân đóng góp một phần.
“Siêu” dự án
Thật ra hơn 105 ha ruộng ở xã Khởi Nghĩa chỉ là một phần nhỏ của dự án sản xuất nông nghiệp tập trung được Công ty Sơn Trường triển khai từ tháng 9-2009. Dự án này có tổng diện tích 2.300 ha, vốn đầu tư 150 tỉ đồng. Cuối năm 2009, Công ty Sơn Trường đã rầm rộ ký hợp đồng thuê 454 ha ruộng của hơn 5.400 hộ dân ba huyện An Lão, Tiên Lãng và Vĩnh Bảo xây dựng vùng sản xuất. Nhưng rồi phần lớn ruộng cũng bị bỏ hoang.
Dự án trên ngay từ đầu đã thiếu tính thuyết phục. Dự án được viết trên bốn trang giấy, nội dung chính là thuê ruộng đất của nông dân trong năm năm để xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp tập trung. Vậy nhưng dự án không hề đưa ra phương án sản xuất, không mô hình thử nghiệm, cũng không xác định trồng cây gì, nuôi con gì.
Vậy nhưng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Hải Phòng đã có công văn đề nghị các huyện tạo điều kiện giới thiệu đất cho Công ty Sơn Trường triển khai dự án. Lãnh đạo ba huyện An Lão, Tiên Lãng và Vĩnh Bảo đã chỉ đạo cấp dưới triển khai nên kết cuộc thành “dự án cỏ” như nêu trên.
KIM LINH
