Ngày 8-4, FTSE Russell đã công bố báo cáo phân loại thị trường giữa kỳ, xác nhận thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21-9 tới. Việc đưa Việt Nam vào các chỉ số chứng khoán toàn cầu của FTSE Russell sẽ được thực hiện theo nhiều đợt, bắt đầu từ tháng 9 năm nay và kết thúc vào năm 2027.
FTSE Russell cũng công bố danh mục cổ phiếu Việt Nam đáp ứng các tiêu chí sàng lọc đủ điều kiện của chỉ số FTSE Global All Cap dựa trên dữ liệu tính đến thời điểm kết thúc giao dịch ngày 31-12-2025.
Hơn 1 tỉ USD sẽ chảy vào thị trường sau nâng hạng
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là bước ngoặt quan trọng khẳng định sự phát triển, sự công nhận của cộng đồng đầu tư toàn cầu đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Từ đó, góp phần thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, nâng cao thanh khoản và củng cố vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Ước tính của VNDirect, dòng vốn ETF mô phỏng FTSE có thể giải ngân khoảng 1 tỉ USD trong giai đoạn đầu, trong khi tổng dòng vốn (bao gồm cả quỹ chủ động) có thể đạt 3,5-5 tỉ USD trong trung hạn, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có tỷ lệ chuyển nhượng tự do tốt.
Tuy nhiên, dòng vốn này sẽ phân bổ theo lộ trình; quỹ chủ động thường đi trước 6-12 tháng, còn dòng vốn thụ động sẽ tập trung vào các kỳ cơ cấu.
Còn theo tính toán của Công ty CP chứng khoán VPBank (VPBankS), dòng vốn thụ động có thể đạt khoảng 1,7 tỉ USD khi hoàn tất quá trình nâng hạng, chưa tính dòng vốn chủ động. Quy mô tài sản của các quỹ chủ động có thể gấp nhiều lần quỹ ETF, do đó tổng dòng vốn tiềm năng lớn hơn đáng kể.
Dữ liệu từ các thị trường trước đây cho thấy dòng vốn nước ngoài thường tăng mạnh sau nâng hạng, có thể gấp 5–7 lần so với trước đó. Tuy nhiên, VPBankS cũng lưu ý, thị trường không tăng ngay, do vẫn chịu tác động từ yếu tố vĩ mô.
Dòng vốn chưa vào ngay, cần tính toán thời điểm
Ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng, Giám đốc Phân tích SSI Research - nhận định: Việc Việt Nam vượt qua kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE Russell và tiến tới nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là phù hợp với kỳ vọng. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý, tác động của sự kiện này không diễn ra ngay lập tức.
Dòng vốn từ các quỹ thụ động sẽ bắt đầu giải ngân từ tháng 9-2026, không diễn ra ngay khi có thông tin nâng hạng. Quá trình này được chia thành 4 đợt. Đợt đầu tiên vào tháng 9-2025, tiếp theo là tháng 3-2027 với tỷ trọng khoảng 20%. Hai đợt còn lại giải ngân phần lớn dòng vốn.
Đáng chú ý, dòng tiền đợt đầu chỉ khoảng hơn 150 triệu USD, do đó tác động ngắn hạn không lớn.
Ngoài ra, kinh nghiệm từ các thị trường như Qatar, UAE, Kuwait, Saudi Arabia, Romania và Iceland cho thấy diễn biến sau nâng hạng không đồng nhất. Một số thị trường ghi nhận điều chỉnh trong năm đầu tiên. Tuy vậy, trong trung hạn, đa số đạt mức tăng trưởng 20–50% trong vòng 3 năm.
"Điều này cho thấy nâng hạng đóng vai trò là động lực trung hạn, thay vì tạo hiệu ứng tăng giá tức thời", đại diện SSI nói và nhấn mạnh, diễn biến thị trường vẫn phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng như vĩ mô, tăng trưởng lợi nhuận và định giá.
Tuy nhiên, điểm cốt lõi của nâng hạng nằm ở thay đổi cấu trúc thị trường. Khi đạt tiêu chuẩn quốc tế, thị trường vốn Việt Nam được cải thiện về khả năng tiếp cận, minh bạch và vận hành. Sau FTSE Russell, mục tiêu tiếp theo là MSCI. Quá trình này phụ thuộc vào việc tiếp tục cải cách các tiêu chí về tiếp cận thị trường, minh bạch thông tin và cơ chế vận hành.
"Ý nghĩa quan trọng nhất là việc mở cửa hệ sinh thái nhà đầu tư toàn cầu. Khi các tổ chức tài chính quốc tế tham gia, các vấn đề về hạ tầng và vận hành sẽ được cải thiện, tạo nền tảng cho MSCI đánh giá lại Việt Nam", ông Hưng kỳ vọng.
Chung quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Nghiên cứu và phát triển khách hàng cá nhân Công ty CP Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhấn mạnh tác động từ thông tin nâng hạng sẽ không đáng kể vì thông tin đó đã sớm được dự báo. Chuyên gia cũng nhấn mạnh dòng vốn ngoại sẽ không vào ngay lập tức như suy nghĩ của nhiều người, mà dự kiến gần đến tháng 9 quỹ ngoại mới mua vào.
Theo ông Minh, ở giai đoạn đầu tiên, dòng vốn có thể chỉ đổ vào khoảng 30 cổ phiếu của các doanh nghiệp đầu ngành, vốn hóa lớn và tỷ lệ “room” nước ngoài còn nhiều. Tuy nhiên, tổng vốn đợt này chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, khoảng 10% dòng vốn ngoại dự kiến đổ vào thị trường Việt Nam.
Những giai đoạn sau đó, FTSE Russell sẽ có thêm rất nhiều loại chỉ số, và phân bổ đều cho cổ phiếu của các doanh nghiệp có vốn hóa thị trường từ 1.000 tỉ - 10.000 tỉ đồng và cổ phiếu được các doanh nghiệp nhỏ có vốn hóa dưới 1.000 tỉ đồng phát hành.
Song, đưa ra lưu ý với đầu tư, chuyên gia SSI nhấn mạnh không nên giao dịch ngắn hạn theo thông tin nâng hạng. Nâng hạng là quá trình thay đổi cách nhìn của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam, việc chạy theo biến động ngắn hạn có thể khiến bỏ lỡ cơ hội dài hạn.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Nguyễn Đức Khang, Trưởng phòng phân tích Chứng khoán Pinetree, cho rằng nhà đầu tư cần giữ “cái đầu lạnh”. Theo ông Khang, dòng vốn khi nâng hạng chính thức diễn ra sẽ đến từ các quỹ ETF bị động, song quy mô ước tính khoảng 600-800 triệu USD (15.000-20.000 tỉ đồng) là khá khiêm tốn nếu so với lượng bán ròng hơn 125.000 tỉ đồng năm 2025 và hơn 30.000 tỉ đồng từ đầu năm 2026 đến nay.
Ông Khang cũng lưu ý các quỹ chủ động không đầu tư dựa trên “nhãn dán” thị trường mà dựa vào triển vọng lợi nhuận, ổn định vĩ mô và chênh lệch lãi suất. Trong bối cảnh lợi suất hoán đổi VNĐ/USD vẫn trên 4% và thanh khoản hệ thống còn căng thẳng, dòng vốn chủ động khó quay lại ngay lập tức.
