Sáng 26-3, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM phối hợp tổ chức hội thảo đổi mới mô hình quản trị phát triển dựa trên khoa học, công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Khoa học công nghệ làm lực kéo trung tâm
Phát biểu mở đầu hội thảo, TS Đặng Đức Anh, quyền Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho biết, trong bối cảnh hiện nay, mô hình quản trị truyền thống dần bộc lộ nhiều hạn chế. Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới với những mục tiêu tăng trưởng cao, đòi hỏi mô hình quản trị phát triển cần có sự thay đổi để đáp ứng yêu cầu.
Theo ông, TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, nhất là sau khi sáp nhập, do vậy đang đứng trước yêu cầu phải đi đầu trong thay đổi mô hình phát triển.
TS Đặng Đức Anh cho biết TP.HCM và cả nước đang đứng trước các thay đổi vĩ mô liên quan đến dịch chuyển chuỗi cung ứng, yêu cầu có dòng vốn đầu tư chất lượng cao, kinh tế xanh, kinh tế số và sức ép cạnh tranh giữa các nước trên thế giới ngày càng căng thẳng.
Nếu không thay đổi mô hình quản trị mới dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số, TP.HCM có thể đối mặt với kịch bản tăng trưởng không như kỳ vọng, suy giảm tính cạnh tranh so với các đô thị lớn trong khu vực.
Ngược lại, khi tận dụng tốt khoa học công nghệ, TP.HCM sẽ vươn lên thành trung tâm tài chính mới của Đông Nam Á.
TS Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, thông tin gần đây, các học giả và nhà nghiên cứu đang đề xuất mô hình tăng trưởng “hai tốc độ” cho TP.HCM. “Những gì chúng ta đang làm tốt, đang tăng trưởng tốt thì sẽ duy trì tốc độ ổn định đó. Đồng thời, phải có một tốc độ thứ hai dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thúc đẩy tăng trưởng bứt phá, tạo một gia tốc lớn cho 10 năm tới để đạt tăng trưởng hai con số” – ông Hòa nói.
Theo ông Hòa, nếu lấy khoa học công nghệ làm lực kéo trung tâm, chuyển đổi số là động lực chính của hệ thống, thì hạ tầng số và dữ liệu số cộng lại với nhau sẽ trở thành một nguồn lực rất lớn. Tuy nhiên, hạ tầng số và dữ liệu số hiện chưa đồng bộ, thông suốt.
Ông dẫn chứng các sở, ngành của TP trong quá trình tạo lập và xây dựng dữ liệu vẫn chưa thể kết nối được với nhau. Công an TP cũng đang rất cố gắng tìm cách kết hợp hệ thống này với dữ liệu chung, chuẩn bị cho việc xây dựng Trung tâm Dữ liệu Quốc gia C12 tại Long Sơn, thuộc khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.
Song song đó, cần thiết lập các trật tự cạnh tranh mới dựa trên AI, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. TP.HCM cũng đang nỗ lực thúc đẩy sự lan tỏa của công nghệ 5G.
Đối với vấn đề dữ liệu, TP.HCM nhận thức đây là một bài toán rất lớn và gắn kết chặt chẽ với AI. TP.HCM cũng như Việt Nam không thể cạnh tranh nổi với các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới. Do đó, chúng ta phải đi theo hướng chuyên ngành, áp dụng vào y tế, giáo dục, kinh doanh, hoặc các môi trường tài chính quốc tế.
Thiếu hệ sinh thái khoa học công nghệ
Tại hội thảo, ông Lê Quốc Cường, Phó trưởng ban Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM, nhấn mạnh từ khi Nghị quyết 57 ban hành, quản trị dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành câu chuyện trọng tâm.
Cùng với chuyển đổi số, đây chính là “lực kéo” trung tâm để chuyển đổi sang mô hình quản trị hiện đại. Theo ông, thể chế, dữ liệu, công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phải được kết hợp chặt chẽ để giúp hoạch định chính sách và hành động nhanh chóng trong môi trường liên tục biến đổi.
Tuy nhiên, ông Cường chỉ ra điểm nghẽn hiện nay là TP.HCM vẫn đang thiếu một hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh. “Đích đến cuối cùng của quản trị là tăng trưởng bền vững dựa trên nền tảng công nghệ mới. Do đó, cần có trụ cột liên kết chặt chẽ mô hình “ba nhà” (Nhà nước - Viện/Trường - Doanh nghiệp) nhằm tạo ra không gian kinh tế mới, phát triển nhanh nhưng bền vững” – ông Cường bày tỏ.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Cường cho rằng cần cơ chế và nguồn lực để các trường, viện nghiên cứu tạo ra công nghệ xứng tầm, tiến tới làm chủ công nghệ cao. Ông dẫn chứng: “Chúng ta đang loay hoay với ngành vi mạch nhưng trong chuỗi giá trị đó, chúng ta tạo ra cái gì và làm được khâu nào? Cơ chế này cần ban hành và thực thi nhanh chóng”.
Ông đề nghị thúc đẩy chuyển hóa tri thức và cơ chế thành sản phẩm thực tế, mang lại giá trị kinh tế. Chủ thể nòng cốt cho việc này là các trung tâm đổi mới sáng tạo, các vườn ươm và chính bản thân doanh nghiệp.
Ông cũng phân tích các doanh nghiệp thường e ngại rủi ro đầu tư, còn nhà khoa học lại gặp khó trong khâu bán hàng. Do đó, rất cần các tổ chức trung gian làm cầu nối, đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò của các quỹ đầu tư nhà nước và tư nhân.
Ngoài ra, phải có cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp chủ động đổi mới sáng tạo. Ông Cường cho rằng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải thúc đẩy họ đổi mới sáng tạo thì mới phát triển được; nếu không họ sẽ mãi chỉ cung cấp các dịch vụ cơ bản.
“Khi đã nói đến đổi mới sáng tạo, cả quốc gia phải cùng thực hiện mới thành công. Doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt, nhưng sự thành công nền tảng vẫn đến từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa” – ông Cường bày tỏ.
