Chiều 22-4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Nhiều hành vi cấm chưa có chế tài xử lý
Góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (đoàn TP.HCM) cho hay dự thảo quy định bốn nguyên tắc hoạt động của luật sư công, trong đó có yêu cầu “tuân theo quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư”.
Theo quy định này, luật sư công sẽ tuân thủ theo Bộ quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư do Liên Đoàn Luật sư ban hành, gồm 32 quy tắc. Tuy nhiên, trong số này, nhiều quy tắc không phù hợp với đặc thù của luật sư công.
“Đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc, rà soát 32 quy tắc để quy định ngay trong dự thảo Nghị quyết này cho phù hợp với đặc thù của luật sư công”- Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM kiến nghị.
Liên quan đến các hành vi bị nghiêm cấm, bà Hạnh cho hay dự thảo quy định năm hành vi cấm đối với luật sư công, dù vậy, chỉ có hành vi “Cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng ngoài khu vực nhà nước” là có chế tài với hình thức “bị thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư”.
Việc vi phạm các hành vi cấm khác, dự thảo Nghị quyết không đề cập đến việc có bị chế tài hay không, do vậy, nữ đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, đánh giá thêm.
Ngoài ra, đại biểu đoàn TP.HCM đề xuất bổ sung thêm hành vi cấm: “Từ chối hoặc không tiếp tục thực hiện, giải quyết vụ việc được giao mà không có lý do chính đáng, trừ trường hợp quy định tại Nghị quyết này hoặc theo quy định của pháp luật về tố tụng”.
Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM cho rằng luật sư công, ngoài thực hiện nhiệm vụ của luật sư theo quy định của Nghị quyết này, họ còn là công chức, viên chức. Bởi vậy, việc tiếp nhận các vụ việc là theo sự phân công và họ có nghĩa vụ theo đuổi vụ việc đến cùng, trừ trường hợp có lý do chính đáng hoặc không được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng.
Đề xuất về chế độ, chính sách với luật sư công
Một nội dung đáng chú ý khác, liên quan đến chế độ, chính sách đối với luật sư công, dự thảo Nghị quyết định luật sư công hưởng hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng theo vụ, việc.
Cụ thể, dự thảo quy định ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Trường hợp luật sư công được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ hằng tháng thì chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ cao nhất.
Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho một buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho hay quy định này được nhiều ĐBQH có ý kiến tại phiên thảo luận Tổ, trong đó, có ý kiến đề nghị luật sư công chỉ nên hưởng chế độ bồi dưỡng theo vụ việc, không nên hưởng hỗ trợ hàng tháng.
Tại báo cáo 256 ngày 22-4, cơ quan chủ trì giải trình nội dung này thể chế hoá theo định hướng của Kết luận 23 của Bộ Chính trị và đề nghị giữ nguyên như dự thảo.
Nêu quan điểm cá nhân, bà Hạnh cho rằng nguồn của luật sư công phần lớn từ cán bộ, công chức, viên chức. Số lượng vụ việc có tính chất pháp lý phát sinh mỗi cơ quan, đơn vị không giống nhau, việc cử tham gia các vụ việc ở các cơ quan, đơn vị khác còn phụ thuộc vào chuyên môn và sở trường của luật sư công.
Vậy nên có thể có tình trạng trong tháng, luật sư công không nhận vụ việc nào, nghĩa là không thực hiện nhiệm vụ luật sư công, nhưng vẫn được hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng. Trong khi đó, nguyên tắc hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng theo Nghị quyết 197 của Quốc hội là thực hiện nhiệm vụ trực tiếp, thường xuyên.
Bà Hạnh đề nghị cân nhắc khi ban hành Nghị định của Chính phủ về nội dung này, cần bổ sung thêm điều kiện được hưởng, như trong tháng phải có phát sinh vụ việc có tính chất pháp lý…
Hoặc cũng có thể quy định các điều kiện không được hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng, như đang trong thời gian nghỉ không hưởng lương, điều trị ốm đau dài ngày, nghỉ thai sản… để việc hưởng chính sách đảm bảo công bằng, phù hợp.
Ở chiều ngược lại, đại biểu đoàn TP.HCM cho rằng có thể có trường hợp luật sư công đảm nhận các vụ việc pháp lý rất phức tạp, phải đầu tư nhiều công sức và thời gian, kể cả làm ngoài giờ. Khi đó, mức 0,5 lần mức lương cơ sở cho 1 buổi làm việc là thấp, chưa tương xứng.
“Cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung quy định về việc giao HĐND cấp tỉnh, tuỳ khả năng cân đối ngân sách và xác định tính chất phức tạp về pháp lý của các vụ việc để ban hành chính sách hỗ trợ thêm phù hợp”- bà Hạnh đề xuất.
Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM nhận xét dự thảo Nghị quyết hiện không có quy định về cơ quan quản lý Nhà nước và nội dung quản lý nhà nước về luật sư công, mặc dù khoản 1 điều 9 dự thảo có đề cập đến trách nhiệm của “cơ quan quản lý nhà nước về luật sư công” trong việc giới thiệu luật sư công theo đề nghị của cơ quan, tổ chức.
Trong khi đó, KL 23 đã định hướng giao “Chính phủ, Bộ Tư pháp, UBND cấp tỉnh và Sở Tư pháp là cơ quan quản lý nhà nước về luật sư công”.
“Chế định luật sư công là chế định được thực hiện thí điểm, do đó, công tác quản lý nhà nước cần thiết phải được thể hiện ngay trong Nghị quyết này, để thể chế hoá đầy đủ nội dung trong Kết luận 23 của Bộ Chính trị. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ quy định chi tiết các nội dung quản lý nhà nước của bộ ngành và địa phương cho phù hợp”- bà Hạnh kiến nghị.
