Sáng 20-4, tiếp tục kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Nghị quyết dự kiến có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-10-2026 và được thực hiện thí điểm đến hết ngày 30-9-2028.
Luật sư công không bao gồm các viên chức đang thực hiện trợ giúp pháp lý
Dự thảo đề xuất việc thí điểm luật sư công được tổ chức và thực hiện tại 8 bộ: Quốc phòng, Công an, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công Thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường); và 10 UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Theo dự thảo, Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước mà đại diện chủ sở hữu là các cơ quan nêu trên; được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. Luật sư công không bao gồm các viên chức đang thực hiện trợ giúp pháp lý.
“Tiêu chuẩn luật sư công phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư; có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn”- Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh và cho biết phạm vi công việc của luật sư công bao gồm tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng trong các vụ việc trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho dự án phát triển; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp; thực hiện các nhiệm vụ pháp lý khác trong khu vực nhà nước.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho hay Ủy ban này tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết để kịp thời thể chế hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.
“Dự thảo Nghị quyết không có nội dung trái Hiến pháp, nhưng có một số nội dung khác với quy định của luật hiện hành hoặc chưa được luật hiện hành quy định”- ông Phan Chí Hiếu nói.
Liên quan đến tiêu chuẩn luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy cho rằng các quy định về tiêu chuẩn của luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công đã bám sát Kết luận số 23-KL/TW.
Cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành các quy định này; đồng thời, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại dự thảo Nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và việc thực hiện nhiệm vụ của luật sư công để vừa bảo đảm thực hiện tốt vai trò luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý đội ngũ này.
Nhiều chế độ, chính sách vượt trội dành cho luật sư công
Một trong những nội dung đáng chú ý, dự thảo Nghị quyết dành một điều quy định về chế độ, chính sách đối với luật sư công. Theo đó, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Trường hợp luật sư công được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ hằng tháng thì chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ cao nhất.
Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho một buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở.
Khoản hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng vụ, việc nêu trên không dùng để tính đóng, hưởng chế độ bảo hiểm xã hội. Thu nhập từ công việc của luật sư công theo quy định tại Nghị quyết này được miễn thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.
Dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết về chế độ, chính sách, kinh phí bảo đảm cho hoạt động của luật sư công.
Thẩm tra nội dung này, ông Phan Chí Hiếu cho hay Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí quy định chế độ hỗ trợ hằng tháng và chế độ bồi dưỡng theo vụ, việc đối với luật sư công. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị chỉ áp dụng chế độ này đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng đối với luật sư công là người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước.
Tuy nhiên, ông Hiếu cho hay có ý kiến trong cơ quan thẩm tra cho rằng chính sách hỗ trợ hằng tháng đối với luật sư công là không phù hợp, vì luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc; đề nghị chỉ quy định luật sư công được hưởng phụ cấp theo vụ, việc.
Cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung chính sách đối với luật sư công để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.
Ý kiến khác
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) cho rằng Nghị quyết 197 quy định chế độ, chính sách cho người làm công tác xây dựng pháp luật với tính chất đây là công việc làm thường xuyên, hàng ngày.
Theo đó, người trực tiếp, thường xuyên làm công tác tham mưu nghiên cứu chiến lược, chính sách, xây dựng pháp luật tại một số cơ quan, đơn vị được hưởng hỗ trợ hằng tháng bằng 100% mức lương theo hệ số lương hiện hưởng (không bao gồm phụ cấp).
Trong khi đó, luật sư công là kiêm nhiệm, “không thể ngồi không cũng được hưởng hỗ trợ 100% lương, làm việc gì lại được hưởng thêm 0,5 mức lương cơ sở cho mỗi buổi làm việc”.
“Quy định như vậy không ổn”- ông Nguyễn Trường Giang nói và đề xuất dự thảo nên quy định theo hướng luật sư công có thể được bồi dưỡng mức gấp đôi cho mỗi ngày làm việc so với mức quy định tại dự thảo, nhưng nếu không làm thì không được hưởng.
Đồng tình, đại biểu Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) cho rằng Nghị quyết 197 quy định chính sách cho những người làm việc chuyên trách.
“Đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm không được hưởng chính sách này, chỉ đại biểu Quốc hội chuyên trách mới được hưởng. Luật sư công làm việc kiêm nhiệm nhưng cùng lúc lại được hưởng hai chế độ, vừa được hưởng chính sách cho người chuyên trách, vừa được hưởng chế độ theo vụ việc”- ông Minh nói và cho rằng quy định như dự thảo là trái với tinh thần Nghị quyết 197, cũng không công bằng với các đối tượng là cán bộ, công chức khác.
Đồng tình với ý kiến của đại biểu Giang, ông Minh đề xuất dự thảo có thể quy định nâng chế độ theo vụ việc lên, nhưng chỉ được trả chế độ, chính sách theo vụ việc, không nên áp dụng theo chế độ quy định tại Nghị quyết 197.
