Thực hiện chỉ đạo của Văn phòng Chính phủ về việc xây dựng Nghị định quy định hoạt động của sàn dữ liệu theo thủ tục rút gọn, Bộ Công an đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu và xây dựng dự thảo nghị định.
Luật Dữ liệu 2024 có hiệu lực từ ngày 1-7-2025 đã tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động quản lý, khai thác và phát triển dữ liệu. Ngày 30-6-2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 169/2025, quy định hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu; có hiệu lực từ ngày 1-7-2025.
Tuy nhiên, các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào điều kiện cấp phép kinh doanh, chưa bao quát đầy đủ cơ chế vận hành của sàn dữ liệu.
Vì vậy, việc xây dựng nghị định riêng về hoạt động của sàn dữ liệu được đánh giá là cần thiết nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn hóa quy trình vận hành và bảo đảm tính thống nhất với các quy định hiện hành.
Có 2 loại sàn dữ liệu
Dự thảo nghị định quy định về hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ sàn dữ liệu và hoạt động thử nghiệm dữ liệu trên sàn dữ liệu, đồng thời quy định điều kiện tham gia, điều kiện đối với dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu được giao dịch trên sàn.
Theo dự thảo, sàn dữ liệu được chia thành hai loại, gồm Sàn dữ liệu quốc gia và các sàn dữ liệu khác.
Sàn dữ liệu quốc gia do Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu, thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia, Bộ Công an xây dựng, quản lý, vận hành và giám sát hoạt động. Sàn này cung cấp dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu khác do cơ quan Đảng, Nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội quản lý, cùng với dữ liệu do tổ chức, cá nhân khác cung cấp.
Đối với các sàn dữ liệu khác, dự thảo cho phép cung cấp dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan chủ quản quản lý đối với đơn vị sự nghiệp công lập và dữ liệu do tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước cung cấp.
Trung tâm dữ liệu quốc gia có trách nhiệm hướng dẫn kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ kỹ thuật để các sàn dữ liệu khác triển khai thống nhất, đồng bộ.
Dự thảo cũng quy định nguyên tắc xác định giá và chia sẻ doanh thu từ giao dịch dữ liệu trên sàn. Đối với sản phẩm, dịch vụ gia tăng sử dụng thông tin từ cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin do bộ, ngành quản lý, việc thu giá thực hiện theo pháp luật về giá. Bộ, ngành quản lý cơ sở dữ liệu có thẩm quyền ban hành giá cụ thể, giá tối đa hoặc khung giá phù hợp với từng loại sản phẩm, dịch vụ.
Tổ chức cung ứng dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu được quyền quyết định giá đối với quyền khai thác, sử dụng dữ liệu do mình cung cấp. Việc định giá phải tuân thủ quy định của pháp luật về giá và thực hiện công khai, niêm yết theo quy định.
Dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân được giao dịch trên sàn dưới hình thức cấp phép quyền khai thác, sử dụng theo quy định pháp luật. Việc chia sẻ doanh thu từ giao dịch dữ liệu được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Sàn dữ liệu là nền tảng cung cấp tài nguyên liên quan đến dữ liệu để phục vụ nghiên cứu, phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; là môi trường để giao dịch, trao đổi dữ liệu và các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến dữ liệu.
Dữ liệu không được phép giao dịch bao gồm: Dữ liệu gây nguy hại đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, cơ yếu; dữ liệu không được chủ thể dữ liệu đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; dữ liệu khác bị cấm giao dịch theo quy định của pháp luật.
Điều 42 Luật Dữ liệu 2024
Điều kiện tham gia và quy trình giao dịch dữ liệu
Điều kiện tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu của tổ chức, cá nhân và điều kiện đối với dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu được quy định tại Chương IV của dự thảo nghị định.
Theo đó, tổ chức là pháp nhân Việt Nam phải được thành lập, hoạt động hợp pháp tại Việt Nam và không trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể hoặc phá sản theo quy định pháp luật.
Đối với pháp nhân nước ngoài, tổ chức phải được thành lập hợp pháp theo pháp luật nơi đặt trụ sở. Cá nhân tham gia giao dịch phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định.
Dự thảo cũng yêu cầu tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ dữ liệu thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định.
Về dữ liệu được giao dịch, dự thảo quy định dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu phải có nguồn gốc hợp pháp, được chứng minh bằng hồ sơ, tài liệu hợp lệ về việc thu thập, tạo lập hoặc nhận chuyển giao quyền khai thác, sử dụng dữ liệu.
Đối tượng, nội dung, phương pháp và quy trình tạo ra dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu phải bảo đảm minh bạch, tuân thủ quy định pháp luật và được tổ chức cung cấp dịch vụ sàn dữ liệu kiểm tra, xác thực.
Toàn bộ quy trình giao dịch trên sàn dữ liệu, từ đăng ký tài khoản, đăng ký và niêm yết sản phẩm, dịch vụ dữ liệu đến xác lập giao dịch, thanh toán, bàn giao dữ liệu, lưu trữ và truy vết giao dịch đều được quy định trong dự thảo nghị định.
Việc đăng ký tài khoản giao dịch được tích hợp với hệ thống định danh điện tử theo pháp luật về định danh và xác thực điện tử. Công dân, tổ chức Việt Nam đăng ký thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID hoặc phương thức khác do sàn dữ liệu cung cấp.
Tổ chức, cá nhân nước ngoài có thể sử dụng VNeID hoặc thực hiện xác minh bằng hồ sơ pháp lý đã được hợp pháp hóa lãnh sự. Các bên tham gia giao dịch phải mở tài khoản thanh toán hoặc ví điện tử tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán được sàn dữ liệu công bố.
Xác lập giao dịch thông qua hợp đồng điện tử
Dự thảo quy định mọi giao dịch trên sàn dữ liệu phải được xác lập thông qua hợp đồng điện tử.
Hợp đồng phải có các nội dung cơ bản như thông tin các bên, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu, quyền và nghĩa vụ của các bên, mục đích sử dụng, yêu cầu bảo mật, trách nhiệm khi vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp. Hợp đồng chỉ có hiệu lực khi được các bên xác nhận bằng chữ ký số, chữ ký điện tử hoặc phương thức xác nhận điện tử hợp lệ khác.
