Theo tờ The New Zealand Herald ngày 25-7, Philippines đang thay đổi chiến lược đối với Trung Quốc. Manila không còn tìm cách xoa dịu Bắc Kinh với hy vọng đạt được một thỏa thuận công bằng. Thay vào đó, một tàu tuần tra của Philippines đã xua đuổi một tàu của hải quân Trung Quốc trên Biển Đông.

Lực lượng Cảnh sát biển Philippines (PCG) cho biết khi tàu tuần tra BRB Cabra của nước này đang tuần tra tại đá Đồng Thạch ở quần đảo Trường Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam), thì một tàu khảo sát của hải quân Trung Quốc xuất hiện.

Theo thông tin từ Cảnh sát biển Philippines, con tàu mà họ phát hiện có treo cờ Trung Quốc, mang số hiệu 189 "và được đánh dấu bằng các ký tự Trung Quốc". Ngay lập tức, lực lượng này đã tiến lại gần để giám sát hoạt động của con tàu.

Biển Đông: Philippines đổi chiến lược, muốn rạch ròi với Trung Quốc? - ảnh 1
Tàu tuần tra BRB Cabra của Trung Quốc bị lực lượng tuần duyên Philippines phát hiện. Ảnh: SUPPLIED

Tàu Trung Quốc được cho là đã duy trì hướng đi, tốc độ và không đáp lại tín hiệu từ bộ đàm, buộc tàu Philippines phải áp sát và phát loa xua đuổi.

Sự việc nói trên diễn ra chỉ một ngày sau lễ kỷ niệm năm năm ngày Tòa Trọng tài ra phán quyết bác bỏ các yêu sách chủ quyền lịch sử của Trung Quốc ở Biển Đông. Tuy nhiên, một tuần sau đó Manila mới công bố tin tức về cuộc đối đầu.

Dù đây dường như là hoạt động tuần duyên bình thường ở vùng biển quốc gia, nhưng nó đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong lộ trình của chính quyền Manila.

Trong những năm gần đây, Philippines đã tìm cách giảm xung đột với Trung Quốc ở Biển Đông, thay vào đó ủng hộ việc thiết lập ranh giới và hiểu biết lẫn nhau. Tuy nhiên, sự kiên nhẫn đó có vẻ đã không còn nữa.

Philippines sẽ hợp tác chặt hơn với Mỹ?

Trong phần lớn nhiệm kỳ của mình, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tỏ ra nghi ngờ về tương lai của một trong những hiệp ước phòng thủ quan trọng của nước này với Mỹ. Đó là Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA).

Tuy nhiên, điều này gần như đã được bảo đảm.

Ngày 21-7, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana thông báo sẽ không chấm dứt thỏa thuận với Mỹ. Thay vào đó, Manila sẽ sửa đổi một số điều khoản để đối phó các hành động gây hấn liên tục của Bắc Kinh.

"Philippines sẽ không thay đổi VFA, nhưng sẽ có một số phụ lục, thỏa thuận phụ để thực hiện nó" - ông Lorenzana nói.

Theo dự kiến, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin sẽ thăm Manila vào tuần tới. Cuộc gặp với Manila nằm trong khuôn khổ chuyến công du Đông Nam Á của ông Austin. 

Trong một tuyên bố, ông Austin cho biết ông dự định cùng các đối tác Đông Nam Á nhấn mạnh quyền tự do trên biển và đẩy lùi "các tuyên bố vô ích và vô căn cứ" của Bắc Kinh.

"Tôi sẽ làm việc chặt chẽ với các đối tác về cách chúng tôi cập nhật và hiện đại hóa năng lực của mình, cũng như khả năng của chính họ để cùng nhau giải quyết một số hình thức gây hấn và ép buộc" - ông Austin nói.

Động thái đáng ngờ mới của Trung Quốc

Trong tuần này, các ngư dân Philippines đã phát hiện một vật thể lạ đang trôi nổi trên vùng biển gần bãi cạn Scarborough. Sau đó, họ đã bàn giao nó cho hải quân Philippines.

Theo thông tin từ Manila, thiết bị họ thu được có màu đỏ, hình củ ấu, và được vẽ nguệch ngoạc nhiều ký tự Trung Quốc trên bề mặt. Sau khi kiểm tra, họ xác định đây là một phao cảm biến được sử dụng để khảo sát dầu và trầm tích dưới đáy biển.

Giáo sư Jay Batongbacal của Đại học Philippines cho biết việc phát hiện ra cảm biến nằm sâu trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của quốc gia này là một điều đáng lo ngại.

Ông nói: "Việc lắp đặt thiết bị này, ngay cả với mục đích lành mạnh như giám sát đáy biển, vẫn cần thông qua ý kiến của Philippines. Nó được phát hiện trong EEZ và có thể được dùng để thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên, vì vậy Philippines có quyền phản đối điều này".