Tình hình Trung Đông xuất hiện nhiều diễn biến đáng chú ý liên quan phản ứng của nội bộ Mỹ về vấn đề Iran.
Tổng Thư ký NATO từ chối bình luận về tên lửa đạn đạo Iran
Ngày 24-6, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte từ chối cho biết liệu ông có đồng tình với Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Iran nên được sở hữu tên lửa đạn đạo hay không, theo đài CNN.
Tuần trước, ông Trump cho biết ông ủng hộ việc Iran được tiếp cận “một số” tên lửa đạn đạo thông thường, bởi theo ông, đó “không phải là vấn đề”, mặc dù trước đây ông từng kêu gọi loại bỏ mối đe dọa từ chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.
Khi được phóng viên hỏi về vấn đề này bên ngoài Nhà Trắng, ông Rutte nói rằng ông không thể “bình luận về mọi thứ”, và thay vào đó muốn tập trung vào năng lực hạt nhân của Iran.
“Điều quan trọng ở đây đối với NATO là chúng tôi luôn duy trì lập trường nhất quán với tư cách một liên minh, cùng với Mỹ và toàn bộ 32 quốc gia thành viên, rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu năng lực hạt nhân” - ông nói.
Trong chuyến thăm Mỹ, ông Rutte cũng nói rằng Ý đã cho phép 500 máy bay quân sự Mỹ cất cánh từ lãnh thổ Ý để hỗ trợ cuộc chiến Mỹ - Israel chống lại Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto sau đó đã bác bỏ phát ngôn của ông Rutte.
Ông Crosetto cho rằng phát biểu của ông Rutte là “hoàn toàn gây hiểu lầm”, đồng thời khẳng định chính phủ Ý “chỉ cho phép các hoạt động mang tính kỹ thuật và hậu cần, không liên quan tác chiến”.
Chính quyền Mỹ đề nghị quốc hội cấp hàng chục tỉ USD bù vào cuộc chiến Iran
Chính quyền ông Trump đã đề nghị quốc hội cấp bổ sung hơn 67,1 tỉ USD để bù đắp các nguồn lực đã bị tiêu hao do cuộc chiến với Iran, theo một bức thư mà CNN thu thập được.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã gặp gỡ các nghị sĩ trong thời gian chuẩn bị cho đề xuất chính thức này.
Các cơ quan khác cũng đề nghị quốc hội cấp thêm ngân sách do ảnh hưởng từ cuộc chiến, trong đó có hơn 2 tỉ USD cho Bộ An ninh Nội địa nhằm hỗ trợ riêng cho Lực lượng Tuần duyên, hơn 90 triệu USD cho Bộ Năng lượng theo một đề xuất mật liên quan hoạt động tại Iran, và 40 triệu USD cho Bộ Tư pháp.
Đảng Dân chủ sau đó đã chỉ trích yêu cầu của chính quyền.
“Chúng ta cần giảm gánh nặng chi phí cho người dân Mỹ, chứ không phải ký thêm một tấm séc trắng cho ông Trump” - lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, ông Chuck Schumer, viết trên mạng xã hội X sau khi quốc hội nhận được đề nghị này.
Thượng nghị sĩ Patty Murray của bang Washington, thành viên Dân chủ cao cấp nhất trong Ủy ban Phân bổ Ngân sách của Thượng viện, cho biết bà sẽ xem xét đề nghị nhằm bảo đảm các binh sĩ Mỹ được chăm lo đầy đủ.
“Tuy nhiên, tôi sẽ không dễ dàng phê chuẩn thêm hàng chục tỉ USD cho cuộc chiến tự lựa chọn đầy tai hại này” - bà nói.
Thông tin trên xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Trump đã phải đối mặt những chỉ trích gay gắt liên quan cuộc chiến với Iran trong một cuộc họp kín với các nghị sĩ đảng Cộng hòa hôm 24-6.
Một số thành viên đảng Cộng hòa tham dự cuộc họp kín cho biết ông Trump đã có màn tranh cãi căng thẳng với Thượng nghị sĩ Cộng hòa Bill Cassidy.
Ông Cassidy cho rằng chính quyền cần giải thích về thỏa thuận khung mà ông Trump ký kết vào tuần trước, theo đó Iran nhận được các ưu đãi về tài chính nhưng Mỹ lại không đạt được bất kỳ mục tiêu nào mà ông Trump đã đề ra khi bắt đầu cuộc chiến.
Ông Trump sau đó đã chỉ trích Thượng viện, cho rằng việc Thượng viện ngày 23/6 bỏ phiếu phản đối cuộc chiến của Mỹ tại Iran là không phù hợp.
“Chúng tôi đang đạt được tiến triển rất tốt trong các cuộc đàm phán với Iran, ngay giữa lúc diễn ra một trong những vấn đề then chốt mà dù sao chúng tôi cũng sẽ đạt được kết quả” - ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục.
“Chúng tôi có tin nóng đây. Thượng viện đã bỏ phiếu rằng họ muốn Trump chấm dứt cuộc chiến. Iran nhìn thấy điều đó và sẽ nói: ‘Chuyện đó là sao vậy?’” - tổng thống Mỹ nói thêm.
Lưu lượng qua eo biển Hormuz đang dần trở lại bình thường
Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đang phục hồi một cách thận trọng, với 31 lượt tàu thuyền được xác nhận đi qua trong ngày 23-6, kênh Al Jazeera ngày 24-6 dẫn dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler.
Kpler, có trụ sở tại Bỉ, chuyên theo dõi dòng chảy hàng hóa và hoạt động di chuyển của tàu thuyền thông qua dữ liệu vệ tinh và cảng biển, cho biết cả tàu thương mại lẫn tàu liên quan lĩnh vực năng lượng đều đang hoạt động, trong đó phần lớn di chuyển theo hướng từ tây sang đông.
Các tuyến hàng hải của Iran, Oman và quốc tế đều đang được sử dụng, cho thấy eo biển Hormuz vẫn vận hành theo bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran.
Trước chiến tranh, tuyến hàng hải hẹp này vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt của thế giới, đồng thời là một trong những điểm nóng xuyên suốt cuộc xung đột.
Iran cảnh báo về “phát ngôn mâu thuẫn” của Mỹ
Ngày 24-6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmaeil Baghaei cảnh báo rằng những “phát biểu mâu thuẫn” của các quan chức Mỹ về bản ghi nhớ giữa hai nước sẽ không giúp giảm bớt “sự mất lòng tin đã tích tụ” của người dân Iran đối với Washington.
Viết trên mạng xã hội, ông Baghaei cho rằng những phát biểu đó chỉ “gợi lại những lần thất hứa trong quá khứ”, dù ông không nêu rõ đang đề cập phát biểu cụ thể nào của phía Mỹ.
“Giới lãnh đạo cầm quyền của Mỹ cần ghi nhớ rằng nguyên tắc ‘cam kết đổi lấy cam kết’ đòi hỏi các bên phải thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ mang tính tương hỗ, đồng thời tránh các cách diễn giải hoàn toàn trái ngược với nội dung được nêu rõ trong văn bản bản ghi nhớ” - người phát ngôn nói.
