Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Rộ đề xuất 14 điểm Iran gửi cho Mỹ
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran ngày 2-5 đưa tin rằng Iran đã gửi tới Mỹ một đề xuất gồm 14 điểm, trong đó kêu gọi chấm dứt hoàn toàn và lâu dài các hành động thù địch, đồng thời yêu cầu Washington rút toàn bộ lực lượng khỏi khu vực.
Theo Tasnim, đề xuất này được chuyển qua trung gian Pakistan.
Trong khi Mỹ đề xuất một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tháng, Iran muốn rút ngắn xuống còn 30 ngày để giải quyết các vấn đề then chốt. Tehran nhấn mạnh các cuộc đàm phán cần hướng tới mục tiêu chấm dứt chiến tranh, thay vì chỉ dừng lại ở một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Tehran đưa ra một loạt yêu cầu, bao gồm việc Mỹ rút quân khỏi các khu vực gần biên giới Iran và đưa ra các bảo đảm không tiến hành chiến dịch quân sự trong tương lai. Bên cạnh đó là các biện pháp kinh tế như dỡ bỏ phong tỏa đường biển, giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, nới lỏng trừng phạt và bồi thường thiệt hại.
Đề xuất cũng kêu gọi chấm dứt giao tranh trên nhiều mặt trận, trong đó có Lebanon, đồng thời thiết lập một cơ chế quản lý mới đối với eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới.
Tasnim cho biết Iran hiện đang chờ phản hồi chính thức từ phía Mỹ.
Hãng tin Axios cũng dẫn nguồn tin cho biết Iran đề xuất 2 bên sẽ có 30 ngày để đạt thỏa thuận về ba vấn đề chính: dừng giao tranh, dỡ bỏ phong tỏa trên biển và mở lại eo biển Hormuz.
Sau khi hoàn tất thỏa thuận này, Iran đề xuất dành thêm một tháng tiếp theo để đàm phán riêng về chương trình hạt nhân.
Truyền thông nhà nước Iran trước đó đưa tin nước này đã gửi một đề xuất đàm phán mới thông qua Pakistan vào ngày 28-4.
Ngày 3-5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố dư địa để Mỹ đưa ra quyết định đang ngày càng bị thu hẹp, viện dẫn một loạt thay đổi trên mặt trận ngoại giao mà Tehran nhận định đang đẩy Washington vào thế khó.
“Tình thế hiện nay chỉ có thể hiểu theo một cách: ông Trump phải chọn giữa ‘một chiến dịch quân sự bất khả thi hoặc một thỏa thuận bất lợi với Cộng hòa Hồi giáo Iran’” - tuyên bố nêu rõ.
Mỹ chưa lên tiếng về thông tin trên.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 2-5 cho biết sẽ sớm xem xét kế hoạch này nhưng ông "khó có thể hình dung rằng nó sẽ được chấp nhận".
"Tôi sẽ sớm xem xét kế hoạch mà Iran vừa gửi cho chúng tôi, nhưng khó có thể hình dung nó có thể được chấp nhận vì họ vẫn chưa phải trả giá đủ lớn cho những gì họ đã gây ra cho nhân loại và thế giới trong 47 năm qua" - ông Trump viết.
Israel chi hàng chục tỉ USD mua thêm tiêm kích F-35, F-15
Ngày 3-5, Bộ Quốc phòng Israel thông báo Israel đã phê duyệt kế hoạch mua thêm 2 phi đội tiêm kích hiện đại F-35 và F-15IA từ hãng Lockheed Martin và Boeing (Mỹ) trong một thương vụ trị giá hàng chục tỉ USD, theo hãng tin Reuters.
Thỏa thuận được Ủy ban Bộ trưởng về Mua sắm Quốc phòng Israel thông qua là bước đầu tiên trong kế hoạch tổng thể trị giá 350 tỉ shekel (khoảng 119 tỉ USD) nhằm tăng cường sức mạnh quân sự và “nâng cao khả năng sẵn sàng trước một thập niên đầy thách thức về an ninh”.
Bộ Quốc phòng Israel cho biết các phi đội mới sẽ là nền tảng trong chiến lược phát triển lực lượng dài hạn, giúp Israel đối phó các mối đe dọa trong khu vực và duy trì ưu thế trên không.
Tổng giám đốc Bộ Quốc phòng Israel - ông Amir Baram nhấn mạnh rằng bên cạnh nhu cầu mua sắm khẩn cấp trong thời chiến, Israel cần hành động ngay để bảo đảm lợi thế quân sự của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trong 10 năm tới và xa hơn.
Ông Baram cũng cho rằng cuộc chiến gần đây với Iran đã cho thấy rõ tầm quan trọng của quan hệ chiến lược Mỹ–Israel, cũng như vai trò thiết yếu của sức mạnh không quân hiện đại.
Theo thỏa thuận, Israel sẽ mua phi đội F-35 thứ tư từ Lockheed Martin và phi đội F-15IA thứ hai từ Boeing.
Ông Baram cho biết bước tiếp theo là hoàn tất các thỏa thuận với chính phủ và quân đội Mỹ.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel - ông Israel Katz cũng nhận định rằng xung đột với Iran cho thấy sức mạnh của không quân và vai trò then chốt trong việc bảo vệ đất nước.
“Những bài học từ chiến dịch này buộc chúng tôi phải tiếp tục tăng cường lực lượng, nhằm bảo đảm ưu thế trên không trong nhiều thập niên tới" - ông Katz nói.
Ông Katz cho biết các máy bay mới sẽ tạo ra bước nhảy vọt về công nghệ, bao gồm khả năng bay tự động, các hệ thống phòng thủ thế hệ mới và củng cố ưu thế quân sự của Israel, kể cả trong không gian.
“Nhiệm vụ của chúng tôi rất rõ ràng: bảo đảm IDF có đủ công cụ, năng lực và sức mạnh để có thể tác chiến ở bất cứ đâu, vào bất cứ thời điểm nào" - ông Katz nhấn mạnh.
