Nhà văn Nhật Chiêu cho rằng: “Ông chính là hiện thân của nàng Sharazad của Nghìn lẻ một đêm, người xóa nhòa ranh giới giữa sự sống và cái chết, tự cứu mình khỏi bạo quyền bằng sức sáng tạo bất diệt”.
Nhà văn Nhật Chiêu đã từng có nghiên cứu và tâm đắc về tác giả này đã có cuộc trò chuyện với Pháp Luật TP.HCM.
Nàng Sharazad sáng tạo không ngừng
. Có dư luận cho rằng Salman Rushdie là kẻ ăn may, biết nương vào tai họa, chớp thời cơ để nổi tiếng chứ không có thực tài. Liệu điều đó có đúng?
| |
. Không ít người đã ngạc nhiên khi tác phẩm đầu tiên trong chuỗi ngày ẩn tránh của ông lại là truyện thần kỳ dành cho thiếu nhi. Cuộc đổi gió này có ý nghĩa gì chăng?
+ Haroun và biển truyện ra đời một năm sau khi bị tuyên án, ông phải ly dị vợ và sống xa con để bảo đảm an toàn cho họ. Ông viết dành tặng cho Zafar, con trai mình, nhỡ khi ông chết thì khi cầm sách lên đứa bé vẫn thấy cha ở ngay bên cạnh mình. Một quyển sách sẽ chết nếu không ai cầm tới, khi có người cầm quyển sách lên tức là người viết sống lại. Với độc giả bình thường đã vậy huống chi là con ruột của mình. Viết tác phẩm này cùng với việc hướng vọng về đứa con, tạo nên sức mạnh giúp ông chiến thắng sợ hãi, chiến thắng lưu đày và xa cách.
Dù trong lưu đày, Salman Rushdie vẫn liên tục sáng tạo và những tác phẩm mới vẫn liên tục ra đời. Ảnh: Y.THẢO
. Được xếp ngang hàng với những tác phẩm thiếu nhi kinh điển như Hoàng tử bé, Alice ở xứ sở thần tiên, điều gì khiến một câu chuyện “buồn cười nôn ruột” này làm nên kỳ tích, thưa ông?
+ Lối viết của Salman Rushdie luôn luôn pha trộn nhiều thể loại: thần tiên, ngụ ngôn, hiện thực xã hội, triết học, văn hóa đại chúng… Haroun và biển truyện chứa đầy những chi tiết của thời hiện đại và hậu hiện đại như: chuyện tranh cử ồn ào, kệch cỡm, đăng ký thuê bao, dụng cụ ngắt mạch, ô nhiễm môi trường… Một câu chuyện thần kỳ được thể hiện dưới lối viết hiện thực huyền ảo hậu hiện đại rất tiếu lâm mà cũng thật sâu sắc đã khiến tác phẩm trở nên thú vị.
. Nhưng dường như tác phẩm này quá khó hiểu với thiếu nhi?
+ Cũng như những tác phẩm thiếu nhi kinh điển khác, thực chất các em chỉ được phần truyện, phần bề ngoài, còn chỉ có người lớn mới hiểu sâu sắc. Tác phẩm là một câu chuyện thần tiên nhưng lại chứa đầy thực tại của cuộc đời và hoàn cảnh cá nhân tác giả.
Đi giữa các lằn ranh
. Truyện có phải là sự đấu tranh đòi tự do sáng tạo của những người hoạt động nghệ thuật với những kẻ bạo quyền?
+ Tư tưởng nổi bật của tác phẩm chính là ở chỗ ca ngợi sự tự do sáng tạo, dù trong hoàn cảnh nào đi nữa con người vẫn không ngừng sáng tạo. Vì những tác phẩm văn chương giống như vầng trăng Kahani (truyện) mãi mãi xoay vòng quanh trái đất này, phủ lên nó một ánh trăng vừa huyền ảo vừa hiện thực nuôi dưỡng tâm linh của đời sống con người. Thiếu những tác phẩm văn chương, thiếu nghệ thuật, thiếu sáng tạo thì Trái đất này nó không có tâm linh.
. Cái chết treo lơ lửng trên đầu vẫn không khiến Salman Rushdie ngưng sáng tạo. Ông có thể lý giải điều này?
+ Salman Rushdie là hiện tượng vượt qua mọi lằn ranh. Nói ông là nhà văn Ấn cũng được, Anh cũng được, Đông cũng được mà Tây cũng được. Ông có thể theo Hồi giáo mà không theo tôn giáo gì. Vừa tiếp tổng thống nước này nước kia vừa cặp kè với siêu mẫu. Vì ông đi lại giữa các lằn ranh nên cũng không còn sợ hãi lằn ranh giữa sống và chết. Vì vậy, tôi nghĩ điều quan trọng nhất vẫn là ý thức của nhà văn. Nếu nhà văn nào trên thế giới cảm thấy mình không viết được do rào cản nào đó thì thiết nghĩ cái rào cản đó đến từ bên trong mình chứ không phải đến từ bên ngoài.
. Xin cảm ơn ông.
| Truyện của Salman Rushdie đã đến Việt Nam Salman Rushdie nổi tiếng khắp thế giới với bản án tử hình fatwa cùng những tác phẩm gây xôn xao dư luận từ mấy chục năm nay nhưng mới đây, tác phẩm đầu tiên của Salman Rushdie mang tên Haroun và biển truyệnmới được dịch và phát hành tại Việt Nam. Sách do Nham Hoa dịch, NXB Văn học phát hành. Câu chuyện kể về Rashid Khalifa có biệt tài kể chuyện siêu việt nhưng từ ngày vợ ông bỏ đi theo gã hàng xóm thì ông trở nên tắc tị. Tính mạng hai cha con Rashid bị đe dọa khi ông không thể kể chuyện để lôi cuốn cử tri bầu cử cho các chính trị gia. Để cứu cha mình, Haroun đã đến Kahani, (vương quốc của biển truyện) để cầu xin lãnh đạo của xứ sở này khôi phục khả năng kể chuyện của cha mình. Lúc bấy giờ, biển truyện đang bị Giáo chủ Khattam-Shud của xứ sở Chup đầu độc nhằm xóa sổ tất cả các câu chuyện kể. Hai cha con Haroun cùng những nhân vật rất sinh động của xứ sở Gup đã chiến đấu rất ngoan cường để trả lại sự trong sạch cho biển truyện. Với chiến công đó, Rashid đã phục hồi lại khả năng “ba hoa”, còn Haroun thực hiện được điều ước là mẹ đã trở về nhà vì không thể sống với một người không biết tưởng tượng và những người dân trong thành phố u buồn nơi cậu bé sống đã biết mỉm cười, vui vẻ. _____________________________________________________ Tác giả và tác phẩm Ahmed Salman Rushdie sinh năm 1947 tại Bombay, là một nhà văn người Ấn Độ. Năm 1961, ông sang Anh học về đạo Hồi tại Trường King’s College (Cambridge), tốt nghiệp Cao học lịch sử. Sau khi tốt nghiệp, ông làm trong ngành quảng cáo. Và đến năm 1975, ông có tác phẩm đầu tiên - Grimus. Năm 1988, tiểu thuyết Những vần thơ của quỷ Sa tăng ra đời gây lên một vụ xung đột lớn về tôn giáo, chính trị xã hội. Cuốn sách bị kết tội phỉ báng đạo Hồi và năm 1989, giáo chủ Iran Khomeini ra lệnh xử tử ông. Salaman Rushdie được ra giá 1 triệu USD. Vì vậy, ông phải ẩn náu dưới sự bảo vệ của cơ quan tình báo Anh. Đến 1998, chính phủ Iran bỏ lệnh này nhưng các tổ chức Hồi giáo cực đoan vẫn tiếp tục săn tìm ông với mức tiền thưởng nâng lên 3 triệu USD. Haroun và biển truyện là tình yêu vô hạn mà Salman Rushdie dành tặng con trai mình với lời nhắn nhủ đầy xúc động “hãy đọc và mang ta về bên con”. Các tác phẩm đã xuất bản: Grimus (1975); Midnight’s children (Những đứa trẻ lúc nửa đêm) (1981); Shame (Sự ô nhục) (1983); The Jaguar Smile: A Nicaraguan Journey (1987); The Satanic Verses (Những vần thơ của quỷ Sa tăng) (1988); Haroun and the Sea of Stories (1990)… |
YÊN THẢO thực hiện
