TAND Tối cao đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp. Thông tư này khi được thông qua sẽ thay thế cho Thông tư 02/2017 của TAND Tối cao.
So với quy định hiện hành về nội quy phiên toà, dự thảo Thông tư mới đã có những quy định chi tiết và cụ thể hơn về nội quy phiên toà và vấn đề ghi âm, ghi hình tại phiên toà, phiên họp.
5 trường hợp cấm vào phòng xử án
Cụ thể, về nội quy phiên toà, dự thảo Thông tư quy định thiết bị điện tử cá nhân (điện thoại, máy tính bảng, đồng hồ thông minh,...) phải để ở chế độ im lặng hoặc tắt máy.
Việc sử dụng máy tính, thiết bị điện tử cá nhân để tra cứu hồ sơ, chứng cứ, tài liệu, xét xử trực tuyến đối với người tham gia tố tụng phải theo sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa và việc ghi âm, ghi hình ảnh tại phiên tòa trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và tuyên án, công bố quyết định, bản án phải được sự đồng ý của Chủ tọa phiên tòa.
Nghiêm cấm việc truyền hình trực tiếp (livestream có âm thanh) hình ảnh diễn biến phiên tòa trên không gian mạng, nền tảng số khi chưa được Chủ tọa phiên tòa cho phép.
Cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung thêm quy định người vi phạm nội quy phiên tòa bị cấm vào phòng xử án, khu vực xét xử khi thuộc một trong các trường hợp như: (1) Mang vào phòng xử án vũ khí, hung khí, chất nổ, chất cháy, chất độc...; (2) Vụ án được chức xét xử kín theo quy định của pháp luật mà người vi phạm không có giấy triệu tập tham gia phiên tòa; (3) Người dưới 16 tuổi không có giấy triệu tập tham gia phiên tòa; người đang trong tình trạng có nồng độ cồn do rượu bia hoặc sử dụng chất kích thích khác làm mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi; (4) Đổ, ném chất thải, chất bẩn, hóa chất, gạch, đất, đá, cát hoặc vật khác vào phòng xử án; (5)Có hành vi khác ảnh hưởng đến sự an toàn và sự tôn nghiêm của phiên tòa.
Các trường hợp như: Không chấp hành việc kiểm tra an ninh của lực lượng có trách nhiệm bảo vệ phiên tòa; Sử dụng điện thoại, tạo các tạp âm hoặc thực hiện các hành vi khác gây mất trật tự tại phiên tòa; Hút thuốc, ăn uống trong phòng xử án... sẽ bị buộc rời khỏi phòng xử án.
Khi nào được ghi âm, ghi hình tại phiên toà?
Đáng chú ý, trong dự thảo Thông tư đã quy định cụ thể hơn về việc ghi âm, ghi hình tại phiên toà.
Theo đó, việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp trong trường hợp cần thiết để phục vụ nhiệm vụ chuyên môn khi thuộc một trong năm trường hợp:
Thứ nhất, là phục vụ cho rút kinh nghiệm trong hoạt động xét xử. Thứ hai là phục vụ công tác tổng kết thực tiễn, hướng dẫn thống nhất áp dụng pháp luật. Thứ ba là phục vụ công tác bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ. Thứ tư là phục vụ công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thứ năm là các trường hợp khác mà Tòa án xét thấy cần thiết.
Việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp sẽ do Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án, vụ việc đó xem xét, quyết định hoặc theo kế hoạch, chương trình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, quyết định.
Việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp có thể được thực hiện trong toàn bộ diễn biến phiên tòa, phiên họp hoặc từng phần của diễn biến phiên tòa, phiên họp.
Kết quả ghi âm lời nói, hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp tại không lưu vào hồ sơ vụ án, vụ việc.
Việc sử dụng, cung cấp kết quả ghi âm lời nói, hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp phải bảo đảm thực hiện đúng mục đích, bảo đảm bí mật nhà nước, bí mật cá nhân và không gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Dự thảo Thông tư cũng nêu rõ nghiêm cấm hành vi tự ý chỉnh sửa, cắt, ghép, giả mạo, hủy trái phép, làm sai lệch, làm hư hỏng, làm thất lạc dữ liệu ghi âm lời nói hoặc ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp; sao chép, phát tán; khai thác, sử dụng kết quả ghi âm lời nói hoặc hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp không đúng mục đích.
