TAND Tối cao vừa ban hành văn bản trả lời Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long. Theo đó, TAND Tối cao nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Vĩnh Long do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến.
Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là gì?
Về nội dung kiến nghị, cử tri tỉnh Vĩnh Long nêu “Điều 125 BLHS có quy định về trạng thái tinh thần bị kích động mạnh; tuy nhiên hiện chưa có hướng dẫn cụ thể tình tiết này, đề nghị hướng dẫn để thống nhất thực hiện".
TAND Tối cao cho rằng theo điểm b khoản 6 Điều 2 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30-9-2025 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 BLHS đã hướng dẫn điểm e khoản 1 Điều 51 BLHS.
Cụ thể: “Trường hợp hành vi trái pháp luật của nạn nhân có tính chất đè nén, áp bức tương đối nặng nề, lặp đi lặp lại, sự kích động đó đã âm ỉ, kéo dài, đến thời điểm nào đó hành vi trái pháp luật của nạn nhân lại tiếp diễn làm cho người phạm tội bị kích động không tự kiềm chế được mà thực hiện hành vi phạm tội. Trường hợp này nếu tách riêng hành vi nêu trên thì không coi là kích động, nhưng nếu xét cả quá trình diễn biến của sự việc thì được coi là kích động mạnh hoặc rất mạnh nên người phạm tội có thể được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.”
TAND Tối cao cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục rà soát thực tiễn thi hành Điều 125 BLHS để ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng, thống nhất pháp luật, nếu xét thấy cần thiết.
Về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Vĩnh Long về Điều 134 BLHS quy định “có tính chất côn đồ”, “hung khí nguy hiểm", "thủ đoạn có khả năng gây hại cho nhiều người”, hiện nay chưa có hướng dẫn cụ thể.
TAND Tối cao cho rằng đối với tình tiết “có tính chất côn đồ”, tại khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30-9-2025 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 BLHS đã có hướng dẫn.
Cụ thể "trường hợp người phạm tội có thái độ coi thường pháp luật, thường xuyên gây rối an ninh trật tự, sẵn sàng dùng vũ lực, có hành vi hung hãn coi thường tính mạng, sức khỏe của người khác một cách vô cớ hoặc do bộc phát hoặc vì lý do nhỏ nhặt sẵn sàng dùng vũ lực hoặc thường xuyên thực hiện hành vi uy hiếp người khác phải khuất phục mình".
Trong thời gian tới, TAND Tối cao sẽ tiếp tục rà soát thực tiễn thi hành Điều 134 BLHS để ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng, thống nhất pháp luật, nếu xét thấy cần thiết.
Thủ đoạn có khả năng gây hại cho nhiều người là gì?
Đối với tình tiết "hung khí nguy hiểm", tại mục 3 Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12-5-2006 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định BLHS đã có hướng dẫn như sau: “Dùng hung khí nguy hiểm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 104 của BLHS là trường hợp dùng vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm theo hướng dẫn tại các tiểu mục 2.1 và 2.2 mục 2 Phần 1 Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17-4-2003 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao để cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác".
Trong thời gian tới, liên quan đến tình tiết này, TAND Tối cao sẽ tiếp tục rà soát để ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng, thống nhất pháp luật, nếu xét thấy cần thiết.
Còn đối với tình tiết "thủ đoạn có khả năng gây hại cho nhiều người", trong thời gian tới, thông qua công tác tổng kết thực tiễn xét xử, TAND Tối cao sẽ tiếp tục nghiên cứu, ban hành văn bản hướng dẫn, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử đối với Điều 134 BLHS, nếu xét thấy cần thiết.
Về nội dung cuối cùng mà cử tri tỉnh Vĩnh Long kiến nghị là khoản 1 Điều 168, khoản 1 Điều 170 BLHS quy định “Hành vi khác" và "thủ đoạn khác", tuy nhiên chưa có văn bản quy định cụ thể về các hành vi này dẫn đến khó áp dụng.
Trả lời, TAND Tối cao cho biết sẽ tiếp tục rà soát, tổng kết thực tiễn xét xử để ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng, thống nhất các quy định còn có vướng mắc và cách hiểu khác nhau của BLHS nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn công tác xét xử, nếu xét thấy cần thiết.
