Hiện nay tại khu vực trung tâm TP.HCM, muốn đậu xe dưới lòng đường phải đóng phí. Ảnh: L.A.Đ
Qua cuộc họp mới đây, sở Giao thông vận tải đã thống nhất cho công ty cổ phần công nghệ Tiên Phong (ITD) và đơn vị tư vấn là WSP (Anh) tiếp tục nghiên cứu chi tiết phương án thu phí vùng hẹp – một trong ba phương án mà ITD và WSP đề xuất. Phương án này sẽ bố trí các trạm thu phí bao quanh hai quận trung tâm 1 và 3, giới hạn bởi các đường như Võ Thị Sáu, Ba Tháng Hai, Lý Thái Tổ, Nguyễn Văn Cừ, Bến Chương Dương, Tôn Đức Thắng, Đinh Tiên Hoàng.
Giảm 40% ùn tắc!
Theo đánh giá của WSP, phương án vùng hẹp không xử lý được các khu vực có vấn đề lớn và không công bằng do chỉ có một nhóm nhỏ lưu thông vào quận 1, 3 bị thu phí. Đồng thời có khả năng tạo ra các hành vi chọn tuyến không kỳ vọng xung quanh vùng thu phí nên có hiện tượng tái phân bố khu vực ùn tắc. Tuy nhiên WSP kiến nghị chọn phương án này do chỉ cần bố trí ít trạm thu phí nên giảm chi phí cơ sở hạ tầng, dễ thực thi hơn các phương án còn lại.
Theo WSP, nếu áp dụng phương án thu phí quận 1, 3 với mức phí là 2 USD/lần lưu thông thì thời gian ùn tắc trong khu vực có thể giảm đến 40%. Tỷ lệ sử dụng ôtô con sẽ giảm từ 9% xuống còn 7,5%, tỷ lệ sử dụng xe gắn máy tăng từ 69% lên 71%, còn tỷ lệ sử dụng xe buýt không đổi 17%. Nhờ đó, vận tốc lưu thông trung bình trong khu vực được cải thiện từ 19km/h lên 27km/h.
Khi chính thức thu phí thì mức phí sẽ do HĐND thành phố phê duyệt, trong đó dự kiến WSP sẽ tiếp tục xây dựng các kịch bản phản ứng của người lưu thông ứng với mỗi mức phí khác nhau, từ 20.000 – 50.000 đồng/lần lưu thông.
Theo chủ đầu tư ITD, dự kiến sẽ mất bốn tháng để nghiên cứu khả thi, bốn tháng để thiết kế kỹ thuật, ba tháng để chuẩn bị mặt bằng, sáu tháng để xây lắp, ba tháng để vận hành thử và đến đầu năm 2012 hệ thống thu phí ERP có thể đi vào hoạt động.
Không nên nóng vội
Ông Phan Phùng Sanh, phó chủ tịch thường trực hiệp hội Khoa học kỹ thuật xây dựng TP.HCM, cho rằng lộ trình thực hiện dự án của ITD cho thấy đơn vị này quá nóng vội và chưa lường hết các yếu tố đặc thù của TP.HCM cũng như các cơ chế phối hợp khác. Bởi, giải pháp ERP không tự nó phát huy hiệu quả giảm kẹt xe, mà cần sự phối hợp chặt chẽ với hệ thống giao thông công cộng và hệ thống giám sát xử phạt. Nhu cầu đi lại của người dân là tất yếu, do đó việc thu phí không thể cản trở nhu cầu này, mà chỉ là một công cụ tài chính giúp người dân cân nhắc lựa chọn phương tiện đi lại.
Chẳng hạn, ở London, sau khi áp dụng ERP, ùn tắc giảm do 50 – 60% người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng. Trong khi đó, xe công cộng tại TP.HCM vẫn chưa thể đảm đương nổi vai trò thay thế xe cá nhân. Khi có nhiều hơn một phương tiện để lưu thông thì công cụ tài chính mới hữu hiệu trong việc điều chỉnh hành vi, để người dân có thể tính toán trên cùng một lộ trình lưu thông thì chọn đi xe nào thì có lợi hơn. Còn không, mọi phương án hạn chế đều không có tác dụng, và người dân không còn lựa chọn nào khác là phải đóng phí để đi lại.
Theo ông Sanh, trong khi chờ đợi hệ thống metro hẳn còn rất lâu nữa mới hoàn thiện, thành phố nên đầu tư nâng cao chất lượng cũng như mạng lưới xe buýt. Nếu hạn chế xe vào quận 1, 3 thì trước mắt tổ chức thật tốt xe buýt trong khu vực này, đồng thời bố trí các bãi đậu xe ven trung tâm để người dân gửi xe rồi từ đó đi xe buýt vào trung tâm.
Mặt khác, ITD cũng chưa nghĩ đến việc xây dựng cơ chế phối hợp tốt với cơ quan giám sát xử phạt, trong trường hợp nhiều ôtô không gắn thiết bị thu phí hoặc thẻ không nạp đủ tiền mà vẫn đi vào khu vực thu phí. Cho tới nay, chưa có quy định nào giao cho lực lượng cảnh sát giao thông nhiệm vụ xử phạt đối với ôtô không nộp phí sử dụng giao thông. Do đó, nếu muốn cảnh sát có quyền phạt “nguội” vi phạm thì luật Giao thông đường bộ và hàng loạt văn bản dưới luật sẽ phải sửa và bổ sung cho phù hợp.
Chưa kể đến việc nếu được phép dừng những ôtô không chấp hành nộp phí để truy thu hoặc phạt “nguội” chắc chắn sẽ gây ùn tắc giao thông và liệu lực lượng cảnh sát giao thông có làm xuể không? Đối với ôtô đến từ các tỉnh thành khác sẽ thu phí và xử phạt như thế nào cũng là vấn đề phải bàn. Nếu chỉ thu phí các ôtô trên địa bàn thành phố, lại dẫn đến tình trạng người dân đổ xô đi đăng ký xe ở các địa phương khác như trước đây.
Ngay cả việc bố trí các điểm bán hoặc cho thuê thiết bị thu phí, nạp thẻ tài khoản… đối với những xe ra vào trung tâm cũng phải được tính toán để tạo thuận tiện tối đa cho người dân và tránh ùn tắc.
Theo Minh Linh (SGTT)
